جراحی نمایشی اقتصاد فروپاشیده؛ حذف ۴صفر از پول ملی درمان نیست

کمیسیون اقتصادی مجلس رژیم آخوندی طرح حذف ۴صفر از پول ملی را تصویب کرد

 اقدامی که به‌زعم کارشناسان اقتصادی نه تنها دردی از اقتصاد رو به احتضار ایران دوا نخواهد کرد، بلکه تنها یک «تغییر صوری» و «نمایشی» است که پیامدهای فاجعه‌بارتری به دنبال خواهد داشت. این طرح، که در صورت تصویب نهایی، واحد پول جدید را معادل ۱۰هزار ریال فعلی تعیین می‌کند و نام «ریال» را حفظ می‌کند، تلاش مذبوحانه‌ای برای سرپوش گذاشتن بر تورم لجام‌گسیخته و کاهش بی‌سابقه ارزش پول ملی است که نتیجه سیاست‌های ویرانگر این رژیم است.

تصویب طرح در کمیسیون اقتصادی مجلس و تایید یک شکست

بر اساس گزارش‌های منتشر شده از خبرگزاری‌های حکومتی نظیر باشگاه خبرنگاران جوان بتاریخ ۱۴مرداد۱۴۰۴ و یورونیوز بتاریخ ۱۳مرداد۱۴۰۴ برابر با ۴‌اوت۲۰۲۵، شمس‌الدین حسینی، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس رژیم، خبر از تصویب این طرح داد. این تصمیم در حالی گرفته می‌شود که اقتصاد ایران سال‌هاست با تورم فزاینده دست و پنجه نرم می‌کند؛ تورمی که بر اساس برآورد صندوق بین‌المللی پول در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۱.۷ درصد بوده و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال ۲۰۲۵ به ۴۳.۳ درصد برسد.

بنا به گزارش دویچه وله فارسی در تاریخ ۳بهمن۱۴۰۳، از زمان بازگشت تحریمهای آمریکا، ارزش دلار در مقاطعی از ۸۱هزارتومان نیز عبور کرده و این چنین ارزش ریال در پنج سال اخیر ۲۸۰درصد کاهش یافت. این ارقام خود اعتراف به سیاست‌های شکست خورده اقتصادی رژیم و ناتوانی آن در مدیریت کشور است.

نظر کارشناسان: یک مسکن موقت با پیامدهای خطرناک

کارشناسان اقتصادی، این اقدام را یک «جراحی نمایشی» توصیف می‌کنند.

آلبرت بغزیان، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، در ۱۳مرداد۱۴۰۴ در گفتگو با خبرآنلاین، حذف صفرها را در شرایط فعلی «غیرضروری» و «فاقد اولویت» دانست و آن را به «سنگ‌فرش کردن پیاده‌رو در پایان یک پروژه عمرانی» تشبیه کرد که هنوز مراحل ابتدایی آن طی نشده است. به گفته وی، این اقدام تنها جنبه «مسکن روانی» دارد و هیچ اثری بر روی مشکلات پایه‌ای اقتصاد، مانند تورم، نقدینگی، تولید ناخالص ملی و بیکاری نخواهد داشت.

محسن زنگنه، عضو کمیسیون برنامه‌وبودجه مجلس رژیم، نیز به‌طور تلویحی به خطرات این طرح اشاره کرده و می‌گوید: «تنها ثمره‌ای که دارد عملاً یک نوع انتظارات تورمی را به صورت صوری و ظاهری تعدیل می‌کند و ممکن است به‌ظاهر بتواند یک توهم تورمی را در جامعه پدید بیاورد که این موضوع می‌تواند خطرناک باشد.» وی هشدار می‌دهد که در میان‌مدت و درازمدت، این اقدام «باعث کاهش ثروت حقیقی مردم می‌شود و آسیب‌های جدی را به کشور وارد خواهد کرد.»

تجربه‌های جهانی و درس‌هایی که رژیم نمی‌گیرد

بررسی تجربه‌های جهانی نیز نشان می‌دهد که موفقیت این طرح منوط به‌اصلاحات ساختاری عمیق اقتصادی است. در حالی که کشورهایی مانند ترکیه و روسیه با کنترل تورم و ثبات اقتصادی اقدام به‌حذف صفر کردند و به موفقیت نسبی رسیدند، ونزوئلا و آرژانتین به‌دلیل عدم‌حل مشکلات بنیادین اقتصادی، چندین بار مجبور به‌حذف صفرها شدند و هر بار نیز تورم افسارگسیخته به سرعت بازگشت. این تجارب نشان می‌دهد که حذف صفر بدون مهار تورم، کاهش کسری بودجه، تقویت استقلال بانک مرکزی و ثبات سیاسی، اقدامی بی‌ثمر و حتی مضر است. این‌ها دقیقا همان بحران‌هایی است که رژیم آخوندی با آن مواجه است.

هزینه‌های سنگین و تحمیل فشار بیشتر بر مردم

این طرح علاوه بر اینکه مشکل بنیادینی را حل نمی‌کند، هزینه‌های هنگفتی را نیز به کشور تحمیل خواهد کرد. به‌گفته کارشناسان، هزینه‌های سنگین اجرایی و فنی، چاپ اسکناس‌های جدید، و ناهماهنگی در دفاتر کل حسابداری و ترازهای مالی از جمله این هزینه‌هاست.

حسن خوشپور معاون پیشین سازمان برنامه و بودجه، تخمین زده که مجموع هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم اجرای این طرح از جمله جمع‌آوری اسکناسهای قدیمی، ضرب و چاپ پول جدید، به‌روزرسانی سامانه های بانکی و آموزش و اطلاعرسانی، بین ۳تا ۵هزار میلیاردتومان خواهد بود.

احمد حاتمی‌یزد، کارشناس امور بانکی، این اقدام را «نمایشی» خواند و تأکید کرد هزینه‌های چاپ اسکناس‌های جدید «بار مالی سنگینی» بر دوش دولت و بانک مرکزی خواهد گذاشت و تنها باعث «منحرف کردن توجه مردم از مسائل اساسی اقتصادی» می‌شود. این اقدام در شرایطی صورت می‌گیرد که فساد سیستماتیک، وابستگی شدید به درآمدهای نفتی، و ناکارآمدی در نظام بانکی اقتصاد ایران را فلج کرده است.

به‌گفته کامران ندری، اقتصاددان، «ناترازی بانک‌ها، فساد و ناکارآمدی دستگاه‌های اجرایی» مشکلات اصلی کشور هستند و «فیلترینگ و FAtF» اهمیت بیشتری دارند. وی نتیجه می‌گیرد که حذف صفرها تنها «آخرین مرحله اصلاح نظام پولی» است و نه اولین آن.

به گفته کارشناسان اقتصادی، تصویب این طرح در کمیسیون اقتصادی، بار دیگر ثابت می‌کند که رژیم آخوندی در مواجهه با بحران‌های اقتصادی، به‌جای راهکارهای بنیادین، به‌دنبال اقدامات نمایشی و توهم‌زا است تا از این طریق مشکلات اصلی را کتمان کند و فشار اقتصادی را بر دوش ملت ایران سنگین‌تر کند. این اقدام نه تنها ارزش ریال را احیا نمی‌کند، بلکه ضربه‌ای بزرگ‌تر بر پیکر نیمه‌جان اقتصاد ایران خواهد بود.