فرهنگنامه آزادی ـ پروین اعتصامی و ایندرا گاندی

امروز در فرهنگنامه آزادی، از زنی سخن می‌گوییم که بیش از یک قرن پیش، لرزه بر اندام مستبدان انداخت.

رخشنده اعتصامی(معروف به پروین) در سال ۱۲۸۵ در تبریز متولد شد. او فرزند «یوسف اعتصام‌المَلک»، از روشنفکران و مبارزان عصر مشروطه بود و در دورانی قلم به‌دست گرفت که جامعه ایران میان استبداد کهنه و نو دست‌وپا می‌زد. در دورانی که زن ایرانی در بندِ سنت‌های پوسیده و جهل حاکم گرفتار بود، پروین با اشعارش نشان داد که زن، کانون اندیشه و طلایه‌دار تغییر است.

پروین در دیوان شعر خود از آزادی چنین میگوید:

«حق، به دستِ قدرتِ بازو، گرفتنی است / کی با تضرع و گله، حق را توان گرفت؟

آزادی از برای ضعیفان، خیال و خواب / با همتِ قوی، ره بر این آستان گرفت

 باید که شیر گشت و درید این حجابِ بندگی / تا می‌توان سراغ ز حق و امان گرفت»

ایندرا گاندی (۱۹نوامبر۱۹۱۷- ۳۱ اکتبر۱۹۸۴)

ایندرا گاندی نه تنها یک سیاستمدار، بلکه نمادی از ایستادگی در برابر فشارهای خارجی و داخلی بود. او  تنها فرزند جواهر لعل نهرو، نخستین نخست‌وزیر هند پس از استقلال، بود.

ایندرا گاندی در دورانی سکان قدرت را به‌دست گرفت که هند با چالش‌های بزرگی از جمله میراث استعمار و تهدیدهای منطقه‌ای روبرو بود. وی در تاریخ به‌عنوان «بانوی آهنین» شناخته می‌شود.

ایندرا گاندی در مورد قدرت اراده و آزادی میگوید: «قدرت یک ملت در اسلحه و مهمات آن نیست، بلکه در اراده تزلزل‌ناپذیر مردمی است که برای حق و آزادی خود ایستادگی می‌کنند.»