فرهنگنامه آزادی ـ سید اشرف‌الدین گیلانی و جان استوارت میل

سید اشرف‌الدین گیلانی شاعر و روزنامه‌نگار عصر مشروطه مشهور به نسیم شمال (تولد۱۲۴۹هجری شمسی - وفات ۱۳۱۲هجری شمسی)

او نویسنده و مدیر روزنامه نسیم شمال از روزنامه‌های دوره مشروطیت ایران بود و با ادبیاتِ مردمی و طنزِ گزنده، سیاه‌ترین لایه‌های استبداد و نادانی را هدف قرار می‌داد. او رنج مردم را به شعر درمی‌آورد تا آنها را به سوی حق‌طلبی هدایت کند. او نیز در نهایت در فقر و فشارِ حکومتی جان باخت.

از جملات منسوب به او:

«باید که از خواب گران برخیزیم و زنجیر جهل را بگسلیم؛ که آزادی نه عطای سلطان، بلکه حاصل بیداری وجدان یک ملت است».

جان استوارت میل - فیلسوف آزادی از کشور انگلستان

(تولد می۱۸۰۶ – وفات می‌۱۸۷۳)

او یکی از بزرگترین متفکران لیبرال قرن نوزدهم است که در کتاب مشهورش «در باب آزادی»، مرزهای آزادی فردی و مداخله دولت را ترسیم کرد. او معتقد بود هیچ اکثریتی حق ندارد صدای اقلیت را خاموش کند.

در سال۱۸۵۹ زمانی که جوامع در حال گذار به دموکراسی بودند، وی بر اهمیت «آزادی بیان» به‌عنوان زیربنای رشد بشر تأکید می‌کرد که از جملات مشهور او اینست:

«اگر تمام بشریت منهای یک نفر، هم‌عقیده باشند و تنها همان یک نفر عقیده‌ای مخالف داشته باشد، بشریت حق ندارد او را ساکت کند، همان‌طور که آن یک نفر هم حق ندارد بشریت را ساکت کند».