تنش در مذاکرات ایران و آمریکا؛ اختلاف بر سر لبنان و نقض آتش‌بس

جی‌دی ونس: شمول لبنان در توافق یک «سوءتفاهم» است / قالیباف: آمریکا پیش از آغاز مذاکرات ۳ بند از طرح ایران را نقض کرد

در حالی که پاکستان برای تأمین امنیت مذاکرات پیش‌رو میان ایران و آمریکا، دو روز تعطیلی رسمی اعلام کرده است، تداوم حملات سنگین اسرائیل به لبنان و اختلافات بنیادین بر سر مفاد توافق، سرنوشت آتش‌بس دو روزه را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است. در حالی که رژیم  بر شمول لبنان در توافق تأکید دارد، واشینگتن این موضوع را رد کرده و آن را ناشی از برداشت اشتباه طرف ایرانی می‌داند.

۱. بحران در لبنان و آمار تلفات به گزارش نیویورک تایمز، دومین روز از آتش‌بس میان آمریکا و ایران در حالی سپری شد که اسرائیل روز چهارشنبه بیش از ۱۰۰ هدف را در خاک لبنان بمباران کرد. مقامات لبنانی اعلام کردند که در جریان این حملات ۱۸۰ نفر کشته و ۹۰۰ نفر زخمی شده‌اند. حزب‌الله لبنان نیز صبح پنج‌شنبه با شلیک چندین راکت به خاک اسرائیل، این اقدام را واکنشی به نقض توافق آتش‌بس توسط تل‌آویو دانست و تأکید کرد تا توقف تجاوزات، به حملات خود ادامه می‌دهد.

۲. اظهارات جی‌دی ونس و تکذیب تعهدات معاون رئیس‌جمهور آمریکا در پایان سفر خود به بوداپست، وجود «سوءتفاهم» در مورد لبنان را تأیید کرد اما گفت: «ما هرگز قول ندادیم که لبنان بخشی از توافق باشد. تمرکز ما بر ایران، اسرائیل و کشورهای عرب خلیج فارس است.» ونس هشدار داد که اگر ایران به خاطر موضوع لبنان از مذاکرات خارج شود، تصمیمی «احمقانه» اتخاذ کرده است. این در حالی است که قرار است وی به همراه تیم دیپلماتیک شامل جرد کوشنر و استیو ویتکوف، صبح شنبه مذاکرات را در اسلام‌آباد آغاز کند.

۳. واکنش تند مقامات ایران به نقض عهد آمریکا قالیباف رئیس مجلس رژیم دربیانیه‌ای در حساب ایکس خود نوشت: از همان ابتدا، ما روند جاری را با بی‌اعتمادی دنبال می‌کردیم و همان‌طور که پیش‌بینی می‌شد، ایالات متحده آمریکا این بار نیز پیش از آغاز مذاکرات، تعهدات خود را نقض کرد.

همان‌گونه که رئیس‌جمهور ایالات متحده صراحتاً اعلام کرده است، طرح ده‌بندی جمهوری اسلامی ایران، پایه و چارچوب مبنای قابل کار و چارچوب پایه‌ای برای این گفتگوها محسوب می‌شود. با این حال، تا این لحظه سه بند از این پیشنهاد نقض شده است:

1-عدم پایبندی به بند اول طرح ده‌بندی در خصوص آتش‌بس لبنان – تعهدی که نخست‌وزیر شهباز شریف نیز صراحتاً به آن اشاره کرده و آن را «آتش‌بس فوری در همه‌جا از جمله لبنان و سایر مناطق، مؤثر بلافاصله» اعلام نموده است؛ 

۲- ورود پهپاد متجاوز به آسمان ایران که در شهر لار در استان فارس منهدم شد و نقض آشکار بند ممنوعیت هرگونه تجاوز مجدد به حریم هوایی ایران است؛

۳- انکار پذیرش حق غنی‌سازی ایران، که بند ششم این چارچوب بود.

اکنون همان «چارچوب پایه‌ای برای مذاکره» نیز حتی پیش از آغاز مذاکرات، سه بند کلیدی آن به صورت علنی و آشکار نقض شده است.  در چنین شرایطی، نه آتش‌بس دوطرفه معنایی دارد و نه مذاکرات.

۴. فشار دیپلماتیک اروپا و اتحادیه اروپا ژان-نوئل بارو  وزیر امور خارجه فرانسه  در گفت‌وگو با رادیو فرانس اینتر اظهار داشت که حملات اسرائیل به لبنان «به دلیل آن‌که آتش‌بس را تضعیف می‌کنند  تحمل‌ناپذیرتر هستند». بارو افزود: «ایران باید دست از کشتار علیه اسرائیل از طریق حزب‌الله بردارد.». لبنان نباید «بلاگردان» دولتی اسرائیلی شود که به دلیل دستیابی به آتش‌بس میان آمریکا و ایران  «ناامید و سرخورده» است.

کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز ضمن محکوم کردن وسعت ویرانی‌ها در لبنان، تأکید کرد که حق دفاع از خود، توجیه‌کننده این سطح از تخریب نیست.

۵. رایزنی‌های تلفنی و نقش میانجی‌ها پزشکیان در گفتگوی تلفنی با رئیس‌جمهور فرانسه، بر ضرورت توقف حملات در لبنان به عنوان یکی از شروط محوری ایران تأکید کرد. این در حالی است که پاکستان به عنوان میانجی اصلی، پیش‌تر اعلام کرده بود توافق شامل لبنان نیز می‌شود؛ ادعایی که اکنون مستقیماً توسط کاخ سفید رد شده و باعث ایجاد بن‌بست در مسیر گفتگوهای روز شنبه شده است.