تنش در هرمز، جهش قیمت نفت و تشدید فشارهای دیپلماتیک بر رژیم ایران

شبکه فاکس نیوز در گزارشی به تاریخ ۹ September ۲۰۲۶ (۱۸ شهریور ۱۴۰۵) اعلام کرد ارتش آمریکا طی یک هفته گذشته ۱۰ نفتکش مرتبط با رژیم ایران را از کار انداخته است؛ اقدامی که به‌گفته این رسانه بخشی از کارزار فشار اقتصادی واشنگتن علیه تهران محسوب می‌شود.

در این گزارش، جنیفر گریفین، خبرنگار ارشد امنیت ملی فاکس نیوز، با اشاره به اهمیت جزیره خارگ به‌عنوان اصلی‌ترین پایانه صادرات نفت ایران گفت حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران از این منطقه انجام می‌شود. بر اساس داده‌های مورد استناد این گزارش، ظرفیت ذخیره‌سازی نفت در خارگ حدود ۳۲ میلیون بشکه است و نزدیک به ۲۱ میلیون بشکه نفت در مخازن این جزیره ذخیره شده است.

فاکس نیوز هم‌چنین گزارش داد که تردد دریایی در تنگه هرمز هم‌چنان پایین‌تر از سطح متعارف است و تعداد شناورهای عبوری کاهش یافته است. این شبکه وضعیت موجود را در چارچوب تشدید تنشهای نظامی و محدودیت‌های اعمال‌شده بر حمل ونقل نفت ایران توصیف کرد.

به گفته جنیفر گریفین، پنج نفتکش ایرانی تنها در روز سه‌شنبه هدف عملیات آمریکا قرار گرفتند. وی گفت چهار نفتکش در دریای عمان و یک نفتکش نیز در نزدیکی جزیره خارگ از کار افتاده‌اند. این گزارش می‌افزاید نیروهای آمریکایی پیش از حمله به خدمه کشتی‌ها هشدار داده و امکان ترک شناورها را فراهم کرده بودند.

فاکس نیوز به‌نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داد این حملات در واکنش به شلیک موشک از سوی سپاه پاسداران به سمت ناوهای جنگی آمریکا در دو روز متوالی انجام شده است. مقام‌های آمریکایی مدعی هستند موشکهای شلیک‌شده به اهداف خود نرسیده و آسیبی به نیروهای آمریکایی وارد نشده است.

این شبکه هم‌چنین به حمله موشکی رژیم ایران علیه پایگاه مورد استفاده نیروهای آمریکایی در اردن اشاره کرد. بر اساس گزارش فاکس نیوز، سامانه‌های پدافندی اردن ۱۸ موشک از ۲۰ موشک شلیک‌شده را رهگیری کردند و دو موشک دیگر در مناطق غیرمسکونی سقوط کرد. مقام‌های اردنی و آمریکایی اعلام کرده‌اند گزارشی از تلفات یا خسارت قابل توجه منتشر نشده است.

در بخش دیگری از این گزارش، دونالد ترامپ درباره چشم‌انداز جنگ میان آمریکا و رژیم ایران اظهار داشت که از نظر او این درگیری می‌تواند پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا پایان یابد. او مدعی شد رژیم ایران تحت فشارهای فزاینده قرار دارد و هدف اصلی واشنگتن جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هسته‌یی است.

همزمان فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا اعلام کرده است که تمامی نیروها و پرسنل آمریکایی در منطقه در سلامت کامل به سر می‌برند و هیچ گزارشی از مجروح شدن نیروهای این کشور در حملات اخیر منتشر نشده است.

خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی به تاریخ ۱۰ September ۲۰۲۶ (۱۹ شهریور ۱۴۰۵) به‌نقل از دو منبع ارشد ایرانی و سه فرد آگاه از این موضوع گزارش داد که رژیم ایران در سال‌های اخیر از یک سازوکار تهاتری برای فروش نفت و تأمین کالا از چین استفاده کرده است؛ سازوکاری که به‌گفته این منابع، به یکی از مسیرهای اصلی تجارت میان دو کشور در شرایط تحریم تبدیل شده است.

بر اساس این گزارش، در این سازوکار نفت ایران با اعتباری که برای خرید کالاهای چینی اختصاص می‌یابد مبادله می‌شود و پرداختها بدون استفاده مستقیم از کانال‌های بانکی بین‌المللی انجام می‌گیرد. منابع مورد استناد رویترز گفته‌اند این روش به رژیم ایران امکان داده است میلیاردها دلار کالا از چین وارد کند؛ کالاهایی که شامل دارو، خودرو، تجهیزات ارتباطی و در برخی موارد تجهیزات نظامی بوده‌اند.

به‌نوشته رویترز، این سازوکار هم‌زمان به چین نیز کمک کرده است تا ضمن حفظ دسترسی به نفت ارزان ایران، بانکها و شرکت‌های خود را از خطر تحریم‌های مستقیم مصون نگه دارد. چین و رژیم ایران در سال‌های گذشته بارها تحریم‌های غرب علیه تهران را غیرقانونی توصیف کرده‌اند.

رویترز گزارش می‌دهد که اگر چه آمریکا برخی شرکت‌های کوچک چینی مرتبط با حمل و خرید نفت ایران را تحریم کرده، اما از اعمال محدودیت‌هایی که می‌تواند تبعات گسترده‌یی برای اقتصاد جهانی داشته باشد خودداری کرده است. در همین حال، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در ماه اوت به کشورهای مختلف هشدار داده بود که ادامه همکاری تجاری با رژیم ایران می‌تواند به محرومیت از نظام مالی مبتنی بر دلار منجر شود.

این گزارش هم‌چنین به تأثیر جنگ شش‌ماهه میان آمریکا و رژیم ایران و محاصره دریایی اعمال‌شده در تنگه هرمز اشاره می‌کند. رویترز می‌نویسد هنوز مشخص نیست این محدودیت‌های دریایی چه اثری بر سازوکار تهاتری مورد اشاره داشته‌اند، اما گزارشهای پیشین نشان می‌دهد از زمان تشدید محدودیتها در اواسط ژوئیه، صادرات نفت خام ایران به مقصد چین با مشکلات جدی مواجه شده است.

به گفته منابع مورد استناد رویترز، یکی از عناصر اصلی این سازوکار نهادی مالی موسوم به «چوکسین» است که ظاهراً در چین فعالیت می‌کند. بر اساس این روایت، وجوه حاصل از فروش نفت ایران به حساب‌هایی تحت مدیریت این مجموعه واریز شده و سپس برای تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی در ایران یا پرداخت هزینه کالاهای وارداتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این حال رویترز تأکید کرده نتوانسته وجود رسمی چنین نهادی را در اسناد ثبت شرکت‌های چین تأیید کند و یکی از منابع نیز گفته است ممکن است این ساختار صرفاً روی کاغذ وجود داشته باشد.

منابع آگاه به رویترز گفته‌اند حدود ۷۰ درصد درآمدهای نفتی مدیریت‌شده در این سازوکار به پروژه‌های زیرساختی در ایران اختصاص یافته و بخش دیگر از طریق یک نهاد ویژه مالی برای پرداخت به تأمین‌کنندگان کالا هزینه شده است. دو منبع ایرانی نزدیک به روند تصمیم‌گیری در رژیم ایران نیز وجود چنین سازوکاری را تأیید کرده‌اند.

بر اساس داده‌های شرکت تحلیلی «کپلر» که رویترز به آن استناد کرده، چین هم‌چنان مهم‌ترین خریدار نفت ایران است و بیش از ۸۰ درصد صادرات نفتی ایران در سال ۲۰۲۵ به این کشور اختصاص داشته است. میانگین واردات نفت ایران توسط چین در آن سال حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز برآورد شده است.

وزارت‌خارجه چین در پاسخ به پرسش‌های رویترز اعلام کرده با سازوکاری که در این گزارش توصیف شده آشنا نیست، اما بار دیگر مخالفت پکن با تحریم‌های یک‌جانبه خارج از چارچوب شورای امنیت سازمان ملل را تکرار کرده است. نمایندگی‌های رژیم ایران در سازمان ملل نیز به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداده‌اند.

رویترز تأکید کرده که نتوانسته به‌طور مستقل برخی از جزئیات مطرح‌شده از سوی منابع، از جمله معاملات مرتبط با تجهیزات نظامی یا اسناد تجاری مورد اشاره را راستی‌آزمایی کند. این خبرگزاری هم‌چنین نوشته است بخش مهمی از اطلاعات ارائه‌شده بر پایه اظهارات منابع ناشناس و افرادی آگاه از سازوکار مورد اشاره تهیه شده است.