افزایش امیدها به توافق صلح میان ایران و آمریکا؛ سقوط قیمت نفت به کانال ۸۰ دلار
۱۴۰۵/۳/۲۲
از اعلام آتشبس ۶۰ روزه و بازگشایی هرمز تا تداوم تقابل نظامی سنتکام و سپاه در خلیج فارس
در پی اعلام دونالد ترامپ مبنی بر دستیابی به یک توافق بزرگ برای حلوفصل جنگ سه ماهه میان واشینگتن و تهران، بهای جهانی نفت با سقوطی بیش از ۲ درصد به پایینترین حد خود در دو ماه گذشته رسید. گزارشهای فاششده نشان میدهد این توافق اولیه که با وساطت مشترک قطر و پاکستان به دست آمده و «توافق اسلامآباد» نام گرفته، خواستار آتشبس ۶۰ روزه در منطقه و لبنان، بازگشایی فوری تنگه هرمز و رقیقسازی اورانیوم ۶۰ درصدی ایران در داخل کشور است. با این حال، اصرار کاخ سفید بر امضای تفاهمنامه طی آخر هفته جاری در ژنو با تضاد مواضع در تهران روبهرو شده است؛ بهطوریکه منابع آگاه تایید کردهاند سند مذکور هنوز به تأیید نهایی مجتبی خامنهای نرسیده و وزارت خارجه رژیم نیز اعلام کرده که بررسی خطوط قرمز در نهادهای تصمیمگیری ادامه دارد. همزمان، تنشهای نظامی در خلیج فارس کماکان بالا است و سنتکام با شلیک موشک به اتاق موتور یک نفتکش ناقض محاصره و سرنگونی دو پهپاد ایرانی، بر تداوم اقدامات پدافندی خود تاکید کرد.
بخش اول: گزارش خبرگزاری رویترز (۲۲ خرداد)
۱. افزایش امیدها به صلح و اعلام توافق بزرگ در کاخ سفید
به گزارش رویترز، روز جمعه پس از آنکه دونالد ترامپ گفت ممکن است توافقی در همین آخر هفته امضا شود امیدها برای صلح بین ایران و آمریکا افزایش یافت؛ این در حالیست که تهران اعلام کرد هنوز تصمیم نهایی در مورد توافق گرفته نشده است.
رویترز نوشت: در حالی که تنشها در تنگه هرمز ادامه دارد ترامپ میگوید توافق جنگ ایران نزدیک است. اگر این توافق تأیید شود مهمترین پیشرفت دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ سه ماهه خواهد بود؛ جنگی که هزاران کشته برجای گذاشته و قیمت جهانی انرژی را پس از بستن تنگه هرمز توسط ایران به شدت افزایش داده است.
ترامپ روز پنجشنبه در کاخ سفید به خبرنگاران گفت:
«ما به تازگی به یک توافق بزرگ در مورد جنگ با ایران دست یافتهایم. به محض امضای ما تنگه هرمز رسماً باز خواهد شد که میتواند خیلی زود شاید در آخر هفته در اروپا باشد. جی دی ونس معاون رئیس جمهور در مراسم امضای توافق شرکت خواهد کرد.»
ترامپ در پاسخ به این سوال که آیا مجتبی خامنهای ولیفقیه رژیم ایران این توافق را تأیید کرده، گفت: «تا جائیکه اطلاع دارم پاسخ مثبت است.»
۲. تبادل آتش همزمان با روند دیپلماسی و موضع وزارت خارجه ایران
رویترز افزود: از اواسط ماه مارس ترامپ بارها مطرح کرده است که رسیدن به توافق با ایران برای پایان دادن به جنگ نزدیک است. دو طرف این هفته به تبادل آتش پرداختهاند و آتشبس اعلام شده در ماه آوریل را تحت الشعاع قرار دادهاند.
رسانههای ایران به نقل از سخنگوی وزارت خارجه گزارش دادند که بخشهای زیادی از توافق نهایی شده است اما ایران بر سر خطوط قرمز خود مصالحه نخواهد کرد. اسماعیل بقایی گفت: «ما در این مورد به نتیجه نهایی نرسیدهایم. این یک موضوع بسیار مهم است که در حال حاضر توسط نهادهای تصمیمگیری مربوطه در حال بررسی است.»
روز جمعه به امید تحقق نهایی توافق صلح قیمت نفت به پایینترین حد خود در دو ماه گذشته رسید. با این وجود، یک مقام آمریکایی گفت تنش در اطراف تنگه هرمز همچنان بالا است و نیروهای آمریکایی پس از تلاش تهران برای حمله به کشتیهای تجاری در حال عبور از این آبراه حیاتی، دو پهپاد تهاجمی یکطرفه ایرانی را سرنگون کردند. رسانههای دولتی نیز گزارش دادند که ارتش ایران مانع عبور یک نفتکش از تنگه هرمز شده است و صدای انفجارهایی را در اوایل روز جمعه گزارش دادند.
۳. تاکید ترامپ بر مهار اتمی ایران
ترامپ بعد از اینکه به خبرنگاران گفت یک تفاهمنامه بسیار قوی با ایران نزدیک است، در یک رویداد انتخاباتی که از طریق تلفن برگزار شد گفت: «نکته مهم این است که هیچ سلاح هستهای در ایران وجود نخواهد داشت. این به معنای عدم توسعه و عدم خریداری تسلیحات هستهای است.»
رویترز افزود: ترامپ پیش از این اظهارات در روز پنجشنبه گفته بود آمریکا امشب "به شدت" به ایران ضربه خواهد زد و در نهایت میخواهد مرکز زیرساختهای نفتی آن جزیره خارک را تصرف کند.
ترامپ در تروث سوشیال اعلام کرد این توافق توسط کشورهایی از جمله اسرائیل، عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی تأیید شده است. دفتر نتانیاهو پس از گفتگوی نخستوزیر اسرائیل و ترامپ در بیانیهای اعلام کرد که اسرائیل طرف تفاهمنامه با ایران نیست. در بیانیه دفتر نخست وزیری اسرائیل آمده است: نتانیاهو از تعهد ترامپ برای دستیابی به توافقی که شامل حذف مواد غنیشده، برچیدن زیرساختهای غنیسازی، محدود کردن تولید موشک و پایان دادن به حمایت از گروههای نیابتی منطقهای باشد قدردانی کرد. از سوی دیگر، تهران خواستار پایان حملات اسرائیل به لبنان شده است؛ جایی که درگیریها در جنگی موازی بین اسرائیل و حزبالله تحت حمایت ایران ادامه دارد.
گزارش اختصاصی سایت اکسیوس (۲۲ خرداد)
۱. مفاد یادداشت تفاهم ۶۰ روزه و بازگشایی تنگه هرمز
به گزارش اکسیوس، به گفته یک دیپلمات از یکی از کشورهای میانجی و یک مقام آمریکایی، یادداشت تفاهم آمریکا و ایران که دونالد ترامپ گفت به زودی امضا خواهد شد، خواستار بازگشایی فوری تنگه هرمز بدون عوارض و لغو تحریمها بر اساس پایبندی ایران است. این یادداشت تفاهم، آتشبس را به مدت ۶۰ روز از جمله در لبنان تمدید میکند که در این مدت مذاکرات هستهای برگزار خواهد شد. این متن شامل چارچوبی برای رسیدگی به ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است؛ اگرچه هرگونه اقدامی در مورد برنامه هستهای ایران به یک توافق دوم و دقیقتر بستگی خواهد داشت.
اکسیوس افزود: یک دیپلمات از یک کشور میانجی گفت: آمریکا و ایران بر سر متن توافق به توافق رسیدهاند اما اذعان کرد که این توافق هنوز به امضای نهایی نیاز دارد. دو منبع آگاه گفتند تا عصر پنجشنبه این توافق از سوی طرف ایرانی در سطوح بالا تأیید شده بود اما احتمالاً توسط مجتبی خامنهای ولی فقیه رژیم ایران تأیید نشده است. ترامپ گفت انتظار دارد مراسم امضا در آخر هفته برگزار شود ولی سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت تهران هنوز به تصمیم نهایی نرسیده است.
۲. لجستیک سفر و جزئیات پشتپرده «توافق اسلامآباد»
اکسیوس افزود: چهار هواپیمای سی ۱۷ (C-17) نیروی هوایی آمریکا روز پنجشنبه به اروپا پرواز کردند و تجهیزاتی را برای سفر احتمالی جی دی ونس، معاون رئیس جمهور به مراسم امضا در ژنو در روزهای آینده منتقل کردند.
به گفته دو دیپلمات از دو کشور میانجی و دو مقام آمریکایی، توافق اولیه چهارشنبه شب پس از ساعتها مذاکره بین علی الدوادی میانجی قطری و عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران حاصل شد. دو منبع گفتند در طول مذاکرات در تهران، الدوادی چندین بار با نمایندگان ترامپ یعنی استیو ویتکاف و جرد کوشنر تلفنی صحبت کرد. این توافق که به طور مشترک توسط قطر و پاکستان میانجیگری شد «توافق اسلامآباد» نامیده خواهد شد.
۳. فرمول رقیقسازی اورانیوم و زمانبندی رفع تحریمها
طبق تفاهمنامه، ایران تعهدات خاصی را در مورد برنامه هستهای خود اجرا خواهد کرد که در درجه اول شامل این است که ایران هرگز به سلاح هستهای دست نیابد و بنبست پیرامون اورانیوم غنیشده خود را حل کند. اکسیوس نوشت: یک مقام بلندپایه آمریکایی گفت ترامپ موافقت کرده است یکی از گزینههای حل این مسئله میتواند رقیقسازی اورانیوم غنیشده با خلوص بالای ایران در داخل کشور تحت نظارت بازرسان سازمان ملل باشد. هرگونه اقدامی در مورد برنامه هستهای ایران تنها در صورتی انجام خواهد شد که توافق دوم حاصل شود ولی با توجه به اینکه مذاکرات فنی بسیار کمتری در مورد تفاهمنامه وجود داشته است، چشمانداز نامشخصی در مورد توافق دوم وجود دارد. با این حال یکی از دیپلماتها گفت این تفاهمنامه به جزئیات تمام مسائل هستهای میپردازد و تمام الزامات آمریکا را برآورده میکند.
اکسیوس در ادامه در مورد محتوای توافقات انجام شده نوشت: این تفاهمنامه خواستار بازگشایی فوری تنگه هرمز بدون عوارض و بازگشت به حجم حمل و نقل قبل از جنگ ظرف ۳۰ روز است. در عوض محاصره آمریکا علیه بنادر ایران نیز لغو خواهد شد. مقامات آمریکایی پیش از این به اکسیوس گفته بودند که پس از بازگشایی تنگه به ایران معافیتهای موقت تحریمی داده میشود تا به مدت ۶۰ روز بتواند نفت بفروشد. این امر درآمد ارزشمندی برای تهران ایجاد خواهد کرد.
در صورت پایبندی ایران به توافق اولیه و نشان دادن «حسن نیت» در مذاکرات بعدی تحریمها کاهش خواهد یافت. یک دیپلمات گفت: هیچ تاریخ مشخصی برای کاهش تحریمها وجود ندارد و به اجرای توافق گره خورده است. مشخص نیست که آیا متن تفاهمنامه شامل توضیح دقیقی در مورد آنچه که با میلیاردها دلار مسدود شده ایران در خارج از کشور اتفاق خواهد افتاد باشد یا خیر. ایران اصرار داشته است که باید بلافاصله پس از امضای هرگونه توافق اولیه مقداری پول دریافت کند در حالی که آمریکا گفته است که این پول بر اساس پایبندی به توافق در چند قسط آزاد خواهد شد. به گفته یک مقام آمریکایی و منبعی از یکی از کشورهای میانجی، آمریکا، ایران و قطر در روزهای اخیر در مورد مکانیسمی که ایران از طریق آن به برخی از وجوه مسدود شده خود در قطر برای خرید کالاهای بشردوستانه دسترسی پیدا کند گفتگو کردند.
بهای نفت، عملیات سنتکام، درگیریها و بیانیه شورای همکاری
۱. سقوط قیمت جهانی نفت (گزارش رویترز)
رویترز گزارش داد: پس از لغو برنامههای حمله به ایران توسط دونالد ترامپ قیمت نفت روز جمعه بیش از ۲ درصد کاهش یافت. قیمت نفت برنت صبح جمعه به ۸۸ دلار و ۲۷ سنت در هر بشکه رسید؛ نفت خام تگزاس نیز به ۸۵ دلار و ۸۱ سنت در هر بشکه رسید.
۲. شلیک به اتاق موتور نفتکش متخلف توسط ارتش آمریکا
سنتکام (فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا) اعلام کرد نیروهای آمریکایی یک نفتکش ناقض محاصره را در دریای عمان زمینگیر کردند. این اقدام پس از آن صورت گرفت که کشتی مذکور برای حمل نفت ایران، تلاش میکرد محاصره علیه ایران را نقض کند؛ این سومین کشتی تجاری است که طی این هفته توسط نیروهای آمریکایی زمینگیر میشود.
به گزارش سنتکام یک هواپیمای آمریکایی پس از آنکه خدمه کشتی بارها از اجرای دستورات نیروهای آمریکایی سرپیچی کردند، دو موشک به اتاق موتور کشتی شلیک کرد. نیروهای سنتکام از زمان آغاز محاصره در تاریخ ۲۴ فروردین، ۹ کشتی را از کار انداخته، ۱۳۵ کشتی را که همکاری کردند تغییر مسیر داده و به ۴۲ کشتی حامی کمکهای بشردوستانه اجازه عبور دادهاند.
۳. درگیریهای صبح جمعه در تنگه هرمز (گزارش سیبیاس و رسانههای داخلی)
شبکه سیبیاس گزارش داد: یک مقام آمریکایی گفت به نظر میرسد ایران اوایل صبح جمعه به وقت محلی تلاش کرده است به کشتیهای تجاری در حال عبور از تنگه هرمز حمله کند. این مقام آمریکایی افزود: نیروهای آمریکایی دو پهپاد تهاجمی یکطرفه ایرانی را سرنگون کردهاند و تاکید کرد برخی از جریانهای ترافیکی از طریق تنگه همچنان ادامه دارد.
در همین راستا، خبرگزاری سپاه پاسداران شامگاه پنجشنبه ۲۱ خرداد به نقل از منابع محلی نوشت:
«نیروهای ایران اجازه عبور یک نفتکش متخلف که بدون هماهنگی وارد محدوده تنگه هرمز شده بود را ندادند.»
این خبرگزاری افزود: گزارشها از شنیده شدن صدای سه انفجار در فاصله حدود دو کیلومتری ساحل از سیریک حکایت دارد.
۴. واکنش تند کشورهای عربی منطقه
در پایان این گزارش، وزیران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، حملات پهپادی و موشکی رژیم ایران به بحرین، کویت و اردن را شدیداً محکوم کردند. این شورا ضمن اعلام همبستگی کامل و حمایت قاطع از این سه کشور، تأکید کرد که امنیت اعضا غیرقابل تجزیه است و حمله به یک کشور، حمله به همه کشورها محسوب میشود.
پاسخ به پرسشهای کلیدی
-
یادداشت تفاهم ۶۰ روزه شامل چه بندهای اجرایی کلیدی است؟ بازگشایی فوری تنگه هرمز بدون عوارض، رفع محاصره بنادر ایران توسط آمریکا، تمدید ۶۰ روزه آتشبس در منطقه و لبنان، رقیقسازی اورانیوم غنیشده در داخل کشور و اعطای معافیت ۶۰ روزه برای فروش نفت ایران.
-
چرا مقامات آمریکایی و رسانهها از بنبست تاییدیه در تهران سخن میگویند؟ ترامپ معتقد است مجتبی خامنهای توافق را تایید کرده، اما منابع اکسیوس تایید ولیفقیه را رد میکنند؛ همزمان اسماعیل بقایی اعلام کرده نظام هنوز به نتیجه نهایی نرسیده و خطوط قرمز در نهادهای تصمیمگیری در حال بررسی است.
-
کانال اصلی دیپلماسی پنهان این توافق چه کسانی بودند؟ توافق اولیه چهارشنبه شب پس از ساعتها مذاکره بین علی الدوادی میانجی قطری و عراقچی وزیر امور خارجه رژیم ایران حاصل شد که الدوادی در حین کار با استیو ویتکاف و جرد کوشنر (نمایندگان ترامپ) در تماس بود.
-
سنتکام چه گزارشی از آمار محاصره بنادر ایران و درگیریهای روز جمعه ارائه داد؟ ارتش آمریکا دو پهپاد تهاجمی سپاه را در هرمز سرنگون کرد و با شلیک دو موشک به اتاق موتور یک نفتکش متخلف، نهمین کشتی ناقض محاصره را از زمان شروع طرح در ۲۴ فروردین زمینگیر کرد.
بیشتر بدانید:
دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس: حملات متجاوزانه رژیم ایران باعث بیاعتمادی شدید شده است | سیمای آزادیلطفاً به اشتراک بگذارید:
خبرهای مرتبط
_350X197.webp)
