کارزار نه به اعدام؛ چرا صدای زندانیان ایران بیش از گذشته در جهان شنیده می‌شود؟

از حمایت کارشناسان سازمان ملل تا همبستگی شخصیت‌های بین‌المللی؛ آیا فشار جهانی می‌تواند به توقف اعدام‌ها در ایران کمک کند؟

گزارش و گفتگو با زری کاظمی

خواست لغو حکم اعدام از سوی سازمان مجاهدین خلق ایران و به‌طور عام‌تر، مقاومت ایران، پیشینه‌ای به‌اندازه خود مقاومت علیه دیکتاتوری آخوندی دارد؛ یعنی از فردای ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ تا همین امروز. اما در روزهای اخیر شاهد بازتاب جهانی گسترده‌تری از این صدا بوده‌ایم.

برای بررسی این موضوع، همراه هستیم با دیگر مهمان برنامه، خانم زری کاظمی از آلمان.

کارزار نه به اعدام چه بازتابی در سطح بین‌المللی داشته است؟

کارزار نه به اعدام مردم ایران این روزها با چه بازتاب و توجهی مواجه بوده است؟ این روند را چگونه می‌توان ارزیابی کرد؟ لطفاً برای ما توضیح بدهید.

زری کاظمی: به نظر من، در هفته و روزهای اخیر شاهد توجه بیشتری به کارزار نه به اعدام در سطح بین‌المللی بوده‌ایم. فکر می‌کنم این توجه را می‌توان در سه زمینه بررسی کرد: نخست، موضع‌گیری کارشناسان سازمان ملل؛ دوم، حمایت شخصیت‌های سیاسی و بین‌المللی؛ و سوم، بازتاب صدای زندانیان مقاومی که از داخل زندان‌های ایران علیه حکم اعدام اعتراض می‌کنند.

برای مثال، شاهد انتشار بیانیه مشترک ۱۳ کارشناس سازمان ملل بودیم که خانم مای ساتو، گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در ایران، نیز در میان آن‌ها بود. این بیانیه اهمیت زیادی دارد، زیرا این کارشناسان به مناسبت روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام، خواستار توقف فوری اعدام‌ها در ایران شدند.

اهمیت این موضع‌گیری‌ها از آن جهت است که اعدام در ایران، به‌ویژه در پرونده‌های سیاسی و مرتبط با اعتراضات، دیگر صرفاً یک مسئله قضایی نیست؛ بلکه مستقیماً با حق حیات، حق آزادی بیان، حق تجمعات مسالمت‌آمیز و حق برخورداری از دادرسی عادلانه ارتباط دارد.

موضوع دیگری که در روزهای اخیر شاهد آن بودیم و در فضای مجازی بازتاب زیادی پیدا کرد، حمایت خانم جینا رومرو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور آزادی تجمع مسالمت‌آمیز و تشکل‌ها، از اعتصاب غذای سه‌شنبه‌های نه به اعدام زندانیان داخل ایران بود.

او با اعلام همبستگی خود، حرکتی نمادین انجام داد. اهمیت این حرکت در آن است که نشان می‌دهد صدای زندانیانی که در شرایط دشوار زندان‌های رژیم آخوندی، زیر فشار و سرکوب قرار دارند، می‌تواند به عرصه بین‌المللی راه پیدا کند و توجه افکار عمومی جهان را جلب کند.

موضع‌گیری نهادهای بین‌المللی چه تأثیری بر مبارزه با اعدام دارد؟

در سطح اروپا نیز شاهد بودیم که اتحادیه اروپا و شورای اروپا، در بیانیه‌های خود به مناسبت روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام، درباره افزایش نگران‌کننده آمار اعدام‌ها در جهان هشدار دادند و به‌ویژه ایران را در کانون این نگرانی‌ها قرار دادند.

آن‌ها همچنین خواستار توقف اجرای احکام اعدام شدند و توقف این مجازات را گامی در مسیر لغو کامل آن دانستند.

در کنار این موضع‌گیری‌ها، باید به کنفرانس بین‌المللی آنلاینی اشاره کنم که در روز ۱۰ اکتبر برگزار شد. موضوع این کنفرانس، نه به اعدام در ایران، ضرورت پاسخ‌گویی سردمداران رژیم و ارجاع پرونده جنایات به شورای امنیت سازمان ملل بود. این کنفرانس با حضور شخصیت‌های سیاسی و حقوقی متعددی از کشورهای مختلف جهان برگزار شد.

حضور چنین چهره‌هایی نشان می‌دهد که مسئله اعدام در ایران، اکنون فراتر از مرزهای کشور مورد بحث قرار گرفته است.

در این کنفرانس، علاوه بر محکومیت اعدام‌ها، موضوع پاسخ‌گویی مسئولان، نقض حقوق بشر، حمایت از قربانیان، حفظ مستندات و مقابله با مصونیت از مجازات نیز مطرح شد.

موضوع دیگری که نباید فراموش کنیم، صدای خود زندانیان است؛ به‌ویژه زندانیان قزل‌حصار و پیام‌هایی که می‌فرستند و می‌گویند: «صدای ما را بشنوید و برای نجات جان انسان‌ها اقدام کنید.»

کارزار سه‌شنبه‌های نه به اعدام، کارزاری است که حدود ۱۴۲ هفته از آغاز آن می‌گذرد و در حال حاضر، اگر اشتباه نکنم، زندانیان ۶۶ زندان به آن پیوسته‌اند.

پس از ۱۴۲ هفته مبارزه، چه دستاوردی می‌تواند در انتظار کارزار نه به اعدام باشد؟

خانم کاظمی، فکر می‌کنید روندی که این کارزار از هفته‌های نخست تا امروز طی کرده، به‌ویژه در هفته اخیر که توجه‌ها به شکل خاصی افزایش یافته، چگونه قابل تفسیر است؟ این کارزار در ادامه چه دستاوردهایی می‌تواند داشته باشد؟

زری کاظمی: من فکر می‌کنم وقتی کارشناسان سازمان ملل و نهادهای بین‌المللی به این شکل درباره اعدام‌ها و نقض استانداردهای دادرسی عادلانه هشدار می‌دهند، نشان می‌دهد که این مسئله دیگر محدود به داخل ایران نیست و به نگرانی جدی جامعه حقوق بشری در سطح جهان تبدیل شده است.

دوم اینکه این حمایت‌ها می‌تواند پشتیبانی مهمی از زندانیانی باشد که در داخل زندان‌های ایران، در شرایط دشوار دست به اعتصاب غذا و اعتراض می‌زنند. شخصیت‌های بین‌المللی با این زندانیان اعلام همبستگی می‌کنند و از این طریق، این پیام را به آن‌ها می‌رسانند که هرگز فراموش نشده‌اند و وضعیتشان باید پیگیری شود.