فرهنگنامه آزادی ـ ناصرخسرو قبادیانی و الکساندر هرتسن

ناصرخسرو قبادیانی (قرن پنجم هجری)

حکیم و شاعر بلندپایه‌ای که یک عمر در برابر «سلاطین سلجوقی» و «فقهای درباری» ایستاد. او آوارگی و زندگی در دره‌های سخت یمگان را به چاکری و تملقِ دیکتاتورها ترجیح داد.

او نیش قلمش را به سمتِ حاکمانی گرفت که دین را ابزار غارت مردم کرده بودند. ناصرخسرو نمادِ پایداری بر عقیده در سخت‌ترین شرایط تبعید است.

از جملات منتسب به او چنین آمده:

«خرد، تو را به سوی آزادی راهبر است. جانِ خویش را به بندگیِ ملوک مده، که ایزد تو را آزاد آفرید تا تنها در برابر حقیقت سر فرود آوری، نه در پیشگاهِ زورمندان.»

الکساندر هرتسن - نویسنده و متفکر تبعیدی از روسیه

(تولد آوریل۱۸۱۲- وفات ژانویه۱۸۷۰)

او را «پدر سوسیالیسم روسی» می‌نامند. هرتسن سال‌های زیادی از عمرش را در تبعید (در اروپا) گذراند و نشریه «ناقوس» را برای بیدار کردن مردم علیه استبداد تزاری منتشر کرد. او نمادِ مبارزه با قلم از راه دور است.

او اواسط قرن نوزدهم میلادی؛ این سخنان را در قلب اروپا و در حالی نوشت که شاهد سرکوب جنبش‌های آزادی‌خواهانه در روسیه و سراسر قاره بود.

او نوشت:«آزادیِ فرد، بزرگترین چیزی است که ساختمانِ آینده بر آن بنا می‌شود. هدفِ تاریخ، رسیدن به انسانی است که هیچ‌کس و هیچ‌چیز را به بند نمی‌کشد و خودش نیز بند هیچ‌کس نیست.»