ارجاع پرونده اتمی رژیم به شورای امنیت؛ آژانس چه پیامی فرستاد؟

تصویب قطعنامه جدید آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و ارجاع همزمان چهار سند درباره پرونده اتمی رژیم به شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل؛ این تصمیم چه ابعاد فنی و سیاسی دارد؟

گفتگو با خسرو شکراللهی

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قطعنامه مهمی را به تصویب رساند که بر اساس آن، نه‌تنها این قطعنامه، بلکه دو قطعنامه مصوب قبلی شورای حکام و همچنین گزارش مدیرکل آژانس باید مستقیماً به شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل ارجاع داده شود.

در رابطه با این تحول و ابعاد فنی و سیاسی آن، گفت‌وگویی داریم با آقای خسرو شکراللهی.

اولین سؤال من این است که مهم‌ترین و برجسته‌ترین نکات این قطعنامه چیست و خلاصه چرا آژانس تصمیم گرفت هر سه قطعنامه را یک‌جا به شورای امنیت بفرستد؟

مهم‌ترین نکته این قطعنامه، همان ارجاع پرونده اتمی رژیم آخوندی به شورای امنیت سازمان ملل و مجمع عمومی است.

روندی که بعد از ۲۰ سال دوباره تکرار می‌شود. این قطعنامه ــ من نسخه آن را همراهم دارم ــ در بند دوم خودش تأکید می‌کند که مدیرکل آژانس، گروسی، باید سه سند، در واقع چهار سند را در اختیار شورای امنیت سازمان ملل قرار بدهد.

چرا آژانس چهار سند را همزمان به شورای امنیت می‌فرستد؟

این چهار سند چیست؟

اول، همین قطعنامه‌ای که دیروز به تصویب رسید.

دوم، قطعنامه‌ای که در ۲۲ خرداد سال گذشته، سال ۱۴۰۴، قبل از شروع جنگ ۱۲ روزه به تصویب رسید.

قطعنامه بعدی، قطعنامه‌ای است که در خردادماه همین امسال به تصویب رسید.

و بعد، سند چهارمی که تأکید شده باید توسط مدیرکل آژانس به شورای امنیت ارسال شود، گزارشی است که مدیرکل آژانس همین ۱۰ روز پیش، در دهم شهریورماه، درباره وضعیت پرونده اتمی و همکاری‌های بین رژیم و آژانس تنظیم کرد.

در این قطعنامه تأکید شده که این چهار سند باید به شورای امنیت ارجاع داده شوند.

حالا شما پرسیدید که چرا این چهار سند را با هم آورده‌اند. دلیلش این است که مطابق اساسنامه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، آژانس دو کار را، نه این‌که مختار باشد، بلکه موظف است انجام بدهد.

اگر آژانس ببیند ــ بر اساس آنچه در اساسنامه و در بند ۱۲ بخش «سی» آمده ــ که نمی‌تواند راستی‌آزمایی صلح‌آمیز بودن پرونده اتمی یک کشور را تأیید کند و در این زمینه دچار عجز است، سازوکارهایی برای آن پیش‌بینی شده که باید موضوع را به شورای امنیت ملل متحد ارجاع بدهد. عرض کردم که آژانس در این زمینه مکلف است.

آیا قطعنامه‌ها نشان می‌دهند که فرصت‌ها و هشدارها به پایان رسیده‌اند؟

حالا این سه قطعنامه و این چهار سند که در قطعنامه جدید بر ارسال آن‌ها به شورای امنیت تأکید شده، مبنای حقوقی لازم را فراهم کرده‌اند که به شورای امنیت و جامعه جهانی اثبات می‌کند تا آنجا که به وظایف آژانس مربوط می‌شود، همه مهلت‌دهی‌ها، همه هشدارها و همه راهکارهایی که می‌توانسته آژانس را به مرحله تأیید صلح‌آمیز بودن برنامه اتمی رژیم رهنمون کند، انجام شده، اما به نتیجه نرسیده است.

بنابراین این چهار سند، از جمله قطعنامه خردادماه گذشته، نشان می‌دهند که آژانس نتوانسته میزان اورانیوم غنی‌شده‌ای را که رژیم در اختیار دارد و به آژانس گزارش نکرده، مورد تأیید قرار دهد؛ از جمله میزان اورانیوم ۶۰ درصد غنی‌شده را.

این قطعنامه ۱۰ تا ۱۲ روز، یا دقیق‌تر، حدود ۱۰ روز قبل از جنگ ۱۲ روزه تصویب شده بود.

بعد، در قطعنامه‌ای که خردادماه همین امسال تصویب کردند، آنجا هم تأکید می‌شود که این وضعیت در این ۱۲ ماه استمرار پیدا کرده است. علیرغم بالا و پایین شدن شرایط در وضعیت جنگی، در رابطه با آژانس هیچ چیزی تغییر نکرده و آژانس همچنان نمی‌تواند این موضوع را تأیید کند.

توافق‌های موقت هم فروپاشیده‌اند؛ پرونده اتمی رژیم وارد مرحله تازه‌ای شده است؟

بعد، گزارش مدیرکل آژانس که در دهم شهریور تنظیم شده، به نکته دیگری هم اشاره می‌کند؛ این‌که حتی تمام توافق‌های موقتی که در این فاصله، مثل توافق قاهره یا توافق سوئیس با رژیم، آژانس به آن‌ها رسیده بود، آن‌ها هم عملاً فروپاشیده‌اند.