بحران کالایی‌سازی دانشگاه؛ چرا تحصیل در ایران به امتیازی برای ثروتمندان تبدیل شده است؟

از افزایش ۲۳۰ درصدی شهریه تا گرانی خوابگاه و حذف غذای دانشجویی؛ آیا جوانان ایران هنوز می‌توانند به دانشگاه به‌عنوان راهی برای پیشرفت و عدالت اجتماعی امید داشته باشند؟

گزارش و گفتگو با پروفسور کاظم کازرونیان

دانشگاه زمانی نماد امید بود؛ پله‌ای برای ترقی، مسیری برای عدالت و راهی به‌سوی آینده‌ای روشن. اما امروز، در سایه شوم حکومت آخوندی، این رؤیا به کابوسی از گرانی، تبعیض و سرخوردگی تبدیل شده است. امروز می‌خواهیم به بحران کالایی‌سازی آموزش بپردازیم؛ بحرانی که آینده فردی جوانان و ریشه‌های عدالت اجتماعی را به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد.

از خوابگاه‌های فرسوده تا غذای بی‌کیفیت؛ دانشجوها تاوان کدام بحران را می‌دهند؟

در سال تحصیلی جدید، موجی از افزایش بی‌سابقه هزینه‌ها، از شهریه و خوابگاه تا حتی یک وعده غذای ساده، فضای دانشگاه‌ها را فراگرفته است.

روزنامه حکومتی شرق نوشته است که هزینه‌های اسکان دانشجویی تقریباً دو برابر شده است. دانشجویان دانشگاه تهران از افزایش ناگهانی اجاره‌بها از ۷۰۰ هزار تومان به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان در هر ترم خبر می‌دهند.

آن هم چه خوابگاهی! سیستم فاضلاب معیوب، سقف‌های چکه‌کننده و شرایط غیربهداشتی، تنها نمونه‌ای از وضعیت خوابگاه‌های دانشجویی است.

وضعیت غذا نیز به همین شکل است و می‌توان گفت تقریباً فاجعه‌بار است. هر هفته شاهد اعتراض دانشجویان به کیفیت پایین و وضعیت غیربهداشتی غذا هستیم. دانشجویان دانشگاه علامه می‌گویند حجم غذا نسبت به سال قبل نصف شده و در چین نیز به دلیل کمبود بودجه، غذا به‌طور کامل حذف شده است.

مرکز پژوهش‌های مجلس رژیم به کسری بودجه ۳۷٫۷ همتی وزارت علوم برای تأمین هزینه‌های تغذیه اعتراف کرده است؛ یعنی گرسنگی و سوءتغذیه در قلب دانشگاه‌های ایران.

افزایش ۲۳۰ درصدی شهریه؛ آیا تحصیل به کالایی لوکس تبدیل شده است؟

اما وضعیت شهریه‌ها نیز به همین اندازه نگران‌کننده است. در دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، دانشجویان ورودی سال ۱۴۰۴ شاهد افزایش ناگهانی ۲۳۰ درصدی شهریه بوده‌اند. شهریه آن‌ها از حدود ۱۵ میلیون تومان به تقریباً ۴۵ تا ۵۰ میلیون تومان در هر ترم رسیده است.

در دانشگاه آزاد نیز گزارش‌ها از افزایش شهریه‌ها تا سه برابر و شهریه‌های ۹۰ میلیون تومانی برای یک ترم در رشته‌های علوم پزشکی خبر می‌دهند.

دانشجویان دانشگاه‌های علامه، تهران، ملی، علم و صنعت و تربیت مدرس، در بیانیه‌ای مشترک به فقر، نابرابری و فشارهای جنسیتی اعتراض کرده و خواستار پیوستن مردم به اعتراضات شده‌اند.

در تجمعات دانشگاه علامه نیز شعار «دانشگاه پولکی نمی‌خوایم، نمی‌خوایم» طنین‌انداز شد.

آنچه در آموزش عالی ایران اتفاق افتاده، فراتر از گرانی است. کالایی‌سازی آموزش، آن را از یک حق اجتماعی به کالایی مصرفی تبدیل کرده است.

این یعنی هرکس پول بیشتری داشته باشد، به آموزش باکیفیت‌تری دسترسی پیدا می‌کند. مهره‌های رژیم این سیاست را برون‌سپاری خدمات و کاهش وابستگی دانشگاه به بودجه دولتی اعلام می‌کنند، اما در عمل، یک سیستم آموزشی موازی و عمیقاً ناعادلانه ایجاد کرده‌اند.

این همان شکاف طبقاتی است که امکان تحصیل را برای اقشار کم‌برخوردار به رؤیایی دور تبدیل کرده است.

هزینه‌های سرسام‌آور دانشگاه؛ خانواده‌ها و دانشجویان تا کجا تاب می‌آورند؟

فشار این گرانی‌ها مستقیماً بر دوش خانواده‌هاست. والدین بر سر دوراهی سختی میان تأمین معیشت اولیه و هزینه‌های تحصیل فرزندانشان قرار گرفته‌اند. بسیاری از خانواده‌ها برای تأمین هزینه‌های سرسام‌آور شهریه و خوابگاه زیر بار قرض می‌روند.

هزینه ارزان‌ترین شکل زندگی دانشجویی در تهران، ماهانه بیش از ۲۰ میلیون تومان است.

ناگفته پیداست که یک کارگر، معلم یا پرستار با حقوقی نزدیک به ۲۰ میلیون تومان چگونه می‌تواند هزینه‌های زندگی فرزند دانشجویش را تأمین کند؟ بسیاری از دانشجویان مجبورند پس از کلاس‌های دانشگاه تا پاسی از شب کار کنند تا هزینه‌های زندگی دانشجویی خود را تأمین کنند.

واقعیت این است که دانشگاه، به‌جای آنکه ابزاری برای تحرک اجتماعی باشد، خود به ابزاری برای تثبیت امتیازات طبقه حاکم و ثروتمند تبدیل شده است.

این‌ها تنها بخشی از مشکلاتی است که گرانی‌های سرسام‌آور بر زندگی و تحصیل دانشجویان در ایران تحت حاکمیت آخوندها تحمیل کرده است.