اینک ایران؛ یاسوج؛ پیوند عمیق با سرنوشت آزادی‌خواهی در کل ایران

شهر یاسوج، مرکز استان کهگیلویه و بویراحمد

در یک دهه گذشته فراتر از تصورات سنتی ناظران سیاسی، به یکی از کانون‌های پرحرارت و مستمر اعتراضات در جنوب غرب ایران تبدیل شده است. بافت عشایری و پیوندهای مستحکم اجتماعی در این منطقه، ساختار ویژه‌ای به تجمعات آن بخشیده است؛ به طوری که هر زمان موجی از نارضایتی سراسری کشور را فراگرفته، یاسوج با شجاعت و پایمردی متمایزی به خیابان‌ها آمده است. در این گزارش، فراز و فرود اعتراضات گسترده مردمی این شهر در چهار مقطع سرنوشت‌ساز و تاریخی بررسی شده است.

جرقه اعتراضات در یاسوج همگام با سایر نقاط کشور در اواخر دسامبر ۲۰۱۷ (دی ۱۳۹۶) زده شد. هسته اولیه تجمعات در میدان‌های اصلی شهر از جمله میدان هفت‌تیر و خیابان عمده‌فروشان شکل گرفت. مردم که ابتدا در اعتراض به گرانی، فقر و تبعیض‌های ساختاری به خیابان آمده بودند، به سرعت نوک پیکان شعارهای خود را به سمت کل حاکمیت رفتند.
در یاسوج، شعارهایی همچون «ملت گدایی می‌کند، آقا خدایی می‌کند» و «اصلاح‌طلب، اصول‌گرا، دیگه تمومه ماجرا» طنین‌انداز شد. جوانان لُر با اتکا به روحیه حماسی خود، در برابر گاز اشک‌آور و باتوم نیروهای یگان ویژه ایستادگی کردند و خواستار پایان دادن به ناکارآمدی‌های سیستماتیک شدند.

آبان خونین ۱۳۹۸؛ فریاد علیه بقا و گرانی بنزین

با اعلام ناگهانی نرخ جدید بنزین در آبان ۱۳۹۸، یاسوج شاهد یکی از تندترین و گسترده‌ترین تجمعات خود بود. جاده‌های خروجی شهر و تقاطع‌های کلیدی توسط لاستیک‌های سوخته مسدود شدند. مردم خشمگین با سردادن شعارهایی نظیر «پول نفت چی شده؟ خرج بسیجی شده» و «بنزین گران‌تر شده، فقیر فقیرتر شده» مخالفت علنی خود را با غارت ثروت‌های ملی ابراز داشتند.
سرکوب در آبان‌ماه در یاسوج با خشونت بی‌رحمانه‌ای همراه بود. شلیک مستقیم مأموران امنیتی به سوی معترضان، به زخمی شدن و بازداشت ده‌ها تن منجر شد. در جریان این درگیری‌ها، جوانان غیوری جان خود را فدای آزادی کردند که یاد و نام آن‌ها به عنوان بخشی از تاریخ مقاومت این دیار ثبت گردید.

خیزش سراسری ۱۴۰۱؛ ایستادگی در برابر ستم

در پاییز سال ۱۴۰۱، یاسوج بار دیگر به پا خاست. تجمعات این دوره به شکل محله‌محور و با محوریت جوانان و دانشجویان در خیابان‌های اصلی نظیر خیابان شصت متری و حوالی دانشگاه یاسوج جریان یافت.شعارهای محوری مردم در این دوره بر آزادی، نفی استبداد و همبستگی ملی تمرکز داشت؛ شعارهایی مانند «مرگ بر دیکتاتور» و «آزادی، آزادی، آزادی» فضای شهر را پر کرد. نیروهای امنیتی با جو شدید پادگانی و شلیک گلوله‌های ساچمه‌ای و جنگی تلاش کردند کنترل شهر را حفظ کنند. در جریان این خیزش سراسری، نام شهیدان پیشگامی چون پدرام آذرنوش (نوجوان ۱۶ ساله‌ای که در اعتراضات منطقه هدف گلوله قرار گرفت) در قلب تاریخ یاسوج ماندگار شد. صلبیت و مقاومت خانواده‌های شهدا در برابر فشارهای امنیتی برای پنهان‌کاری، روحیه مبارزه را در شهر زنده نگه داشت.

خیزش دی‌ماه ۱۴۰۴؛ نقطه عطف خشم انباشته

پس از یک دوره خفقان ظاهری، بحران‌های پیاپی اقتصادی، سقوط بی‌سابقه ارزش ریال و موج جدید تورم، یاسوج را در دی‌ماه ۱۴۰۴ به باروتی آماده انفجار تبدیل کرد. از تاریخ ۱۰ دی‌ماه ۱۴۰۴، شهروندان آزادی‌خواه بار دیگر به خیابان‌ها آمدند و یاسوج رسماً به موج جدید خیزش سراسری پیوست.تجمعات در کوران سرمای زمستان با شعارهایی تند و مستقیم آغاز شد. فریادهای «کشته ندادیم که سازش کنیم، رهبر ظالم را ستایش کنیم» و «فقر، فساد، گرانی، میریم تا سرنگونی» نشان داد که خواست مردم از مطالبات معیشتی به تغییرات بنیادین سیاسی شیفت کرده است. پاسخ حاکمیت، خاموشی دیجیتال، قطع گسترده اینترنت و گسیل نیروهای سرکوبگر نظامی به میدان‌ها بود. در جریان اعتراضات ۱۲ دی‌ماه ۱۴۰۴، دست‌کم ۵۰ نفر از شهروندان و نوجوانان یاسوجی بازداشت و به بازداشتگاه‌های نامعلوم منتقل شدند. همچنین در شهرهای همجوار مانند دهدشت نیز ده‌ها تن از جوانان از جمله احمدرضا مدنی و علیرضا اویسی بازداشت گردیدند. گزارش‌های حقوق بشری حاکی از شهادت جان‌باختگانی در پساپرده قطع اینترنت در اواسط دی‌ماه است که هویت اسامی آن‌ها به دلیل بایکوت خبری شدید، گام‌به‌گام در حال راستی‌آزمایی است

گذر از ایستگاه‌های ۹۶، ۹۸، ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ در یاسوج نشان می‌دهد که مطالبات مردم این خطه نه تجمعاتی کورکورانه، بلکه جریانی تکاملی، آگاهانه و مستمر است. یاسوج با تقدیم خون شهیدان خویش و تحمل بازداشت‌های فله‌ای جوانانش، ثابت کرده است که پیوند عمیقی با سرنوشت آزادی‌خواهی در کل ایران دارد و تا رسیدن به روز رهایی، آرام نخواهد گرفت.