اینک ایران؛ ایلام، چهار قیام و نسلی که هر بار بلندتر فریاد زد

از دی ۹۶ تا دی ۱۴۰۴؛ چرا خیابان‌های ایلام هر بار شاهد خیزشی تازه شدند؟

ایلام در سال‌های گذشته بارها صحنه اعتراضات مردمی بوده است؛ اعتراضاتی که از دی ۱۳۹۶ آغاز شد، در آبان ۱۳۹۸ گسترده‌تر شد، در قیام ۱۴۰۱ رنگ و ابعادی تازه گرفت و در اعتراضات ۱۴۰۴ بار دیگر جوانان این استان را به خیابان کشاند. مرور این چهار مقطع، تصویری از استمرار اعتراض در یکی از استان‌های غربی ایران ارائه می‌دهد؛ اعتراض‌هایی که هر بار با مجموعه‌ای از مطالبات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی همراه شد.

در دی‌ماه ۱۳۹۶، هم‌زمان با گسترش اعتراضات به ده‌ها شهر ایران، ایلام نیز شاهد حضور مردم در خیابان‌ها بود. گزارش‌های آن دوره از رویارویی معترضان با نیروهای امنیتی و انتظامی در شهر ایلام حکایت دارد. در ادامه نیز بازداشت معترضان و مرگ برخی بازداشت‌شدگان خبرساز شد. یکی از نام‌های ایلام در این مقطع طالب بساطی بود؛ دانشجوی پرستاری و کارمند اورژانس ملکشاهی که پس از بازداشت در ارتباط با اعتراضات، در زندان ایلام جان باخت. درباره علت مرگ او روایت‌های متفاوتی منتشر شد و کمپین حقوق بشر در ایران گزارش کرد که در گواهی پزشکی قانونی، «ترومای مغزی» ذکر شده بود.

آبان ۹۸؛ وقتی اعتراض از خیابان‌های ایلام عبور نکرد

دو سال بعد، در آبان ۱۳۹۸، افزایش ناگهانی قیمت بنزین موج تازه‌ای از اعتراضات سراسری را رقم زد. ایلام نیز در شمار شهرهایی بود که اعتراضات در آن شکل گرفت. فضای امنیتی سنگین، قطع اینترنت و برخورد گسترده با معترضان، امکان ثبت دقیق شمار قربانیان را دشوار کرد.

در فهرست جان‌باختگان آبان ۹۸ نام سجاد اسماعیلی به‌عنوان جان‌باخته استان ایلام ثبت شده است. نام او در کنار ده‌ها نام دیگر از شهرهای مختلف ایران، بخشی از حافظه اعتراضی آبان ۹۸ را شکل می‌دهد؛ حافظه‌ای که با گذشت سال‌ها همچنان در روایت‌های خانواده‌ها و جامعه زنده مانده است.

۱۴۰۱؛ ایلام با نام‌های بیشتری به صحنه آمد

در شهریور ۱۴۰۱، موج گسترده اعتراضات سراسر کشور به ایلام نیز رسید. گزارش‌های حقوق بشری از حضور مردم در شهر ایلام و دیگر نقاط استان و برخورد نیروهای امنیتی با معترضان خبر داده‌اند.

در فهرست منتشرشده نام‌های محسن قیصری، یاسر جعفری، محمد عبداللهی، مهدی ذاکر، محمدرضا بادبروت، پیمان جاسمی و سعید کریمی در ارتباط با استان ایلام ثبت شده است. همچنین نام بامشاد سلیمانخانی از آبدانان و مهسا زرین‌چنگ از ایلام در همین فهرست آمده است. این منبع برای هر یک از این افراد، جزئیاتی درباره زمان و نحوه جان‌باختن نیز ارائه کرده است.

این نام‌ها نشان می‌دهند که اعتراضات ۱۴۰۱ برای ایلام تنها به چند تجمع خیابانی محدود نماند؛ بلکه به بخشی از تجربه جمعی نسلی تبدیل شد که اعتراض خود را در شهرهای مختلف استان بیان کرد.

۱۴۰۴؛ نسل تازه دوباره به خیابان آمد

در اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، ایلام بار دیگر در کانون اعتراضات قرار گرفت. گزارشات از چندین جان‌باخته در شهر ایلام و ملکشاهی حکایت دارد. بر اساس این گزارش، آروین رادفر، پویا رستمی، سعید صفری، مهدی قنبری و میعاد ساده‌میری در جریان اعتراضات ایلام جان باختند و رضا عظیم‌زاده نیز در ملکشاهی کشته شد.

در مورد برخی نام‌ها، گزارش‌های دیگر با تفاوت‌هایی منتشر شده‌اند؛ گزارشات از آرمین دادفر و میعاد ساده‌میری‌نژاد در اعتراضات ایلام نام برده است. همچنین گزارش دیگری میعاد ساده‌میری‌نژاد، ۲۶ ساله و اهل ایلام را از جان‌باختگان اعتراضات ۱۸ دی معرفی کرده است.

از ۹۶ تا ۱۴۰۴، چهار مقطع اعتراضی با فاصله‌های زمانی متفاوت، اما با یک نقطه مشترک در ایلام ثبت شده‌اند: حضور مردم و به‌ویژه جوانان در خیابان. از طالب بساطی و سجاد اسماعیلی تا محسن قیصری، یاسر جعفری، محمد عبداللهی، مهدی ذاکر، محمدرضا بادبروت، پیمان جاسمی، سعید کریمی، بامشاد سلیمانخانی، مهسا زرین‌چنگ و نام‌های ثبت‌شده در اعتراضات ۱۴۰۴، هر دوره نام‌های تازه‌ای را به حافظه اعتراضی ایلام افزوده است.

ایلام در این چهار مقطع فقط شاهد اعتراض نبوده؛ بخشی از تاریخ معاصر اعتراضات ایران را در خیابان‌های خود ثبت کرده است. نسلی که در ۹۶ اعتراض کرد، در ۹۸ دوباره به میدان آمد، در ۱۴۰۱ صدای خود را بلندتر کرد و در ۱۴۰۴ بار دیگر به خیابان بازگشت؛ نسلی که نام جان‌باختگان این سال‌ها را به بخشی از حافظه شهر و استان تبدیل کرده است.