تهران می‌گوید مسیر مشترک نهایی شده؛ ترامپ از احتمال اعلام توافق طی چند روز خبر می‌دهد، اما انفجارها و حملات حوثی‌ها ادامه دارد

فرانس‌۲۴ گزارش داد ایران و عمان در مرحله نهایی تدوین توافق بر سر مسیر جدید تنگه هرمز قرار دارند؛ توافقی که می‌تواند راه را برای بازگشایی آبراه و کاهش فشار بر اقتصاد جهانی هموار کند. هم‌زمان دونالد ترامپ گفته است اعلام توافق «ممکن است فردا یا روز بعد» انجام شود.

توافق نزدیک است، اما بازگشایی مشروط به آمریکا

تهران تأکید کرده هرگونه تسهیل عبور کشتی‌ها منوط به پایان محاصره دریایی آمریکا است. اسماعیل بقائی گفت مختصات مسیر مورد توافق «نهایی» شده و بیانیه مشترک در صورت «عدم کارشکنی طرف‌های ثالث» منتشر خواهد شد. موضع بقائی

جزئیات توافق احتمالی (به نقل از مقامات منطقه‌ای)

دو مقام منطقه‌ای به آسوشیتدپرس گفتند پیش‌نویس توافق نهایی شده و منتظر تأیید است:

• ورود کشتی‌ها از مسیر تحت کنترل ایران

• خروج از مسیر تحت کنترل عمان

• دریافت هزینه‌های خدماتی برای امنیت و محیط‌زیست ایالات متحده با هرگونه عوارض یا هزینه مخالفت کرده است. هزینه‌های خدماتی

ترامپ: پیشرفت زیاد حاصل شده است

ترامپ گفت توافق «ممکن است همین هفته اعلام شود». جی‌دی ونس نیز اذعان کرد تعامل با ایران «فوق‌العاده دشوار» است و سیستم رهبری کشور «گسسته» عمل می‌کند. 

ادامه حملات و انفجارها در آبراه‌ها

در حالی که مذاکرات پیش می‌رود، ناامنی دریایی ادامه دارد:

• UKMtO گزارش داد یک نفتکش هنگام عبور از تنگه صدای دو انفجار شنیده است.

• حوثی‌ها مدعی حمله به دو نفتکش سعودی در ینبع و خلیج عدن شدند.

• حوثی‌ها ماه گذشته باب‌المندب را بر روی کشتیرانی مرتبط با عربستان بستند. 

زمینه جنگ و فشار اقتصادی

از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، ایران کنترل عملی تنگه را در دست گرفته و مسیرهای «نامجاز» را تهدید کرده است. بسته‌شدن هرمز—مسیر یک‌پنجم نفت و LNG جهان—قیمت انرژی و کالاهای اساسی را بالا برده و فشار سیاسی بر واشنگتن را افزایش داده است. 

تنش‌های موازی در لبنان و یمن

فرانس‌۲۴ می‌گوید آتش‌بس میان اسرائیل و حزب‌الله «متزلزل‌تر» شده و ارتش اسرائیل هشدار تخلیه صادر کرده است. گفت‌وگوهای لبنانی–اسرائیلی در رم به دلیل «رویدادهای میدانی» متوقف شد. 

اگر محاصره ادامه یابد، کشتی‌ها و نیروهای آمریکایی با خطرات و تلفات جدی روبرو خواهند شد.

ایالات متحده باید رفتار خود را تغییر دهد در غیر این صورت ما این وضعیت را تحمل نخواهیم کرد.

ما هرگز اجازه باز شدن یک کریدور دوم در تنگه هرمز را نخواهیم داد.

گزارش می‌گوید ساختار امنیتی جدید، توان نیابتی ایران و حوثی‌ها را محدود می‌کند و به سمت بازدارندگی منطقه‌ای می‌رود

ژئوپلیتیکال مانیتور در تحلیلی مفصل نوشت ابتکار عربستان برای تشکیل ائتلاف دفاعی دریایی چندملیتی می‌تواند نقطه‌عطفی در امنیت دریایی منطقه باشد و از حالت «واکنشی» به سمت بازدارندگی ساختاری حرکت کند.

گذار از عملیات‌های مقطعی به نهادسازی دریایی

تحلیل می‌گوید برخلاف عملیات‌های موقت آمریکا و اروپا—مانند «نگهبان رفاه»، CtF-151، 152 و 153—ابتکار عربستان به دنبال چارچوب دائمی با مقر فرماندهی، سازوکار حکمرانی، فرماندهی و کنترل و برنامه‌ریزی عملیاتی است. نهادسازی دریایی

۱۴ کشور بنیان‌گذار از آفریقا، خاورمیانه و جنوب آسیا مشارکت کرده‌اند؛ نشانه‌ای از تبدیل امنیت دریایی به مسئله‌ای بین‌المللی.

هدف: محدود کردن مزیت راهبردی رژیم ایران و نیابتی‌ها

تحلیل تأکید می‌کند ایران طی سال‌ها از نیروهای نیابتی—به‌ویژه حوثی‌ها—برای ایجاد هزینه‌های نامتقارن استفاده کرده است. حوثی‌ها با پهپادهای ارزان، موشک‌های ضدکشتی و عملیات روانی، بدون نیاز به مسدودسازی فیزیکی، هزینه‌های بیمه، مسیرهای طولانی‌تر و عدم قطعیت تجاری ایجاد کرده‌اند. این مدل، یکی از بزرگ‌ترین مزیت‌های استراتژیک ایران بوده است. مزیت نیابتی ایران

ائتلاف جدید می‌تواند این مزیت را محدود کند

بهبود اشتراک‌گذاری اطلاعات، رویه‌های استاندارد فرماندهی، افزایش نظارت دریایی و رزمایش‌های چندملیتی می‌تواند:

• زمان شناسایی فعالیت‌های خصمانه را کاهش دهد

• انتقال تسلیحات را دشوارتر کند

• هماهنگی سیاسی منطقه‌ای را تقویت کند نظارت دریایی

این تحولات توان نامتقارن ایران را «کاملاً از بین نمی‌برد» اما فضای مساعدی که ایران و حوثی‌ها از آن بهره می‌بردند را محدود می‌کند.

چرا ائتلاف‌های فعلی ناکافی‌اند؟

تحلیل می‌گوید مأموریت‌های آمریکا و اروپا تاکتیکی بوده‌اند و به دلیل وابستگی شدید به رهبری غرب، مالکیت منطقه‌ای امنیت دریایی ناقص مانده است. ایران نیز این وضعیت را به عنوان «تقابل با قدرت‌های خارجی» بازنمایی کرده است. ابتکار عربستان تلاش می‌کند این روایت را تغییر دهد. مالکیت منطقه‌ای

غیبت امارات و عمان

تحلیل می‌گوید غیبت امارات «به معنای مخالفت نیست» و ممکن است ابوظبی منتظر تثبیت ساختار باشد. عمان نیز به دلیل سنت بی‌طرفی، فعلاً مشارکت رسمی نکرده اما مسیر عضویت باز است. موضع عمان

چشم‌انداز

موفقیت ائتلاف به تبدیل اجماع سیاسی به توان عملیاتی واقعی بستگی دارد. چالش‌ها شامل تفاوت توان دریایی کشورها، نیاز به آموزش، تعامل‌پذیری و مدیریت اختلافات سیاسی است. اما تحلیل نتیجه می‌گیرد:

«ابتکار عربستان تلاشی برای بازسازی پی‌ریزی‌های امنیت دریایی و کاهش فضای عملیاتی ایران و نیابتی‌هایش است.»

دو وزیر خارجه در امان بر تقویت روابط، مهار تنش‌ها و حمایت از تلاش‌ها برای بازگشایی هرمز تأکید کردند

در حاشیه نشست وزیران عربی و اسلامی در امان، شاهزاده فیصل بن فرحان و فؤاد حسین درباره آخرین تحولات منطقه گفت‌وگو کردند. دو طرف بر عمق روابط عربستان–عراق تأکید کردند و خواستار حمایت از اقداماتی شدند که مانع از تبدیل خاک عراق به سکوی تجاوز علیه همسایگان شود.

فؤاد حسین در ایکس نوشت محور گفت‌وگوها شامل:

• مقدمات سفر نخست‌وزیر عراق، علی الزیدی، به عربستان

• تبادل هیأت‌ها و گسترش همکاری دوجانبه

• مقدمات نشست آینده سران عرب

بحث درباره هرمز و امنیت منطقه

وزیر خارجه عراق گفت دو طرف درباره تحولات منطقه، تأثیر آن بر امنیت و بازار انرژی، و تلاش‌ها برای بازگشایی تنگه هرمز تبادل نظر کرده‌اند. 

او همچنین بر سیاست بغداد برای حصر سلاح در اختیار دولت تأکید کرد.

حمایت عربستان از دولت جدید عراق

وزارت خارجه عراق اعلام کرد برنامه سفر یک هیأت امنیتی به عربستان بررسی شده است. بن‌فرحان نیز حمایت ریاض از دولت جدید عراق و تلاش‌های بغداد برای تقویت امنیت و ثبات منطقه را اعلام کرد. 

دستیار سابق ترامپ: رژیم ایران قابل اعتماد نیست؛ توافق دریایی بدون حل پرونده هسته‌ای بی‌فایده است

فاکس‌نیوز گزارش داد ژنرال کیت کلاگ، دستیار سابق ترامپ و رئیس بخش امنیت ملی در «مؤسسه سیاست اول آمریکا»، نسبت به پایبندی ایران به توافق احتمالی هرمز ابراز تردید جدی کرد. او گفت:

«من به هیچ‌وجه به این افراد اعتماد ندارم… احتمالاً به توافق پایبند نخواهند بود.»

کلاگ: توافق هرمز بدون حل پرونده هسته‌ای بی‌معناست

کلاگ تأکید کرد علت اصلی بحران، اورانیوم غنی‌شده و نگرانی از تبدیل رژیم ایران به «قدرت هسته‌ای» است. او گفت تمرکز بر مسیرهای کشتیرانی کافی نیست و هر توافق دریایی «به توافق دوم یعنی توافق هسته‌ای ختم خواهد شد». 

تردید درباره مدل عوارض و کنترل مسیرها

او پرسید آیا ایران قصد دارد مانند ترکیه عوارض دریایی دریافت کند؟ به گفته او چنین اقدامی «مشکلات عظیم» ایجاد می‌کند، زیرا آبراه پس از ۱۲ مایل دریایی «آب‌های آزاد» محسوب می‌شود. 

کلاگ: توافق ایران–عمان کافی نیست

او گفت توافق فعلی «در واقع بین عمان و ایران» است و پرسید این مدل چگونه اجرا خواهد شد. کلاگ افزود:

«سیلی نقد به از حلوای نسیه است؛ باید منتظر نتیجه عملی باشیم.»

ساختار قدرت ایران مانع توافق پایدار است

در واکنش به خبر صداوسیمای رژیم درباره دشواری ارتباط با ولی‌فقیه، کلاگ گفت مشکل اصلی ساختار حکومت ایران است:

• ولی‌فقیه تصمیم‌گیر نهایی

• رئیس‌جمهور «میانه‌رو» اما فاقد اختیار

• سپاه پاسداران مانع اصلی در مسیر توافق هسته‌ای 

کلاگ: اقتصاد آمریکا آسیب نمی‌بیند اما تورم محتمل است

او گفت بحران هرمز «بیشتر بر خاورمیانه و اروپا اثر دارد» اما می‌تواند تورم جهانی ایجاد کند. قیمت نفت WtI را «در محدوده معتدل» توصیف کرد. 

 

تهران می‌گوید تداوم تخلفات آمریکا مانع بازگشایی تنگه خواهد بود؛ مذاکرات فقط میان رژیم ایران و عمان است

یک منبع مطلع در گفت‌وگو با صداوسیمای رژیم اعلام کرد توافق احتمالی ایران و عمان درباره ترتیبات عبور شناورها از تنگه هرمز هیچ ارتباطی با باز شدن فوری این تنگه ندارد. او تأکید کرد مذاکرات «صرفاً میان ایران و عمان» انجام می‌شود و هیچ ارتباطی با آمریکا ندارد.

این منبع هشدار داد:

«در صورت ادامه تخلفات آمریکا، تنگه هرمز حتی با وجود توافق بین ایران و عمان باز نخواهد شد.»

به گفته او، باز شدن تنگه منوط به تغییر رفتار و تصحیح تخلفات آمریکا است؛ نه صرفاً نهایی شدن تفاهم تهران–مسقط.

این موضع در حالی مطرح می‌شود که طی روزهای اخیر گزارش‌هایی از پیشرفت مذاکرات ایران–عمان و رسیدن دو طرف به «تفاهم بر سر مختصات مسیر» منتشر شده، اما تهران بارها گفته امنیت و بازگشایی تنگه وابسته به رفتار آمریکا و پایان محاصره دریایی است.

اسلام‌آباد می‌گوید نقش سازنده عمان برای تنش‌زدایی حیاتی است و توافق هرمز باید راه را برای بازگشت به تفاهم اسلام‌آباد باز کند

سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، طاهر اندرابی، امروز در نشست خبری اعلام کرد اسلام‌آباد از مذاکرات عمان درباره تنگه هرمز حمایت می‌کند و همچنان با «همه ذینفعان» در تماس نزدیک است. او گفت پاکستان با طرفین، به‌ویژه درباره بن‌بست هرمز، در ارتباط فعال است.

اندرابی با اشاره به تماس تلفنی وزیر خارجه پاکستان با عراقچی و دعوت رسمی از او برای سفر به اسلام‌آباد، تأکید کرد:

«از همه ابتکارات منصفانه برای توقف درگیری‌ها حمایت می‌کنیم.»

او همچنین اعلام کرد شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، امروز به عربستان سفر می‌کند و فرمانده ارتش او را همراهی خواهد کرد؛ محور گفت‌وگوها شامل تحولات منطقه‌ای و هرمز خواهد بود.

حمایت از نقش عمان

پاکستان نقش عمان را «سازنده» توصیف کرد و گفت مسقط می‌تواند به تنش‌زدایی و همزیستی مسالمت‌آمیز کمک کند. 

امید به بازگشت به تفاهم اسلام‌آباد

اندرابی گفت اسلام‌آباد امیدوار است توافق هرمز راه را برای ازسرگیری مذاکرات فنی ایران–آمریکا و بازگشت به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد هموار کند. 

موضع درباره محاصره دریایی آمریکا

او در پاسخ به پرسشی درباره محاصره دریایی ایران توسط آمریکا گفت:

«محاصره یک نوع افزودن به بحران است… هدف قرار گرفتن ترددهای کشتیرانی نیز یک نوع بحران است. پاکستان به دنبال راهکار برون‌رفت از بحران است.»

دعوت رسمی از مقامات ایرانی

پاکستان تأیید کرد معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجه این کشور دعوتنامه رسمی برای سفر به اسلام‌آباد را به همتای ایرانی و رئیس مجلس رژیم ایران تقدیم کرده است.