جنگ فراتر از میدان نبرد؛ فشار همزمان بر دیپلماسی، اقتصاد و جامعه
۱۴۰۵/۲/۷
آن چه که گذشت:
روز قبل روشن شد که جنگ ایران دیگر صرفاً یک تقابل نظامی یا یک پرونده مذاکرهای نیست، بلکه به بحرانی چندلایه تبدیل شده که همزمان دیپلماسی، اقتصاد جهانی، امنیت دریایی و زندگی روزمره مردم را تحت فشار قرار داده است.
در سطح بینالمللی، از شورای امنیت سازمان ملل تا اروپا و کشورهای خلیج فارس، اجماعی کمسابقه شکل گرفته که آبراههای حیاتی—بهویژه تنگه هرمز—ابزار چانهزنی هیچ کشوری نیستند. همزمان، بازارهای انرژی با افزایش قیمت نفت، کاهش ترافیک دریایی و اختلال در زنجیرههای تأمین واکنش نشان دادهاند.
در داخل ایران، در حالی که دستگاه دیپلماسی بهدنبال مدیریت بحران از مسیر مذاکرات غیرمستقیم است، پیامهای متناقض از رأس حاکمیت—از سیاست اینترنت تا وضعیت تنگه هرمز—نشانههایی از شکاف در تصمیمگیری را برجسته کرده است؛ شکافی که هزینههای اقتصادی و اجتماعی آن بهطور مستقیم بر دوش جامعه افتاده است.
نتیجه امروز: جنگ در میدان شاید متوقف شده باشد، اما تبعات آن در سیاست، اقتصاد و جامعه همچنان در حال گسترش است.
از تنگه هرمز و شورای امنیت تا تورم، اشتغال و شکافهای درونی در تهران؛ جنگ ایران وارد فاز پیامدها شده است.در حالی که آتشبس شکننده ادامه دارد و گفتوگوهای غیرمستقیم در جریان است، پیامدهای جنگ ایران بهطور فزایندهای در اقتصاد جهانی، امنیت دریایی و شرایط اجتماعی داخل کشور نمایان میشود. امروز تمرکز ما بر این است که جنگ چگونه فراتر از میدان نظامی عمل میکند و چه کسانی بیشترین هزینه را میپردازند.
جنگ ایران، اگرچه در میدان نظامی وارد فاز آتشبس شکننده شده، اما در عمل به مرحلهای رسیده است که پیامدهای آن فراتر از نبرد و مذاکره، در اقتصاد جهانی، امنیت دریایی و زندگی روزمره میلیونها نفر نمایان میشود. از تنگه هرمز و شورای امنیت سازمان ملل تا بازارهای انرژی، مواد غذایی و زنجیرههای تأمین، نشانهها حاکی از گسترش اثرات جنگ به لایههای عمیقتر نظم بینالمللی است. در داخل ایران نیز، همزمان با فشارهای اقتصادی، تورم، اختلال در اشتغال و محدودیتهای دیجیتال، تضاد در مواضع و پیامهای رسمی بیش از پیش آشکار شده است؛ از سیاست اینترنت و تنگه هرمز گرفته تا مسیر مذاکره یا تقابل. این پوشش زنده، فراتر از دنبالکردن مذاکرات، بر این پرسش متمرکز است که جنگ چگونه به یک بحران چندوجهی تبدیل شده، چه کسانی بیشترین هزینه را میپردازند، و چرا شکافهای درونی در تهران به بخشی از معادله امنیتی و اقتصادی منطقه بدل شدهاند.
جنگ خاورمیانه زنجیره تأمین معادن جهان را مختل کرد؛ کمبود سوخت و اسید سولفوریک
تاریخ: ۲۸ آوریل ۲۰۲۶- ۸اردیبهشت ۱۴۰۵
به گزارش رسانه حکومتی دنیای اقتصاد، تشدید تنشهای نظامی در خاورمیانه به اختلال در زنجیرههای تأمین جهانی صنعت معدن منجر شده و دسترسی بنگاههای معدنی در نقاط مختلف جهان—از استرالیا تا آفریقا—را به گازوئیل بهعنوان سوخت ماشینآلات سنگین و اسید سولفوریک بهعنوان نهاده کلیدی استخراج محدود کرده است.
بر اساس این گزارش، اختلالهای تجاری ناشی از جنگ خاورمیانه بهتدریج به زنجیرههای تأمین سرایت کرده و هزینه تولید فلزات پرتقاضا را افزایش داده است. بیشترین فشار از ناحیه گازوئیل و گوگرد وارد شده؛ گوگرد و مشتقات آن از جمله اسید سولفوریک در فرآیند استخراج حدود ۱۷ درصد از عرضه جهانی مس نقش حیاتی دارند.
فشار بر تولیدکنندگان کوچکتر
اگرچه تاکنون تولید جهانی فلزات کاهش قابلتوجهی نداشته—زیرا شرکتهای بزرگ معدنی با پرداخت هزینههای بالاتر نهادهها را تأمین کردهاند—اما تولیدکنندگان کوچکتر در آفریقا و استرالیا با تداوم درگیریها بیش از پیش تحت فشار قرار گرفتهاند. تداوم جنگ، ریسکهای صنعت معدن را در شرایطی افزایش میدهد که این صنعت پیشتر نیز با توقف پروژهها، تأخیرهای تولیدی و رشد تقاضا برای مواد معدنی حیاتی روبهرو بوده است.
بر اساس دادههای گردآوریشده توسط بانکهای سرمایهگذاری، خاورمیانه حدود نیمی از صادرات دریایی گوگرد جهان و دستکم ۱۰ درصد از گازوئیل صادراتی را تأمین میکند. اختلال در این جریانها مستقیماً بر تولید فلزاتی مانند مس اثرگذار است.
دو برابر شدن قیمت گوگرد
به گزارش Mining.com، تشدید اختلالها میتواند بر تولید سالانه حدود ۲۳ میلیون تن مس جهان اثر بگذارد. هماکنون نیز قیمتهای آتی مس در بورس فلزات لندن بیش از ۴۰ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.
جمهوری دموکراتیک کنگو—دومین تولیدکننده بزرگ مس جهان و بزرگترین تأمینکننده کبالت—بهطور ویژه در معرض این ریسک قرار دارد؛ زیرا بخش عمده گوگرد مورد نیاز خود را از خاورمیانه وارد میکند و تولید آن بهشدت به فناوری استخراج با حلال (SX-EW) وابسته است. بر اساس این گزارش، تأمین محمولههای جدید گوگرد ممکن است تا دو ماه زمان ببرد، در حالی که موجودی برخی واحدها فقط برای یک ماه کفایت میکند.
در همین حال، قیمت گوگرد در بازارهای محلی به حدود ۱۲۰۰ دلار در هر تن رسیده که تقریباً دو برابر سطح پیش از آغاز درگیریها است؛ در معاملات محدود حتی قیمتهایی تا ۱۴۰۰ دلار نیز گزارش شده است. تحلیلگران برآورد میکنند در صورت تداوم اختلال تا ماه ژوئن، تولید مس کنگو در سال جاری ممکن است حدود ۱۲۵ هزار تن کاهش یابد.
نگرانی درباره تأمین اسید سولفوریک
اختلال در عرضه گوگرد و پیامدهای جنگ، نگرانیهایی درباره تأمین اسید سولفوریک در کشورهایی مانند زامبیا ایجاد کرده است. همزمان، محدودیتهای جدید چین بر صادرات اسید—که محصول جانبی ذوب مس و روی است—بر فشارهای موجود افزوده و میتواند تا پایان سال حدود ۱.۵ میلیون تن از عرضه جهانی اسید (معادل یکدهم بازار دریایی) را کاهش دهد.
این وضعیت برای شیلی نیز چالشبرانگیز است؛ کشوری که سال گذشته ۳۰ درصد از نیاز اسید خود را از چین تأمین کرده بود. برآوردها نشان میدهد تا ۲۰۰ هزار تن از تولید فلزات وابسته به اسید در این کشور (حدود یک درصد عرضه جهانی) در معرض خطر قرار دارد.
بحران سوخت در معادن
در کنار گوگرد، اختلال در بازار گازوئیل نیز هزینههای معدنکاری را افزایش داده است؛ بهویژه در معادن روباز مس، زغالسنگ، سنگآهن و لیتیوم. شرکتهایی مانند کودلکو و آنتوفاگاستا افزایش حدود ۵ درصدی هزینه تولید را گزارش کردهاند.
در برخی مناطق، مشکل فراتر از افزایش هزینه بوده و به کمبود فیزیکی سوخت تبدیل شده است. کنگو بارزترین نمونه است؛ جایی که دسترسی به گازوئیل نهتنها عامل هزینه، بلکه محدودیت حیاتی عملیاتی محسوب میشود. در اتیوپی نیز اختلال سوخت، شرکت آکوبو مینرالز را به توقف موقت پروژه واداشته است.
جنگ خاورمیانه اکنون از انرژی و حملونقل فراتر رفته و به صنایع پایهای مانند معدن سرایت کرده است. تداوم این اختلالها میتواند در ماههای آینده به کاهش تولید فلزات حیاتی، افزایش قیمتها و فشار مضاعف بر زنجیرههای صنعتی جهانی منجر شود؛ پیامدی که اثرات آن محدود به منطقه نخواهد ماند.
۶۰ روز قطعی اینترنت؛ خسارتها تا ۳۰۰ همت (۳۰۰ تریلیون تومان) برآورد میشود
تاریخ: ۲۸ آوریل ۲۰۲۶
به گزارش رسانه حکومتی دنیای اقتصاد، قطعی اینترنت در ایران وارد شصتمین روز خود شده و مجموع زمان خاموشی دیجیتال به ۱۴۱۶ ساعت رسیده است؛ وضعیتی که به گفته نهادهای پایش جهانی، اقتصاد و زیرساختهای دیجیتال کشور را در وضعیت تعلیق نگه داشته است.
بر اساس دادههای نتبلاکس (NetBlocks)، سطح دسترسی ایران به اینترنت بینالمللی همچنان در حد بحرانی قرار دارد و تنها حدود ۲ درصد از ترافیک معمول اتصال به شبکه جهانی برقرار است. این نهاد اعلام کرده است: «پس از ۱۴۱۶ ساعت، ارتباط ایران با جهان خارج همچنان تقریباً بهطور کامل قطع است.»
این شرایط در حالی ادامه دارد که هنوز چشمانداز روشنی برای بازگشایی عادی اینترنت ارائه نشده و دسترسی محدود تنها برای برخی کاربران خاص، از جمله از طریق خطوط خاص، استارلینک یا مسیرهای غیررسمی امکانپذیر است.
موضع دولت و انتقادات کارشناسان
با وجود خاموشی گسترده، دولت اعلام کرده که مخالف قطعی اینترنت است. طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر پزشکیان، گفته است رئیسجمهور «قویاً با محدودیت دسترسی مردم به اینترنت بینالمللی مخالف است» و طرح موسوم به «اینترنت پرو» (اینترنت طبقاتی)، را راهکاری «موقت برای دسترسیهای ضروری» دانسته که با مصوبه شورای عالی امنیت ملی اجرا میشود.
با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که ادامه قطعی اینترنت خسارات جبرانناپذیری به اقتصاد و مردم وارد کرده است.
آقازاده، رئیس کمیسیون اینترنت و انتقال دادههای سازمان نصر تهران، اعلام کرده است که برآوردها از خسارت روزانه ۳ تا ۵ هزار میلیارد تومان به کسبوکارهای اقتصاد دیجیتال حکایت دارد. به گفته او، با احتساب ۶۰ روز قطعی، مجموع خسارتها بین ۱۸۰ تا ۳۰۰ همت برآورد میشود.
پیامدهای اشتغال و ورشکستگی
آقازاده همچنین از افزایش شدید تعدیل نیرو در شرکتهای فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال خبر داده و گفته است در بسیاری از شرکتها بین یکششم تا یکپنجم نیروی انسانی در معرض از دست دادن شغل قرار دارند. او هشدار داد که برخی شرکتها بهدلیل کاهش شدید درآمد، در کنار تداوم تعهداتی مانند مالیات، بدهی و چکها، با خطر ورشکستگی روبهرو شدهاند؛ آن هم در شرایطی که امکان استفاده از سازوکارهایی مانند فورسماژور برای آنها فراهم نشده است.
به گزارش رسانه حکومتی دنیای اقتصاد، در نبود شفافسازی درباره زمان و نحوه بازگشایی اینترنت، پیشنهادهایی مانند توزیع دسترسی محدود یا اینترنت طبقاتی با انتقادات گستردهای مواجه شده و نگرانیها درباره تداوم آسیب به اشتغال، سرمایه انسانی و اعتماد عمومی را تشدید کرده است.
فاکسنیوز: روبیو هشدار داد آمریکا تلاش برای «گروگانگیری آبراهها» را تحمل نمیکند
تاریخ: ۲۷ آوریل ۲۰۲۶ – ۷اردیبهشت ۱۴۰۵
-
هشدار صریح واشینگتن:
مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، گفت آمریکا هیچ تلاشی برای گروگانگرفتن آبراههای بینالمللی از طریق اخاذی یا تهدید به زور را تحمل نخواهد کرد. -
تعریف روبیو از «بازگشایی تنگهها»:
روبیو گفت اگر منظور ایران از باز کردن تنگهها این باشد که «کشتیها فقط در صورت هماهنگی با ایران، گرفتن اجازه، پرداخت پول یا تهدید به انفجار عبور کنند»، این بهمعنای بازگشایی نیست.
به گفته او، اینها آبراههای بینالمللی هستند و هیچ کشوری نمیتواند سیستمی را «عادیسازی» کند که در آن تصمیم بگیرد چه کسی حق عبور دارد و چه مبلغی باید بپردازد. -
واکنش به لغو مذاکرات اسلامآباد:
خبرنگار فاکسنیوز یادآوری کرد که رئیسجمهور آمریکا مذاکرات برنامهریزیشده در اسلامآباد را لغو و فرستادگان ویژه خود (ویتکاف و کوشنر) را در آمریکا نگه داشت؛ ترامپ سپس اعلام کرد ایران ۱۰ دقیقه بعد پیشنهادی مکتوب و «بهتر» ارائه داده است. -
خط قرمز اعلامی آمریکا:
روبیو تأکید کرد واشینگتن تلاش برای عادیسازی کنترل ایران بر آبراههای بینالمللی را نخواهد پذیرفت و این موضوع قابل معامله نیست.
سیانان: ترامپ با تیم امنیت ملی درباره بنبست مذاکرات با ایران رایزنی کرد
تاریخ: ۲۷ آوریل ۲۰۲۶- ۷اردیبهشت ۱۴۰۵
-
نشست در کاخ سفید:
دونالد ترامپ امروز با مقامهای ارشد امنیت ملی دیدار کرد تا درباره بنبست جاری در گفتوگوها با ایران تصمیمگیری کند. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، برگزاری این نشست را تأیید کرد، اما گفت مشخص نیست جلسه همچنان ادامه دارد یا خیر. -
پسزمینه نشست:
این دیدار پس از آن انجام شد که ترامپ سفر برنامهریزیشده فرستادگان ارشد خود، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، به پاکستان را لغو کرد؛ سفری که قرار بود آخر هفته برای دور دیگری از مذاکرات انجام شود. -
گزینههای روی میز:
مقامها قرار بود درباره گزینههای بعدی ترامپ گفتوگو کنند؛ از جمله اینکه آیا کارزار بمباران آمریکا—که پس از تمدید آتشبس هفته گذشته متوقف شده—از سر گرفته شود یا نه. به نوشته سیانان، ترامپ در اظهارات عمومی نسبت به احیای درگیری محتاط به نظر میرسد. -
دلیل لغو سفر مذاکرهکنندگان:
ترامپ گفته است ایران پیشنهاد رضایتبخشی برای مذاکره ارائه نکرده و مدعی شد تهران پس از لغو سفر، یک سند بهروزشده ارسال کرده است. -
تردید درباره اعزام دوباره تیم مذاکره:
با این حال، ترامپ نسبت به اعزام دوباره تیمش به اسلامآباد بدون تصویر روشنتری از امتیازاتی که ایران میتواند بپذیرد و نیز اینکه چه کسی دقیقاً در تهران تصمیمگیر نهایی است، ابراز تردید کرده است.
تنگه هرمز در کانون فشار جهانی؛ از هشدار سازمان ملل تا افزایش بهای انرژی و تشدید انزوای تهران
در حالی که بنبست در مذاکرات میان ایالات متحده و ایران ادامه دارد، تنگه هرمز به محور اصلی فشار سیاسی، اقتصادی و امنیتی جهانی تبدیل شده است؛ گلوگاهی که به گفته دبیرکل سازمان ملل، اختلال در آن «به امنیت انرژی، تجارت جهانی و حتی امنیت غذایی میلیونها نفر ضربه زده است».
هشدار سازمان ملل: آبراهها ابزار چانهزنی نیستند
آنتونیو گوترز، دبیرکل سازمان ملل، در نشست شورای امنیت با هشدار نسبت به «سرایت تنشهای ژئوپلیتیکی به آبها»، گفت که حقوق و آزادیهای ناوبری – اصول بنیادین قانون دریاها – در حال تضعیف است. او تأکید کرد که از اوایل مارس، اختلال در تردد از تنگه هرمز باعث نوسان شدید بازارهای انرژی و کالا، افزایش هزینههای حملونقل و بدترین اختلال زنجیره تأمین از زمان کووید-۱۹ و جنگ اوکراین شده است.
گوترز با اشاره به اینکه حدود یکپنجم نفت جهان، یکپنجم LNG و نزدیک به یکسوم کود شیمیایی تجارتشده بینالمللی از این تنگه عبور میکند، خواستار بازگشایی فوری و بدون تبعیض تنگه شد و گفت: «اجازه دهید تجارت از سر گرفته شود؛ اجازه دهید اقتصاد جهانی نفس بکشد».
مواضع هماهنگ اروپا و کشورهای خلیج فارس
در همین نشست، عبداللطیف الزیانی، وزیر خارجه بحرین، در قرائت بیانیهای مشترک از سوی گروهی از کشورها، بستن تنگه هرمز و هرگونه تحمیل عوارض یا محدودیت بر کشتیرانی را نقض صریح UNCLOS و تهدیدی برای امنیت بینالمللی دانست. این بیانیه تأکید کرد که پیامدهای اقدامات ایران «فراتر از منطقه» رفته و به بازارهای انرژی و زنجیرههای حیاتی تأمین در سراسر جهان شوک وارد کرده است.
همزمان، ژاننوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، موضعی صریح اتخاذ کرد و گفت: «هیچ راهحل پایداری وجود ندارد مگر اینکه ایران امتیازات قابلتوجهی بدهد و موضع خود را بهطور اساسی تغییر دهد». او تنگهها را «اموال بینالمللی» خواند که هیچ کشوری حق بستن آنها را ندارد.
در آلمان نیز یوهان وادپول، وزیر خارجه، در آستانه نشستهای پیمان عدم اشاعه گفت که با وجود پایبندی به NPt، در برابر تهدیدهای هستهای به بازدارندگی نیاز است؛ نشانهای از تغییر لحن امنیتی اروپا در پی بحران ایران.
واشینگتن: خط قرمز بر سر آبراهها
در ایالات متحده، مواضع تندتر شده است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در مصاحبهای با فاکسنیوز گفت واشینگتن هیچ تلاشی برای «گروگانگیری آبراههای بینالمللی» از طریق تهدید یا اخاذی را تحمل نخواهد کرد. او تأکید کرد بازگشایی واقعی تنگهها به معنای عبور آزاد و بدون شرط است، نه سیستمی که در آن ایران تصمیم بگیرد چه کسی عبور کند و چه مبلغی بپردازد.
همزمان، دونالد ترامپ اعلام کرد آخرین پیشنهاد ایران برای پایان بنبست جنگ را با تیم امنیت ملی خود بررسی کرده، اما بار دیگر تصریح کرد که پرونده هستهای باید از ابتدا در هر توافقی گنجانده شود.
تلاشهای دیپلماتیک تهران و نقش روسیه
در سوی دیگر، عراقچی، وزیر خارجه ایران، پس از رفتوآمد میان پاکستان و عمان، راهی مسکو شد و با ولادیمیر پوتین دیدار کرد. پوتین گفت پیامی از رهبر جدید ایران دریافت کرده و از «ایستادگی مردم ایران» سخن گفت. تحلیلگران، از جمله در نیویورکتایمز، این سفر را تلاشی برای استفاده از نفوذ روسیه بهعنوان آخرین اهرم تهران توصیف کردهاند، هرچند همزمان تأکید میکنند که مسکو در حوزههای حساس، بهویژه تأمین تسلیحات، همچنان محتاط است.
واکنش بازارها: نفت بالا، ترافیک دریایی پایین
بازارها به این بنبست واکنش فوری نشان دادهاند. طبق گزارش رویترز، نفت برنت با حدود ۲.۵ درصد افزایش به حوالی ۱۰۸ دلار در هر بشکه رسید. دادههای ردیابی کشتی نشان میدهد که ترافیک از تنگه هرمز بهشدت کاهش یافته؛ در حالی که معمولاً روزانه ۱۲۵ تا ۱۴۰ کشتی عبور میکردند، در یک روز اخیر تنها هفت کشتی از تنگه عبور کردهاند. شش نفتکش ایرانی حامل حدود ۱۰.۵ میلیون بشکه نفت نیز به دلیل محاصره آمریکا مجبور به بازگشت شدهاند و حدود ۲۰ هزار دریانورد در منطقه سرگردان ماندهاند.
آرسنیو دومینگز، دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی، هشدار داد که ادامه این وضعیت خطر حوادث جدی، از جمله فجایع زیستمحیطی را افزایش میدهد.
مجموع این تحولات نشان میدهد که بحران ایران دیگر یک مناقشه دوجانبه نیست. از شورای امنیت سازمان ملل تا پایتختهای اروپایی و بازارهای انرژی، اجماعی در حال شکلگیری است که آبراههای بینالمللی ابزار چانهزنی هیچ کشوری نیستند. در مقابل، پیشنهادهای مرحلهای تهران برای بازگشایی تنگه بدون پرداختن به پرونده هستهای، تاکنون با خط قرمزهای آشکار واشینگتن و اروپا برخورد کرده است. نتیجه، بنبستی است که هزینه آن نهتنها بر اقتصاد ایران، بلکه بر اقتصاد جهانی، امنیت غذایی و ثبات انرژی تحمیل میشود—و هر روز ادامه آن، دامنه این هزینهها را گستردهتر میکند.
رویترز: آمریکا و ایران در سازمان ملل بر سر برنامه هستهای تهران درگیر شدند
تاریخ: ۲۸ آوریل ۲۰۲۶ - ۸اردیبهشت ۱۴۰۵
به گزارش خبرگزاری رویترز، ایالات متحده و ایران روز دوشنبه در سازمان ملل متحد بر سر برنامه هستهای تهران و انتخاب ایران بهعنوان یکی از معاونان رئیس کنفرانس بازبینی پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای ان پی تی (NPt) با یکدیگر درگیر شدند.
یازدهمین کنفرانس بازبینی اجرای NPt—پیمانی که در سال ۱۹۷۰ لازمالاجرا شد—روز دوشنبه در مقر سازمان ملل در نیویورک آغاز به کار کرد. در این نشست، گروههای مختلف ۳۴ معاون رئیس را معرفی کردند و دو هونگ ویت، سفیر ویتنام در سازمان ملل و رئیس کنفرانس، اعلام کرد که ایران از سوی «گروه کشورهای غیرمتعهد و سایر کشورها» برای این سمت انتخاب شده است.
در واکنش، کریستوفر یئو، معاون وزیر دفتر کنترل تسلیحات و عدم اشاعه ایالات متحده، این انتخاب را «اهانت به NPt» توصیف کرد. او گفت:
«بدیهی است که ایران مدتهاست بیاعتنایی خود به تعهدات عدم اشاعه را نشان داده و از همکاری با نهاد ناظر هستهای سازمان ملل برای پاسخ به پرسشها درباره برنامهاش خودداری کرده است.»
یئو انتخاب ایران را «فراتر از شرمآور و مایه شرمساری برای اعتبار این کنفرانس» خواند.
در مقابل، نجفی، نماینده ایران که پیشتر بهعنوان سفیر تهران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی خدمت کرده است، اظهارات آمریکا را «بیاساس و با انگیزه سیاسی» رد کرد. او در این نشست گفت:
«غیرقابل دفاع است که ایالات متحده—بهعنوان تنها کشوری که تاکنون از سلاح هستهای استفاده کرده و همچنان به گسترش و نوسازی زرادخانه هستهای خود ادامه میدهد—بکوشد خود را داور رعایت این پیمان معرفی کند.»
این رویارویی لفظی در شرایطی رخ داده است که پرونده هستهای ایران بار دیگر در مرکز تنشهای دیپلماتیک قرار دارد و مذاکرات مرتبط با آن همچنان در بنبست بهسر میبرد.
لاریجانی: مذاکره با آمریکا ضروری نیست؛ احتمال درگیری نظامی مجدد را نباید نادیده گرفت
خبرآنلاین / نقل از خبرگزاری حکومتی فارس- ۲۷آوریل- ۷اردیبهشت ۱۴۰۵
لاریجانی، در گفتوگویی با رسانههای حکومتی گفت که لزومی ندارد ایران حتماً با ایالات متحده وارد مذاکره شود و تأکید کرد که «میشد فرمول ختم جنگ را بدون مذاکره تنظیم کرد». به گفته او، آمریکا میتوانست صرفاً اعلام کند که از یک مقطع زمانی مشخص مایل به پایان جنگ است و افزودن شروط بیشتر «بیفایده» بوده است.
لاریجانی با اشاره به روند جنگ اخیر گفت که ایران در این درگیری «دفاع کرده و ضربه زده» و افزود میانجیگری برای ختم مخاصمه امری معقول است. او گفت به چنین میانجیگریای اعتقاد دارد و پاکستان و روسیه را کشورهایی دانست که میتوانند در این چارچوب نقش ایفا کنند.
او در بخش دیگری از سخنانش تأکید کرد که ایران نباید وارد مذاکره با آمریکا شود و گفت این مسیر «عاقبت و زمینهای ندارد». لاریجانی افزود که به باور او، مذاکره با کشوری که به گفته او به ایران حمله کرده و خسارت وارد آورده، «نوعی تحقیر» محسوب میشود.
این کارشناس مسائل سیاسی همچنین گفت موضوع انرژی هستهای ایران را مسئلهای داخلی دانست و تأکید کرد که آمریکا صلاحیتی برای ورود به این بحث ندارد. او خواستار بازنگری در تعهدات ایران ذیل پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای ان پی تی (NPt) شد و گفت این پیمان، به زعم او، «هزینههایی بیش از دستاوردها» برای ایران داشته است.
لاریجانی در ادامه با اشاره به تحولات منطقهای گفت احتمال درگیری نظامی مجدد را نباید نادیده گرفت و افزود ایران باید «در بالاترین سطح آمادگی نظامی» باقی بماند. او با این حال برآورد کرد که احتمال آغاز یک درگیری جدید «باید زیر ۶۰ درصد باشد»، اما تأکید کرد حتی همین احتمال نیز مستلزم آمادگی کامل است.
سیانان: ترامپ با تیم امنیت ملی درباره بنبست مذاکرات با ایران رایزنی کرد
۲۷ آوریل ۲۰۲۶- ۷اردیبهشت ۱۴۰۵
-
نشست در کاخ سفید:
دونالد ترامپ امروز با مقامهای ارشد امنیت ملی دیدار کرد تا درباره بنبست جاری در گفتوگوها با ایران تصمیمگیری کند. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، برگزاری این نشست را تأیید کرد، اما گفت مشخص نیست جلسه همچنان ادامه دارد یا خیر. -
پسزمینه نشست:
این دیدار پس از آن انجام شد که ترامپ سفر برنامهریزیشده فرستادگان ارشد خود، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، به پاکستان را لغو کرد؛ سفری که قرار بود آخر هفته برای دور دیگری از مذاکرات انجام شود. -
گزینههای روی میز:
مقامها قرار بود درباره گزینههای بعدی ترامپ گفتوگو کنند؛ از جمله اینکه آیا کارزار بمباران آمریکا—که پس از تمدید آتشبس هفته گذشته متوقف شده—از سر گرفته شود یا نه. به نوشته سیانان، ترامپ در اظهارات عمومی نسبت به احیای درگیری محتاط به نظر میرسد. -
دلیل لغو سفر مذاکرهکنندگان:
ترامپ گفته است ایران پیشنهاد رضایتبخشی برای مذاکره ارائه نکرده و مدعی شد تهران پس از لغو سفر، یک سند بهروزشده ارسال کرده است. -
تردید درباره اعزام دوباره تیم مذاکره:
با این حال، ترامپ نسبت به اعزام دوباره تیمش به اسلامآباد بدون تصویر روشنتری از امتیازاتی که ایران میتواند بپذیرد و نیز اینکه چه کسی دقیقاً در تهران تصمیمگیر نهایی است، ابراز تردید کرده است
آسوشیتدپرس: ایران پیشنهاد بازگشایی تنگه هرمز را در ازای رفع محاصره و پایان جنگ مطرح کرد
تاریخ: ۲۷ آوریل ۲۰۲۶- ۷اردیبهشت ۱۴۰
به گزارش آسوشیتدپرس، دو مقام منطقهای اعلام کردند که رژیم ایران پیشنهادی ارائه داده است که بر اساس آن، در صورت رفع محاصره از سوی ایالات متحده و پایان جنگ، به انسداد تنگه هرمز پایان دهد. بر اساس این پیشنهاد، گفتوگو درباره برنامه هستهای ایران به مرحلهای بعدی موکول میشود.
به گفته این دو مقام که به شرط ناشناس ماندن درباره مذاکرات پشت درهای بسته سخن گفتهاند، این پیشنهاد از طریق پاکستان به واشینگتن منتقل شده است. با این حال، به نوشته آسوشیتدپرس، به نظر نمیرسد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تمایل زیادی به پذیرش این چارچوب داشته باشد؛ زیرا اختلافات اصلی که منجر به آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در ۲۸ فوریه شد، همچنان حلنشده باقی میماند.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت که تیم امنیت ملی ترامپ روز دوشنبه تشکیل جلسه داده و در حال بررسی پیشنهاد ایران است، اما از ارائه جزئیات درباره محتوای گفتوگوها یا نحوه دریافت پیشنهاد خودداری کرد. او افزود که رئیسجمهور آمریکا بعداً شخصاً به این موضوع خواهد پرداخت.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که با وجود آتشبس شکننده، ایالات متحده و ایران همچنان در بنبست بر سر تنگه هرمز قرار دارند؛ آبراهی که در زمان صلح، حدود یکپنجم نفت و گاز تجاری جهان از آن عبور میکند. محاصره آمریکا با هدف محدود کردن صادرات نفت ایران و قطع درآمدهای حیاتی تهران طراحی شده و همزمان تلاش دارد ایران را به دلیل محدودیت ذخیرهسازی، به کاهش تولید وادار کند.
در عین حال، بستهشدن تنگه هرمز فشار سیاسی و اقتصادی قابلتوجهی بر ترامپ وارد کرده است؛ زیرا قیمت نفت و بنزین در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا افزایش یافته و متحدان واشینگتن در خلیج فارس که به این آبراه برای صادرات انرژی وابستهاند، تحت فشار قرار گرفتهاند.
بر اساس این گزارش، ناامیدی بینالمللی از ادامه محاصره رو به افزایش است و کشورهای مختلف خواستار پایان دادن به وضعیتی شدهاند که به گفته ناظران، افزایش قیمت کود، مواد غذایی و سایر کالاهای اساسی را در پی داشته و کل اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.
آسوشیتدپرس مینویسد پیشنهاد ایران عملاً پرونده هستهای را به آینده موکول میکند؛ در حالی که ترامپ بارها گفته است یکی از دلایل اصلی ورود آمریکا به جنگ، جلوگیری از توسعه سلاح هستهای توسط ایران بوده است.
این پیشنهاد همزمان با سفر وزیر خارجه ایران به روسیه مطرح شده است؛ کشوری که مدتها از حامیان کلیدی تهران به شمار میرود. با این حال، هنوز مشخص نیست مسکو چه نقشی در پیشبرد یا تضمین چنین طرحی ایفا خواهد کرد.
به نوشته آسوشیتدپرس، توانایی ایران در محدود کردن ترافیک تنگه هرمز یکی از مهمترین اهرمهای راهبردی تهران در این جنگ بوده است؛ جنگی که به گفته ناظران، بیش از هر چیز به تحملپذیری اقتصادی و سیاسی دو طرف گره خورده است.
قیمت نفت از آغاز جنگ بهطور پیوسته افزایش یافته و روز دوشنبه نفت خام برنت در حدود ۱۰۹ دلار در هر بشکه معامله شد؛ رقمی که حدود ۵۰ درصد بالاتر از زمان شروع درگیریها است. همزمان، دهها نفتکش در خلیج فارس سرگردان ماندهاند و قادر نیستند با اطمینان از تنگه عبور کرده و به بازارهای جهانی برسند.
