بحران منطقه در ابهام: تشدید درگیری یا تحرکاتی از مذاکره؟ تنش در تنگه هرمز و باب المندب
۱۴۰۵/۵/۳
حملات گسترده، بحران دریای سرخ و بنبست هرمز تنشها را تشدید کرده است
در آستانه شنبه، جنگ در منطقه وارد مرحلهای شدیدتر شده است: آمریکا پس از تهدیدهای ترامپ، حملات گستردهای از جنوب تا شمال ایران انجام داد؛ حوثیها با حمله به نفتکشهای سعودی بحران دریای سرخ را تشدید کردند؛ تنگه هرمز تقریباً بسته مانده و هزاران دریانورد در وضعیت انسانی وخیم گرفتارند؛ ایران حملات پهپادی و موشکی به پایگاههای آمریکا در کویت، بحرین، اردن و عراق را ادامه داده و سپاه بریتانیا را تهدید کرده است؛ پاکستان مسیر مذاکرات را بررسی میکند اما توقف حملات ایران پیششرط اعلام شده؛ سازمان ملل نسبت به گسترش جنگ و بحران انسانی هشدار داده؛ قیمت نفت دوباره جهش کرده و زندگی مردم ایران زیر فشار جنگ، فقر، قطع آب و برق و سرکوب داخلی فروپاشیده است.
خبرهایی که امروز شنبه پی میگیریم:
-
حملات آمریکا در شمال و جنوب ایران؛ قشم، اهواز، بندرانزلی، زیباکنار
-
پاسخهای موشکی و پهپادی ایران به کویت، بحرین، اردن، اربیل
-
بحران دریای سرخ؛ حمله به نفتکشهای سعودی، جهش نفت
-
وضعیت تنگه هرمز؛ مسیرهای جدید، مذاکرات ایران–عمان
-
هزاران دریانورد گرفتار؛ هشدار کمیسر عالی حقوق بشر
-
ابتکار لندن؛ تلاش آمریکا–بریتانیا برای ائتلاف جهانی
-
وضعیت داخلی ایران؛ فقر، قطع آب و برق، سرکوب
-
حملات سایبری ایران به زیرساختهای حیاتی آمریکا
در پوشش زنده همراه ما باشید
یونان: آتشبار پاتریوت مستقر در عربستان دو موشک بالستیک یمن را منهدم کرد
پاتریوت یونان دو موشک شلیکشده به پالایشگاه ینبع را رهگیری کرد؛ فعالیت پالایشگاه بدون اختلال ادامه دارد
ارتش یونان اعلام کرد یک آتشبار پاتریوت این کشور که در چارچوب مأموریت مشترک دفاع هوایی از سال ۲۰۲۱ در عربستان مستقر است، دو موشک بالستیک شلیکشده از یمن را رهگیری و منهدم کرده است.
این موشکها یک پالایشگاه بزرگ در منطقه ینبع را هدف گرفته بودند. نیروهای یونانی گفتند در این حمله هیچ آسیبی به پالایشگاه وارد نشده و فعالیت آن «بدون اختلال» ادامه دارد.
این رهگیری در حالی انجام شده که طی روزهای اخیر، حوثیهای مورد حمایت رژیم ایران حملات خود به کشتیهای سعودی، تأسیسات انرژی و مسیرهای دریای سرخ را افزایش دادهاند و عربستان نیز در پاسخ، مواضع حوثیها در حدیده، کمران و رأسالکثیب را بمباران کرده است.
تشدید درگیری حوثیها و عربستان؛ ائتلاف عربستان حدیده را بمباران کرد
حوثیها پس از حملات عربستان از «حمله موشکی» به جیزان خبر دادند؛ ریاض اهداف دریایی و نظامی حدیده را زد
درگیری میان حوثیهای مورد حمایت رژیم ایران و ائتلاف عربستان صبح شنبه شدت گرفت. حوثیها اعلام کردند یک حمله موشکی باعث آتشسوزی در جیزان شده است؛ عربستان هنوز این ادعا را تأیید نکرده اما سازمان دفاع مدنی برای مدت کوتاهی به ساکنان جیزان و ینبع درباره «خطر احتمالی» هشدار داد و سپس هشدار را لغو کرد.
این حملات پس از آن رخ میدهد که حوثیها اعلام کردند محاصره دریایی عربستان را آغاز کردهاند و طی روزهای گذشته دو نفتکش سعودی را در دریای سرخ هدف قرار دادهاند؛ اقدامی که نگرانیها درباره گشوده شدن جبههای تازه و اختلال بیشتر در مسیرهای انتقال نفت را افزایش داده است.
حمله عربستان به حدیده
ائتلاف عربستان روز جمعه اعلام کرد مواضع نظامی حوثیها را در یمن هدف قرار داده است. یک منبع امنیتی یمنی به خبرگزاری فرانسه گفت اهداف شامل:
-
پایگاه دریایی حدیده
-
اردوگاه نظامی در جزیره کمران
-
ساختمان مخابراتی نزدیک بندر حدیده
-
پایگاه دریایی رأسالکثیب
حوثیها این حملات را «تشدید خطرناک» خوانده و هشدار دادهاند اقدامات عربستان «بیپاسخ نخواهد ماند».
رویترز: آسیب جزئی به بدنه یک شناور سعودی پس از حمله در دریای سرخ
SPA: شناور «NCC MASA» در البحر الاحمر هدف حمله قرار گرفت اما پس از بررسی ایمنی، مسیر خود را ادامه داد
رویترز به نقل از خبرگزاری دولتی عربستان (SPA) گزارش داد یک شناور سعودی به نام NCC MASA روز جمعه هنگام دریانوردی در البحر الاحمر هدف حمله قرار گرفته و دچار آسیب جزئی در بدنه شده است.
طبق اعلام سازمان عمومی حملونقل عربستان، پس از بررسیهای فنی، ایمنی کشتی و خدمه تأیید شد و شناور توانست مسیر خود را به سمت مقصد ادامه دهد.
این حادثه در حالی رخ میدهد که طی روزهای اخیر، حملات حوثیها به کشتیهای سعودی و تشدید درگیریها در دریای سرخ، نگرانیها درباره اختلال در مسیرهای انرژی و کشتیرانی را افزایش داده است.
رویترز میگوید نتوانسته این گزارش را بهطور مستقل تأیید کند.
سنتکام: نفتکشی که قصد داشت محاصره دریایی ایران را بشکند، از حرکت انداخته شد
سنتکام: خدمه چهار بار تلاش کردند محاصره را نقض کنند؛ با شلیک مستقیم موتورخانه را از کار انداختیم
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد یک نفتکش که قصد داشت از محاصره دریایی بنادر ایران عبور کند، پس از چندین هشدار، از حرکت انداخته شده است.
تیم هاوکینز، سخنگوی سنتکام، گفت: «پس از آنکه خدمه نفتکش دستکم چهار بار تلاش کردند محاصره را بشکنند، کشتی را از کار انداختیم.» به گفته او، نیروهای آمریکایی با شلیک به موتورخانه، حرکت کشتی را متوقف کردند و نفتکش دیگر به سمت ایران نمیرود.
سنتکام افزود که به خدمه چند بار هشدار داده شده بود اما آنها به دستورها توجه نکردند.
تکرار الگوی هفته گذشته
هفته گذشته نیز یک جنگنده آمریکایی به نفتکش خالی از بار موشک شلیک کرده بود؛ نفتکشی که به گفته سنتکام قصد داشت محاصره دریایی را نقض کند.
این اقدامات بخشی از اجرای دستور دونالد ترامپ برای اعمال محاصره دریایی علیه بنادر ایران است.
والاستریت ژورنال: آمریکا و رژیم ایران در یک چرخه تشدید نظامی
WSJ: دو طرف توان تشدید دارند اما هیچکدام قادر به برتری تعیینکننده نیست؛ خطر ماهها جنگ بیشتر افزایش یافته است
والاستریت ژورنال مینویسد درگیری میان آمریکا و رژیم ایران وارد چرخهای از تشدید نظامی شده که هیچیک از طرفین قادر نیستند از طریق قدرت نظامی به برتری تعیینکننده برسند. این بنبست، خطر کشیدهشدن جنگ به ماهها درگیری بیشتر را افزایش داده است.
آغاز گسترش: حملات حوثیها در دریای سرخ
پس از آنکه حوثیهای یمن کشتیهای عبوری از گلوگاه دریای سرخ را هدف قرار دادند، دامنه درگیری گسترش یافت و قیمت نفت برای نخستین بار طی دو ماه به بالای ۱۰۰ دلار رسید.
روبیو: هزینه هر شب بالاتر میرود
وزیر خارجه آمریکا مارکو روبیو با اشاره به سخنان عراقچی که گفته بود رویکرد تهران «چشم در مقابل چشم» است، گفت: «هر شب که میگذرد، هزینه بالاتر خواهد رفت، تا آنکه آنها سر عقل بیایند.» روبیو افزود سیاست ترامپ «سر در ازای چشم» است و تصمیم درباره تشدید درگیری «طی روزهای آتی» گرفته خواهد شد.
بنبست نظامی: توان تشدید هست، برتری نیست
WSJ مینویسد چالش اصلی این است که واشنگتن و تهران هر دو آمادگی تشدید دارند اما هیچکدام قادر به دستیابی به برتری قاطع نیستند. تحلیلگران نظامی میگویند این وضعیت، خطر طولانیشدن جنگ را افزایش میدهد.
دیپلمات سابق آمریکا: استراتژی روشن وجود ندارد
الن آیر، دیپلمات ارشد سابق آمریکا، گفت: «یک دینامیزم تشدید وجود دارد… فکر نمیکنم دولت آمریکا واقعاً یک استراتژی روشن داشته باشد.»
نقش حوثیها و فشار اقتصادی
رژیم ایران این هفته نشان داد که هنوز فضای مانور دارد. حوثیها اعلام کردند محاصره دریایی عربستان را آغاز میکنند. دو روز بعد، رسانههای سعودی گفتند یک شناور سعودی در دریای سرخ هدف قرار گرفته و عربستان در پاسخ، اهداف حوثی در حدیده را زده است.
WSJ مینویسد هرگونه حملات مستمر به کشتیها در بابالمندب، فشار اقتصادی رژیم ایران بر آمریکا و متحدانش را افزایش خواهد داد.
ایران: کشتن شهروندان برای ماندن در قدرت
این روزنامه مینویسد رژیم ایران نشان داده در برابر فشار داخلی نیز آسیبپذیری کمی دارد، زیرا «آماده کشتن شهروندانش برای باقی ماندن در قدرت است»؛ همانطور که در اعتراضات ژانویه نشان داد.
نیویورکتایمز: ترامپ در حال بررسی یک تشدید عمده علیه ایران با مشاوران ارشد دیدار کرد
کاخ سفید: ارتش آماده حملات سنگینتر است؛ ترامپ همزمان از «احتمال نقطه عطف دیپلماتیک» سخن میگوید
نیویورکتایمز گزارش داد دونالد ترامپ روز جمعه با مشاوران عالی و اعضای ارشد کابینه دیدار کرده تا درباره تشدید حملات نظامی علیه ایران تصمیمگیری کند. چهار فرد مطلع از این جلسات گفتهاند بحثها بر سر آغاز یک مرحله جدید و بزرگتر از حملات بوده است.
ترامپ: آمادهایم، اما در حال صحبت هستیم
کاخ سفید اعلام نکرده است که ترامپ تصمیم نهایی گرفته یا نه. ترامپ عصر جمعه به خبرنگاران گفت: «ما حاضر و آمادهایم… ولی با آنها در حال صحبت هستیم. شاید یک نقطه عطف داشته باشیم، یا نداشته باشیم.»
او در مصاحبه با اکسیوس نیز گفته بود: «در حال بررسی یک حمله بزرگ هستم؛ بزرگتر از هر حملهای که صورت گرفته.»
نقش اسرائیل
ترامپ گفته اسرائیل احتمالاً بخشی از تشدید درگیری نخواهد بود و این کار برای اسرائیل «تبعات» خواهد داشت؛ اشارهای که به نظر میرسد به واکنش رژیم ایران مربوط باشد. دفتر نخستوزیر اسرائیل اعلام کرده نتانیاهو دوشنبه به آمریکا میآید و با ترامپ دیدار خواهد کرد.
آمادهباش گسترده پنتاگون
نیویورکتایمز میگوید پنتاگون در حال اعزام سریع نیرو، تسلیحات و تدارکات به خاورمیانه است تا برای یک تشدید جدی آماده شود.
ورود جنگندهها و پهپادها
به گفته مقامهای ارتش آمریکا:
-
جنگندههای F‑16 از آلمان
-
جنگندههای رادارگریز F‑35 از بریتانیا در روزهای اخیر وارد منطقه شدهاند و به ناوگان گسترده هواپیماهای جنگی و پهپادهای تهاجمی موجود در پایگاههای زمینی و دو ناو هواپیمابر پیوستهاند.
آمادهباش بمبافکنهای دورپرواز
-
B‑2 و B‑52 در آمریکا در آمادهباش بالا هستند
-
هواپیماهای سوخترسان بیشتری به منطقه نزدیک شدهاند
-
این هفته، پنتاگون از یک بمبافکن B‑1B مستقر در بریتانیا برای حمله به اهداف سپاه پاسداران در ایران استفاده کرده است
رژیم ایران عقبنشینی نکرده است
نیویورکتایمز مینویسد تهدیدهای ترامپ برای افزایش بمبارانها مانع حملات جدید رژیم ایران نشده است. برخی رهبران فعلی ایران «سختسرتر» از کسانی هستند که در عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل در اوایل سال کشته شدند.
با وجود مشکلات اقتصادی و فرسایش ارتش، رهبری رژیم ایران آماده تحمل درگیری با آمریکا است و به نظر میرسد هزینههای گستردهتر جنگ مانع تصمیمگیری آنها نیست.
توقف فعالیت فرودگاههای جازان و ینبع پس از حملات یمن
حملات یمن به تأسیسات آرامکو باعث توقف پروازها و اختلال در ترافیک هوایی عربستان شد
خبرگزاری فارس وابسته به رژیم ایران اعلام کرد پس از حملات نیروهای یمنی به تأسیسات نفتی آرامکو، فعالیت فرودگاههای جازان و ینبع در جنوب عربستان موقتاً متوقف شده است.
طبق دادههای رهگیری پرواز، بخشی از ترافیک هوایی عربستان دچار اختلال شده و برخی هواپیماها تغییر مسیر دادهاند یا زمان پرواز آنها جابهجا شده است.
این حملات در ادامه تنشهای دریای سرخ و فشار حوثیها بر مسیرهای انرژی عربستان صورت گرفته است.
آسوشیتدپرس: گسترش تدریجی دامنه حملات آمریکا به ایران
آمریکا از سواحل هرمز تا حاشیه تهران حملات را توسعه داده؛ رژیم ایران عقبنشینی نکرده و حملات به پایگاههای آمریکا را تشدید کرده است
آسوشیتدپرس گزارش میدهد ایالات متحده طی دو هفته گذشته دامنه حملات هوایی علیه ایران را بهتدریج گسترش داده؛ حملاتی که به گفته این رسانه «بهطور فزایندهای شبیه نخستین مراحل آغاز جنگ» شدهاند.
آغاز دوباره جنگ پس از آتشبس کوتاه
پس از آتشبس موقت ماه ژوئن و امضای توافقی برای پایان درگیری، نبرد بر سر کنترل تنگه هرمز دوباره شعلهور شد و آتشبس را شکست. آمریکا موج حملات سنگین را علیه نیروی دریایی و پدافند ساحلی ایران آغاز کرد تا توان تهران برای حمله به کشتیها در این گذرگاه حیاتی انرژی جهان کاهش یابد.
گسترش حملات به عمق ایران
در روزهای اخیر، آمریکا علاوه بر پلها و زیرساختهای جنوب ایران، مناطق مرکزی کشور و حاشیه تهران را نیز هدف قرار داده است. با وجود این گسترش، کارزار جدید آمریکا هنوز به اندازه مرحله آغازین جنگ (۲۸ فوریه) گسترده نیست؛ مرحلهای که طی ۱۰۰ ساعت نخست، آمریکا و اسرائیل صدها هدف را زدند و شماری از رهبران ارشد ایران، از جمله علی خامنهای، کشته شدند.
تلفات و اختلال گسترده در زیرساختها
وزارت بهداشت ایران اعلام کرده از آغاز جنگ تاکنون ۳۴۳۴ نفر کشته شدهاند؛ ۵۵ نفر مربوط به تشدید اخیر درگیریها هستند. آخرین حملات آمریکا موجب اختلال در حملونقل، ارتباطات و زیرساختهای آبی شده و به تأسیسات حیاتی هزاران نفر آسیب رسانده است.
ایران عقبنشینی نکرده است
آمریکا میگوید هدف حملات، کاهش توان ایران برای تهدید کشتیها در هرمز است؛ اما رژیم ایران عقبنشینی نکرده و حملات به کشتیها و کشورهای میزبان پایگاههای آمریکا را افزایش داده است. این حملات به کشته شدن حداقل ۴ سرباز آمریکایی و آسیب به زیرساختهای حیاتی منجر شده است.
اسرائیل تاکنون در این دور جدید درگیری هدف حمله قرار نگرفته و در حملات آمریکا مشارکت نکرده است.
روزهای نخست؛ تمرکز بر سواحل ایران
پس از آتشبس، رژیم ایران حمله به کشتیها در هرمز را آغاز کرد و تبادل حملات میان تهران و واشنگتن شدت گرفت. تا ۱۲ ژوئیه، آمریکا بمبارانها را تشدید کرد و یک روز بعد ترامپ محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار کرد.
اهداف اولیه آمریکا
-
سامانههای پدافند هوایی
-
رادارهای ساحلی
-
کارخانهها
-
پرتابگرهای موشک و پهپاد
-
قایقهای کوچک
-
استفاده از پهپادهای دریایی انتحاری برای نخستین بار
مناطق هدف قرار گرفته
-
خوزستان، بوشهر، هرمزگان
-
بندرعباس (بیشترین فشار اولیه)
-
قشم، ابوموسی، کیش
-
پایگاههای دریایی در سیستان و بلوچستان
هدف قرار دادن پلها، راهها و زیرساختها
در دو روز نخست، دستکم شش پل و یک تونل در اطراف بندرعباس آسیب دیدند؛ هدف، قطع ارتباط پایگاههای سپاه با سایر نقاط کشور بود. یک تقاطع راهآهن نیز هدف قرار گرفت و ترافیک سنگین ایجاد شد.
حملات به ارتباطات و زیرساختهای دریایی
-
دفاتر سازمان تنظیم مقررات رادیویی
-
برجهای ارتباطات دریایی (یکی از آنها در ۱۷ ژوئیه کاملاً منهدم شد)
-
اختلال ارتباطی میان سرزمین اصلی و جزایر خارک و قشم
-
حمله به کارخانه پودر ماهی در قشم
خسارات در شمال خلیج فارس
-
قطع برق در بخشهایی از خوزستان
-
حمله به ایستگاه پمپاژ آب کشاورزی (یک کشته)
حمله به تأسیسات آبشیرینکن جاسک
در ۱۸ ژوئیه، حمله به تأسیسات آبشیرینکن در جاسک باعث اختلال در تأمین آب حدود ۱۰ هزار نفر شد. این حمله پس از حمله رژیم ایران به پایگاههای آمریکا در اردن انجام شد که در آن سه سرباز آمریکایی کشته شدند.
حمله به گذرگاه مرزی ایران–عراق
دو نفر در حمله به گذرگاه مرزی که صدها زائر در آن حضور داشتند، کشته شدند.
ترامپ پیشتر هشدار داده بود در برابر هر حمله ایران به هرمز، یک نیروگاه یا پل هدف قرار خواهد گرفت.
گسترش حملات به مناطق داخلی ایران
از روز سوم آغاز دوباره درگیریها، آمریکا حملات را به عمق خاک ایران گسترش داد:
اهداف داخلی
-
پایگاههای سپاه
-
مراکز مرتبط با حملات به پایگاههای آمریکا
-
واحدهای تولید موشک
-
تأسیسات نظامی
-
فرودگاههای مورد استفاده سپاه
حملات مهم
-
حمله به پادگان ایرانشهر (۷ کشته، ۱۲ زخمی)
-
حملات به تأسیسات نیروی هوافضای سپاه در خوزستان
-
حمله به مجتمع نظامی خجیر در نزدیکی تهران (۱۹ ژوئیه)
-
حمله به یک سایت موشکی در خارج از پایتخت
تهران تاکنون تنها دو بار هدف حمله قرار گرفته؛ در حالی که در دور نخست جنگ، صدها حمله عمدتاً توسط اسرائیل انجام شده بود.
