فرهنگنامه آزادی ـ عین‌القضات همدانی و هانت آرنت

عین‌القضات همدانی (قرن ششم هجری)

عارف، فیلسوف و آزاده‌ای که قربانیِ جهل و قضاوت «آخوندهای حکومتی» زمان خود شد. او را به جرمِ آزاداندیشی در سن ۳۳ سالگی به دار آویختند. او نمادِ مقاومتِ اندیشه در برابر تکفیر است.

از جملات منتسب به عین القضات در مورد آزادی: «سعادتِ مرد در آن است که جان به راهِ حق دهد، نه آنکه در بندگی ستم بماند. حقیقت همان آزادی است و هر که حقیقت را شناخت، از بندِ هراسِ مستبدان رست.»

مضمون دیگری که از وی به یادگار مانده است: «ای دوست، حقیقت را فدای مصلحتِ مستبدان مکن. هر که در راه حق کشته شود، او را مرگی نیست؛ که آزادی، حیاتِ جاودانه است.»

هانا آرنت فیلسوف سیاسی

•    کشور: آلمان / آمریکا

او که خود از چنگ استبداد توتالیتر گریخته بود، تمام عمرش را صرف تحقیق درباره ماهیت قدرت، خشونت و آزادی کرد. آرنت معتقد بود آزادی یعنی «توانایی برای شروعی دوباره».

اواسط قرن بیستم میلادی (حدود دهه ۱۹۵۰)؛ او در دوران پس از جنگ جهانی دوم، به بازتعریف مفهوم آزادی در برابر نظام‌های تمام‌تاریخ پرداخت تا به انسان‌ها بیاموزد چگونه دوباره کنشگر باشند.

از جملات برگزیده او : «آزادی، هدفِ سیاست نیست، بلکه خود سیاست است. آزادی یعنی حضور در میانِ دیگران و تواناییِ انجامِ کاری که پیش از این هرگز انجام نشده است؛ یعنی شکستنِ زنجیرِ ضرورت.»