بحران دارو در ایران؛ چرا دارو برای بیماران هر روز دست‌نیافتنی‌تر می‌شود؟

از گرانی‌های نجومی تا کمبود داروهای خاص؛ پشت پرده بحران دارو در ایران چیست؟

گفتگو با دکتر سعید فردوسی

این روزها وضعیت دارو در ایران آن‌قدر بحرانی شده که رسانه‌های حکومتی همسو با دولت پزشکیان هم قادر به کتمان اون نیستند و هر کدوم گوشه‌هایی از این بحران رو برملا می‌کنند؛ چه از جنبه نقش مافیاهای دارویی و چه افزایش‌های حجومی قیمت‌ها و در دسترس نبودن داروها، به‌خصوص داروهای خاص که در داروخانه‌ها نیست، اما در بازار سیاه با قیمت‌های نجومی به‌وفور یافت می‌شه.

این هم دردی است افزوده بر دردهای مردم میهن ما.

برای بررسی این موضوع از دنیای پزشکی همراه می‌شیم با آقای دکتر سعید فردوسی.

بفرمایید آقای دکتر، بحران دارو در ایران با این ابعادی که داره و حتماً شما هم در جریان هستید، از جنبه نایابی‌ش گرفته و از جنبه گرانی‌های نجومی، این چه پیامدهایی داره برای مردم؟

عرضم حضورتون که این الان دهه‌هاست که دیگه از هر منظری مشخص شده که اصلاً تولید و توزیع دارو در ایران در بیت خامنه‌ای تعیین تکلیف می‌شه. هنوز همین‌طوره، با این‌طور خودش لعنتی از بین نرفته. ولی با این حال، اونجا تعیین تکلیف می‌شد.

ولی اجازه بدید قبل از این که به سؤال شما جواب بدم، یه مقدمه کوتاهی... هر وقت دیدید داره وقت از دست می‌ره، چون به من گفتن وقت محدوده، به من بگید.

من همیشه آلمان رو با کشور خودمون ایران مقایسه می‌کنم. چون آلمان از نظر منابع زیرزمینی هیچی نداره، بقیه از مالیات که از مردم می‌گیره، مردمشو تأمین می‌کنه. ولی ما از نظر نفت و گاز جزو، فکر کنم، یکی از اولین پنج...

بودجه‌های کلان کجا هزینه می‌شوند و سهم دارو چقدر است؟

بین پنج کشور اول جهان هستیم. اول سه ماهه اول همین سال میلادی، باید بودجه سال جدیدشونو می‌دادن، ۵۱۰ میلیارد یورو گذاشته بودن که ۲۰۰ میلیارد یوروش مال وزارت بهداری و بهزیستی و داروسازی و پخش شد. این نصف تقریباً بودجه آلمان می‌شه.

وقتی که به این فکر می‌کنه آدم، اومده بودن بودجه نظامی رو ۱۷۰ میلیارد یورو گذاشته بودن که سرصدای وزیر چیز دراومد. الان تو تمامی جلسات تلویزیونی که سیاستمدارا شرکت می‌کنن، همیشه می‌گه، همیشه می‌گه: بیایید جای این دوتا رو عوض کنیم؛ یعنی اون بودجه را به من بدید، ما بودجه‌مونو می‌دیم به وزارت بهداری و بهزیستی.

که اصلاً انقدر با اعتراض روبه‌رو شد از طرف همه احزاب و فلان که می‌گفتن اصلاً به بودجه وزارت بهداری و بهزیستی شما اجازه ندارید نزدیک بشید. توی شد که مجبور شد، چون آلمانی‌ها خیلی ترسیدن. اصلاً همین گفتن ببینید، تمام دنیا جنگ و سیل و اینا، ما چه زندگی...

الان از اول شروع کرده به این که ما در سال ۲۰۲۹ دوتا سازمان، اگه بشه، اسفشا جاسوسی بذاریم دارن که اصلاً سازمان‌های دیگه دنیا به گردش نمی‌رسن. می‌گه به من گفتن سال ۲۰۲۹ ما جنگ داریم. هر کس که میاد اینجا به طور آزادخواهی خودش بیاد ثبت‌نام کنه و دوره سربازی رو ببینه. دید نه، تعداد خیلی کمه. گفت اگر احیاناً تعداد به حد نصاب نرسه، من اوائل سال ۲۰۰۷ اینا تو مجلس قانون می‌کنم که هر کسی اگه به یک سن مشخصی بیاد، دوره سربازیش رو ببینه.

ما دیگه فکر کنم این دوست، مرتبه آخری هم که صحبت می‌کرد، می‌گفت آقا جان، به من می‌گن سال ۲۰۰۷ ما اشغال می‌شیم، بیایید به من بودجه بدید. من نمی‌تونم یه ارتش خوب درست کنم. بیایید بودجه بهداری و بهزیستی رو بدید به من. منابع بدید به بهداری و بهزیستی.

من اینا همه را توضیح دادم شاید اصلاً شما بگید به مطلب ربطی نداشت؛ فقط به خاطر این که ببینید چقدر اینا، با این که منابع زیرزمینی ندارن، به بودجه وزارت بهداری و بهزیستی‌شون اهمیت می‌دن.

حالا از این که بگذاریم، من برمی‌گردم به جواب سؤال شما. ببینید، گفتم دهه‌هاست که همه می‌دونن که اصلاً تولید و توزیع دارو در ایران در بیت خامنه‌ای تعیین تکلیف می‌شه. الان که خودشون تو روزنامه‌ها و اینا می‌نویسن که...

مافیای دارو چگونه بر تولید و توزیع دارو مسلط شده است؟

دوتا شرکت خیلی بزرگ داروسازی در ایران هست به نام...

عرضه رو می‌خونم که یه وقتی اشتباه نکنم. گروه دارویی برکت هست که ۱۵ تا شرکت تابعش هست. سال ۱۹۸۳ تأسیس شده. یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های همین داروی برکت، اسمش هست البرز دارو که خودش ۱۱ تا زیرشرکت داره.

یکی دیگه از اینا شرکت سرمایه‌گذاری دارویی تأمین یا همچین چیزی که خلاصه‌ش گذاشتن تیپیکو. این ۲۶ شرکت داره که مهم‌ترینش شرکت داروپخش است که ۴۴۰۰ کارمند و کسایی داره که براش کار می‌کنن و اینها.

شما این...

گفتم یکی‌شون ۱۵ شرکته، یکی‌شون ۲۶ شرکته. اینا تماماً زیر نظر بیت خامنه‌ای هستن؛ یعنی تصمیم می‌گیرن دارو را وارد کنن، وارد نکنن، کمش کنن، زیادش کنن، به قیمت خیلی بالا بفرستن، کمیابش کنن.

خب، مردم هم مجبورن بگیرن. کسی که مریضه مجبورِ دارو بخوره، حتی اگه شده خونه‌ش رو بفروشه یا مثلاً ماشینش رو بفروشه و اینا. این‌قدر این چیز خراب شده که یه نفر...

اینا رو من از روزنامه‌های رژیم می‌گم، خیلی...

اصلاً مال خارج کشورم نیست که بگن اینا دست‌بردن توش یا فلان. آقای دکتری هست به نام دکتر حجت‌الله یزدان‌شناس، رئیس وقت مجمع داروسازان ایران. می‌گه ۹۸ درصد داروهای مورد نیاز کشور در داخل کشور توسط شرکت‌های دارویی بالا تولید می‌شن.

یعنی چی؟

یعنی دارو، به‌طور غیرمستقیم می‌گه آقا جان، این داروهایی که روزنامه‌های...

از روزنامه‌های دیگه براتون می‌گم. اقتصادآنلاین می‌گه قیمت...

قیمت داروها از اوائل امسال ۸۰ درصد و برخی تا ۳۰۰ درصد افزایش پیدا کرده. این مال ۶ شهریوره، اوائل شهریور ۱۴۰۵. یک مرکز آمار دیگه هست. بنابراین مرکز آمار ایران می‌گه تورم نسبت...

دارو نسبت به سال گذشته ۸۹ درصده، ولی مواد آشامیدنی اینا ۱۲۰ در بعضی استان‌ها که اصلاً به ۱۵۰ درصد رسیده، که البته اگرم بخواییم واقعیت رو بگیم، اینا ایشون خرش راست دهنشون درنمیاد؛ چرا؟ ارقام‌ها از این بالاتر باشن.

ریشه بحران دارو کجاست؛ کمبود بودجه یا ساختار تصمیم‌گیری؟

بله. آقای دکتر، ببخشید. من می‌دونم لیست طولانی وجود داره از همین قضیت، ولی چون زمان ما محدوده، من می‌خواستم سؤال دوم رو هم اگر بشه از پاسخ شما بی‌نصیب نمونیم. فکر می‌کنید ریشه این بحران در کجاست؟

عرض کردم. ببینید این شرکت‌ها زیر نظر بیت خامنه‌ای کار می‌کنن؛ یعنی تماماً تمام مشکلات دارویی که ما می‌تونیم بگیم و طبق همین نظریه‌ای که آقای دکتر یزدان‌شناس داده که ۹۸ درصد داروها در ایران تولید و توزیع می‌شه، خب معلومه دیگه. از بیت خامنه‌ای تمامی اینا اونجا تعیین تکلیف می‌شن.

عرض کردم، تشخیص می‌دن این دارو رو بیارن تو بازار، اون دارو رو نیارن.

همین اوایل دوشنبه بود که فکر کنم سخنگوی داروخانه‌های ایران گفتش که ما نه ماهه که وزارت بهداری و بهزیستی به ما پول ما را نداده. وقتی که پول ما رو به ما ندادن، نمی‌تونیم به شرکت‌های دارویی بدیم، که دو تا شرکت گردن‌کلفت بزرگ هستن؛ منظورش همین شرکت‌ها بود.

من تو سوشال‌مدیا دیدم. می‌بینید، اینا تو بیت خامنه‌ای تعیین تکلیف می‌شه.

نمی‌دونم.

مطلب همون رسیدن، یادم رفت.

بله، بله. یعنی با چنین حاکمیتی، چنین محصولی می‌ده. وقتی چنین تمرکزی رو دست مافیای دارویه...

یادتون باشه من اجازه داشتم یه چیز دیگه هم بگم.

ببینید، اون موقع که پاندمی بود، ما همین مصاحبه‌ها را توی سیما داشتیم. اینا گفتیم بالاخره این پاندمی یه وقتی تموم می‌شه، ولی شما فکر نکنید که وضع بهداری و بهزیستی و دارو و درمان و بیمارستان و پزشکی و اینا بهتر خواهد شد.

حرف ما به نتیجه رسید، به علت این که گفتیم این سیستم اصلاً این سیستم نمی‌خواد و نمی‌تونه این کارو بکنه؛ به‌خصوص اصلاً تو بحث دارو که اصلاً دیگه وارد نشید، به علت این که این دارو توی بیت خامنه‌ای تعیین تکلیف می‌شه.

البته تحقیقات خیلی خیلی زیادی انجام شدن راجع به جامعه‌هایی که دارو توش کم هست یا کم نیست. اگر بخواییم توی این مطالب وارد بشیم، مثنوی هفتاد من کاغذ شد. من فکر کنم بهتره یه وقتی یه بحثی بذاریم با دوستای دیگه و متخصصین دیگه که همیشه توی پاندمی صحبت می‌کردیم، بیاییم و این تحقیقات رو بررسی کنیم. یه وقت بیشتری داشته باشیم.

فکر می‌کنم خیلی پیشنهاد عالیه.

و درمان این بیماری که اصلاً ابر‌بحران شده، فقط سرنگونی رژیم و به وجود اومدن دموکراسی، یک دولت مردمی و دموکراتیکه که بتونه این نیرو و درمان مملکتش بذاره.