تحولات ایران و منطقه درهمتنیده شد؛ فشارهای اقتصادی، امنیتی و حقوق بشری اوج گرفت

بحران چندلایه ایران در میانه محاصره اقتصادی و تنشهای منطقهای
۱۴۰۵/۵/۲۵
از محاصره هرمز تا بحران معیشت و سرکوب داخلی؛ محکومیتهای جهانی علیه رژیم ادامه دارد
در ۲۴ ساعت گذشته، فشارهای چندلایه علیه رژیم ایران شدت گرفته است؛ در جبهه خارجی، محاصره دریایی آمریکا ادامه دارد، هشدارها درباره آغاز دور سوم درگیریها افزایش یافته و حملات اسرائیل در جنوب لبنان به مرگبارترین سطح پس از آتشبس رسیده است. در خلیج فارس، امارات ایران را مسئول حمله پهپادی به نفتکشهای دولتی دانسته و بحران هرمز به نقطهای رسیده که هر حادثه میتواند به برخورد نظامی ناخواسته تبدیل شود.
در داخل کشور، ناترازی بنزین، جهش سهرقمی قیمت مصالح ساختمانی، کسری روزانه ۱۵ میلیون لیتر بنزین، و تورم افسارگسیخته، اقتصاد را به سمت اقتصاد بقا سوق داده است. همزمان، گزارشها از سرکوب گسترده، بازداشتهای سیاسی، و هشدارهای نهادهای حقوق بشری درباره وضعیت زندانیان منتشر شده است.
در عراق، نخستوزیر علی الزیدی خواستار قانون انحصار سلاح شده، در حالی که گروههای مورد حمایت ایران از تحویل سلاح خودداری میکنند. در کویت، تهدیدهای دوگانه ایران و داعش ادامه دارد و این کشور طی ۲۳ روز ۱۷ بار هدف حملات ایران قرار گرفته است.
در سطح جهانی، دولت ترامپ فشار اقتصادی «خفهکننده» علیه ایران را تشدید کرده و بیش از ۴۰۰ هواپیما در اطراف ایران مستقر کرده است. تحلیلگران میگویند محاصره اقتصادی و بازی ایران با هرمز میتواند ناخواسته به درگیری نظامی منجر شود.
معاون پزشکیان: به نقطه «اجبار بنزینی» رسیدهایم؛ دولت تا ۱۵ روز آینده تصمیم میگیرد
سقاب اصفهانی میگوید ناترازی روزانه ۱۵ میلیون لیتر است و سه سناریوی پیشنهادی «راهکار نیست، اجبار است»
ناترازی شدید؛ دولت به نقطه اجبار رسیده است
سقاب اصفهانی، معاون پزشکیان و رئیس سازمان بهینهسازی انرژی، گفت مصرف روزانه بنزین ۱۳۵ میلیون لیتر و تولید کشور ۱۲۱ میلیون لیتر است؛ یعنی کسری ۱۴ تا ۱۵ میلیون لیتر در روز. او تأکید کرد: «من دستهایم را بالا میبرم… امروز به یک نقطه اجباری رسیدیم.»
سه سناریوی دولت: «راهکار نیست، اجبار است»
سقاب اصفهانی گفت سه الگوی مطرحشده «راهکار نیست، اجبار است» و دولت باید یکی را انتخاب کند:
-
الگوی اول: توزیع ۱۲۰ میلیون لیتر تولید داخلی در پمپبنزینها و خاموش کردن جایگاهها پس از پایان سهمیه. خاموشی جایگاهها
-
الگوی دوم: تقسیم ۱۲۰ میلیون لیتر بین خودروها؛ هر خودرو ۱۳۰ تا ۱۴۰ لیتر میگیرد و مصرف بیشتر با نرخ آزاد محاسبه میشود. بنزین آزاد
-
الگوی سوم: تقسیم ۹۰ میلیون لیتر بین همه افراد؛ ماهی ۳۰ لیتر برای هر فرد و تخصیص به سرپرست خانوار (مثلاً خانوار ۴ نفره = ۱۲۰ لیتر). سهمیه خانوار
زمان تصمیمگیری: ۱۰ تا ۱۵ روز آینده
در پاسخ به پرسش مجری، سقاب اصفهانی گفت: «بله، دولت در ۱۰ تا ۱۵ روز آینده تصمیم نهایی را میگیرد.» او افزود این دو هفته بهترین زمان برای گفتوگو با منتقدان سناریوها و آمادهسازی افکار عمومی است.
فاکسنیوز: نماینده کنگره گمینز خواستار حفظ محاصره و فشار حداکثری علیه ایران شد
گمینز: این رژیم قابل اعتماد نیست؛ تنها تعامل ممکن زمانی است که رژیم از بین رفته باشد
هیچ توافق قابل اعتماد با ایران ممکن نیست
کارلوس گمینز، نماینده کنگره آمریکا، در گفتوگو با فاکسنیوز گفت هیچ توافق پایداری با رژیم ایران ممکن نیست. او افزود این رژیم طی ۴۷ سال «هرگز قابل اعتماد نبوده» و حتی اگر توافقی امضا کند، منتظر دولت بعدی میماند تا دوباره ساخت موشک، تهدید اسرائیل و بیثباتسازی منطقه را از سر بگیرد.
فشار حداکثری باید ادامه یابد
گمینز گفت آمریکا باید محاصره و فشار اقتصادی را حفظ کند و هر زمان نشانهای از احیای برنامه موشکی یا هستهای دیده شد، آن را نابود کند. او تأکید کرد: «باید هر از گاهی چیزهایی را که پنهان کردهاند از بین ببریم.»
استفاده از داراییهای بلوکهشده ایران
به گفته گمینز، دولت آمریکا از داراییهای ضبطشده ایران برای تعمیر کشتیهایی استفاده میکند که در حملات ایران آسیب دیدهاند.
تعامل فقط پس از پایان رژیم
گمینز گفت: «تنها زمانی میتوان با ایران وارد معامله شد که این رژیم از بین رفته باشد؛ در حال حاضر هیچ تعامل قابل اعتمادی ممکن نیست.»
سخنگوی پزشکیان: تصمیم بنزینی هنوز نهایی نشده؛ سهمیه یارانهای حفظ میشود
مهاجرانی میگوید هر تصمیمی با معیشت مردم گره خورده و پس از جمعبندی اعلام خواهد شد
تصمیم دولت درباره بنزین در انتظار جمعبندی
مهاجرانی، سخنگوی پزشکیان، گفت هر زمان دولت به جمعبندی برسد، تصمیم بنزینی از طریق رسانهها اعلام خواهد شد.
او افزود دولت میداند هر تصمیم در حوزه بنزین مستقیماً با معیشت و زندگی روزمره مردم مرتبط است و سهمیه یارانهای بنزین خانوارها حفظ خواهد شد.
آکسیوس: کانال مخفی ترامپ با سپاه پاسداران از طریق بارزانی فاش شد
کاخ سفید مذاکرهکنندگان ایران را دور زد و مستقیماً با فرمانده سپاه تماس گرفت؛ نگرانی از آغاز دور سوم جنگ ادامه دارد
آکسیوس: تماس مستقیم کاخ سفید با سپاه پاسداران
آکسیوس گزارش داد دولت ترامپ در اواسط مه، به دلیل بیاعتمادی به مذاکرهکنندگان رسمی ایران، مستقیماً با فرمانده سپاه پاسداران تماس برقرار کرده است. کاخ سفید معتقد بود قالیباف و عراقچی «اختیار لازم» ندارند و سپاه تصمیمگیر اصلی است.
میانجی انتخابی: نچیروان بارزانی
ترامپ و تولسی گابارد، مدیر وقت اطلاعات ملی، از نچیروان بارزانی خواستند کانال پنهانی با سپاه ایجاد کند؛ فردی که هم در تهران و هم در واشنگتن اعتماد دارد. بارزانی در ایران زندگی و تحصیل کرده و با فرماندهان سپاه رابطه شخصی دارد. نچیروان بارزانی
تماس مستقیم با احمد وحیدی
در ۱۴ مه، سپاه یک خط رمزگذاریشده به دفتر بارزانی در اربیل فرستاد. بارزانی مستقیماً با ژنرال احمد وحیدی صحبت کرد. وحیدی گفت: «کاملاً از مذاکرهکنندگان حمایت میکنم… ترجیح میدهیم بحران از طریق مذاکره حل شود.» احمد وحیدی
پیشنهاد مذاکرات محرمانه در اربیل
پس از دریافت پاسخ سپاه، کاخ سفید پیشنهاد داد مذاکرات محرمانه آمریکا–ایران در اربیل برگزار شود. ایران این پیشنهاد را رد نکرد اما بهدلیل نگرانی از ترور توسط اسرائیل، جلسه هرگز برگزار نشد.
چرا این کانال ایجاد شد؟
آکسیوس میگوید ترور خامنهای و جنگ ۴۰ روزه، سپاه را به قدرت اصلی تصمیمگیری تبدیل کرده و وضعیت مجتبی خامنهای نیز در هفتههای اول جنگ نامشخص بود. کاخ سفید نمیدانست «چه کسی حرف آخر را میزند».
وضعیت فعلی: پیامها ادامه دارد، پیشرفت نه
میانجیهای قطر و پاکستان همچنان پیامها را منتقل میکنند اما هیچ پیشرفت جدی حاصل نشده است. منابع منطقهای میگویند پاکستانیها بیش از حد خوشبیناند.
بارزانی دوباره پیشنهاد کمک داده است
بارزانی اخیراً پیامهایی به کاخ سفید فرستاده و پیشنهاد داده مذاکرات از سر گرفته شود. برت مکگرک میگوید مشکل «میانجی» نیست؛ مشکل سیاست رژیم ایران درباره هرمز است.
