تنش در هرمز، جهش قیمت نفت و تشدید فشارهای دیپلماتیک بر رژیم ایران

پایگاه خبری Fox News در گزارشی به تاریخ ۱۰ September ۲۰۲۶ (۱۹ شهریور ۱۴۰۵) نوشت که پیشروی نیروهای حوثی مورد حمایت رژیم ایران در سواحل غربی یمن، هم‌زمان با اختلال شدید در تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز، فشار تازه‌یی بر یکی دیگر از مهم‌ترین گذرگاههای دریایی جهان وارد کرده است.

بر اساس این گزارش، نیروهای حوثی روز پنجشنبه کنترل شهر بندری المخا را به دست گرفتند و به سمت مواضعی پیشروی کردند که بر تنگه باب‌المندب اشراف دارد. این تحولات در شرایطی رخ داده که بسیاری از صادرات نفت عربستان در ماه‌های اخیر برای دور زدن مشکلات ایجاد شده در تنگه هرمز، از مسیر دریای سرخ و باب‌المندب منتقل شده است.

هشام العمیسی، مشاور ارشد امور یمن در مؤسسه صلح اروپا، به فاکس نیوز گفت: «اکنون ایران در یک سوی شبه‌جزیره عربستان بر هرمز نفوذ دارد و حوثی‌ها در سوی دیگر بر باب‌المندب مسلط شده‌اند. » او هشدار داد که این وضعیت می‌تواند بر قیمت نفت، حمل ونقل و زنجیره تأمین جهانی تأثیر بگذارد.

این گزارش به‌نقل از مقام‌های دولت یمن می‌گوید حوثی‌ها علاوه بر تصرف المخا، به جزایر حنیش نیز رسیده‌اند و نیروهای دولتی مورد حمایت عربستان به سمت جنوب عقب‌نشینی کرده‌اند. منابع یمنی پیش‌تر گفته بودند که کنترل مناطق ذباب و جزیره میون برای تسلط مؤثرتر بر باب‌المندب اهمیت راهبردی دارد.

فاکس نیوز یادآوری کرده که عرض باب‌المندب در باریک‌ترین نقطه تنها حدود ۱۸ مایل است و این تنگه مسیر ارتباطی میان دریای سرخ، خلیج عدن، اقیانوس هند و کانال سوئز را تشکیل می‌دهد. بخش بزرگی از تجارت و انتقال انرژی میان آسیا و اروپا از این مسیر انجام می‌شود.

بر اساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) که در گزارش ذکر شده، حجم انتقال نفت از باب‌المندب در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ به حدود ۸. 1 میلیون بشکه در روز رسیده، در حالی که در پایان سال 2025 این رقم حدود 5.4 میلیون بشکه در روز بود. در مقابل، حجم نفت عبوری از تنگه هرمز از حدود 21.6 میلیون بشکه به 4.9 میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.

گزارش هم‌چنین به‌نقل از منابع دولتی یمن، ایرانی و منطقه‌یی که پیش‌تر با رویترز گفتگو کرده‌اند، اشاره می‌کند که تسلیحات ایرانی و حمایت‌های عملیاتی سپاه پاسداران در پیشروی‌های اخیر حوثی‌ها نقش داشته‌اند. دو منبع ایرانی به رویترز گفته بودند تهران از حوثی‌ها خواسته حملات علیه عربستان را تشدید کنند و قول حمایت بیشتر مالی و نظامی داده است. رژیم ایران این ادعاها را رد کرده است.

به گفته شیروان هندرین علی، مدیر تحقیقات خاورمیانه در ACLED، درگیریها در سواحل دریای سرخ به‌شدت افزایش یافته و هر دو طرف برای کنترل مناطقی که بر باب‌المندب تأثیر می‌گذارند در حال رقابت هستند. این نهاد ثبت‌کننده درگیریها اعلام کرده که تنها بین سوم تا هفتم سپتامبر دست‌کم ۲۷۶ کشته در نبردهای اخیر ثبت شده است.

فاکس نیوز هم‌چنین گزارش داده است که عربستان سعودی در روزهای اخیر حملات خود علیه مواضع حوثی‌ها را افزایش داده و حداقل ۱۵ حمله در مناطق مختلف یمن انجام داده است. در مقابل، حوثی‌ها نیز حملات پهپادی و موشکی گسترده‌یی علیه شهرهای جنوبی عربستان انجام داده‌اند که بنا بر گزارشها دهها زخمی بر جای گذاشته است.

در بخش دیگری از گزارش به توافق دفاعی جدید میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه اشاره شده است. با این حال، مقام‌های پاکستانی اعلام کرده‌اند که در حال حاضر هیچ اقدام نظامی تحت این توافق در دست بررسی نیست و اجرای مفاد آن به شرایط آینده بستگی خواهد داشت.

فاکس نیوز به‌نقل از کارشناسان هشدار داده است که تثبیت مواضع حوثی‌ها در مناطق تازه تصرف شده می‌تواند بازپس‌گیری این مناطق را دشوارتر کند، زیرا این گروه معمولاً پس از استقرار، مواضع دفاعی گسترده‌یی ایجاد می‌کند و تجهیزات و نیروهای کمکی قابل توجهی به منطقه منتقل می‌کند.

همزمان بازارهای جهانی انرژی به این تحولات واکنش نشان داده‌اند. بر اساس گزارشهای منتشر شده، بهای نفت برنت به بالای ۱۰۶ دلار در هر بشکه رسیده و نفت خام آمریکا نیز برای نخستین بار از ماه مه از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرده است.

روزنامه the Guardian در گزارشی به تاریخ ۱۱ September ۲۰۲۶ (۲۰ شهریور ۱۴۰۵) نوشت نیروهای حوثی مورد حمایت رژیم ایران کنترل جزیره میون، که با نام پریم نیز شناخته می‌شود، را در تنگه راهبردی باب‌المندب به دست گرفته‌اند.

بر اساس این گزارش، حوثی‌ها پس از عقب‌نشینی نیروهای هم‌سو با دولت مستقر در عدن، کنترل این جزیره آتشفشانی را در اختیار گرفتند. گاردین این تحول را تازه‌ترین مورد از مجموعه پیشروی‌های اخیر حوثی‌ها در امتداد سواحل غربی یمن توصیف کرده و به سقوط بندر المخا در روزهای گذشته نیز اشاره کرده است.

تنگه باب‌المندب یکی از مسیرهای اصلی تجارت جهانی است که دریای سرخ را به خلیج عدن و سپس اقیانوس هند متصل می‌کند. این گذرگاه دریایی هم‌چنین بخشی از مسیر انتقال کالا میان آسیا و اروپا از طریق کانال سوئز محسوب می‌شود. جزیره میون در باریک‌ترین بخش این تنگه قرار دارد و موقعیت جغرافیایی آن از منظر کنترل مسیرهای دریایی اهمیت ویژه‌یی دارد.

گاردین گزارش داده است که عربستان سعودی پس از افزایش ناامنی در تنگه هرمز و اختلال در حمل ونقل دریایی خلیج‌فارس، بخش بیشتری از صادرات نفت خود را از مسیر دریای سرخ و باب‌المندب هدایت کرده است. به‌نوشته این روزنامه، کنترل حوثی‌ها بر نقاط بیشتری از این مسیر می‌تواند به نگرانی‌ها درباره امنیت صادرات انرژی در منطقه دامن بزند.

در همین حال، مقام‌های سعودی روز جمعه از انجام حملات هوایی علیه مواضع حوثی‌ها در المخا خبر دادند. این حملات پس از پیشروی‌های اخیر حوثی‌ها در ساحل غربی یمن انجام شده است.

گاردین هم‌چنین گزارش داده است که رژیم ایران در بیانیه‌یی رسمی از پیشروی‌های اخیر حوثی‌ها استقبال کرده است. این نخستین موضع‌گیری مفصل تهران درباره تحولات جدید میدان نبرد در یمن عنوان شده است.

به‌نوشته این روزنامه، برخی منابع دیپلماتیک غربی نسبت به‌سرعت پیشروی حوثی‌ها ابراز نگرانی کرده‌اند. این منابع گفته‌اند که ادامه تحولات می‌تواند فشار بیشتری بر دولت مورد حمایت سازمان ملل در عدن وارد کند. در همین حال، سازمان بین‌المللی مهاجرت اعلام کرده که تشدید درگیریها در هفته گذشته موجب آوارگی بیش از ۴۶ هزار نفر در یمن شده است.

گاردین هم‌چنین به تلاش‌های دیپلماتیک پیرامون امنیت مسیرهای دریایی منطقه اشاره کرده و نوشته است که موضوع کشتیرانی در تنگه هرمز و باب‌المندب قرار است در نشست آتی وزیران خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس در عمان مورد بحث قرار گیرد.

روزنامه وال‌استریت ژورنال در گزارشی به تاریخ ۱۰ September ۲۰۲۶ (۱۹ شهریور ۱۴۰۵) به‌نقل از مقام‌های یمنی و سعودی گزارش داد که نیروهای حوثی مورد حمایت رژیم ایران شهر بندری مخا در ساحل غربی یمن را تصرف کرده‌اند؛ رخدادی که به‌گفته این منابع می‌تواند نفوذ حوثی‌ها را در نزدیکی تنگه راهبردی باب‌المندب افزایش دهد.

بر اساس این گزارش، تصرف بندر مخا پس از چند روز درگیری شدید میان حوثی‌ها و نیروهای دولت یمن که از حمایت عربستان سعودی برخوردارند صورت گرفته است. منابع یمنی و سعودی گفته‌اند شدت نبردها از اوایل ژوئیه افزایش یافته بود و حوثی‌ها سرانجام توانستند کنترل این بندر مهم را در دست بگیرند.

به گفته این مقام‌ها، نیروهای حوثی هم‌زمان استقرار در جزایر هانیش در میانه دریای سرخ را نیز آغاز کرده‌اند. این جزایر در نزدیکی مسیر کشتیرانی منتهی به باب‌المندب قرار دارند و به‌گفته منابع مورد استناد وال‌استریت ژورنال، حضور حوثی‌ها در این منطقه می‌تواند دامنه کنترل آنها بر ترافیک دریایی دریای سرخ را افزایش دهد.

این گزارش می‌افزاید بندر مخا یکی از مراکز مهم پشتیبانی و تدارکاتی نیروهای دولت یمن به‌شمار می‌رود و از دست رفتن آن می‌تواند بر خطوط تأمین نیروهای هم‌سو با دولت در جنوب کشور تأثیر بگذارد.

عمر کریم، پژوهشگر مسائل امنیتی خلیج‌فارس در دانشگاه بیرمنگام، به وال‌استریت ژورنال گفته است تصرف مخا یک عقب‌گرد راهبردی برای نیروهای مقاومت ملی به رهبری طارق صالح و ائتلاف عربستان محسوب می‌شود. وی گفته است حوثی‌ها اکنون در موقعیتی قرار گرفته‌اند که می‌توانند نفوذ بیشتری بر مسیرهای عبوری از باب‌المندب اعمال کنند.

تحولات اخیر در حالی رخ می‌دهد که حملات حوثی‌ها به اهداف دریایی و زیرساخت‌های انرژی در دریای سرخ در هفته‌های گذشته افزایش یافته و هم‌زمان اختلال در عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز نیز بر نگرانی‌ها درباره امنیت مسیرهای انتقال انرژی در منطقه افزوده است.

شبکه فاکس نیوز در گزارشی به تاریخ ۹ September ۲۰۲۶ (۱۸ شهریور ۱۴۰۵) اعلام کرد ارتش آمریکا طی یک هفته گذشته ۱۰ نفتکش مرتبط با رژیم ایران را از کار انداخته است؛ اقدامی که به‌گفته این رسانه بخشی از کارزار فشار اقتصادی واشنگتن علیه تهران محسوب می‌شود.

در این گزارش، جنیفر گریفین، خبرنگار ارشد امنیت ملی فاکس نیوز، با اشاره به اهمیت جزیره خارگ به‌عنوان اصلی‌ترین پایانه صادرات نفت ایران گفت حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران از این منطقه انجام می‌شود. بر اساس داده‌های مورد استناد این گزارش، ظرفیت ذخیره‌سازی نفت در خارگ حدود ۳۲ میلیون بشکه است و نزدیک به ۲۱ میلیون بشکه نفت در مخازن این جزیره ذخیره شده است.

فاکس نیوز هم‌چنین گزارش داد که تردد دریایی در تنگه هرمز هم‌چنان پایین‌تر از سطح متعارف است و تعداد شناورهای عبوری کاهش یافته است. این شبکه وضعیت موجود را در چارچوب تشدید تنشهای نظامی و محدودیت‌های اعمال‌شده بر حمل ونقل نفت ایران توصیف کرد.

به گفته جنیفر گریفین، پنج نفتکش ایرانی تنها در روز سه‌شنبه هدف عملیات آمریکا قرار گرفتند. وی گفت چهار نفتکش در دریای عمان و یک نفتکش نیز در نزدیکی جزیره خارگ از کار افتاده‌اند. این گزارش می‌افزاید نیروهای آمریکایی پیش از حمله به خدمه کشتی‌ها هشدار داده و امکان ترک شناورها را فراهم کرده بودند.

فاکس نیوز به‌نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داد این حملات در واکنش به شلیک موشک از سوی سپاه پاسداران به سمت ناوهای جنگی آمریکا در دو روز متوالی انجام شده است. مقام‌های آمریکایی مدعی هستند موشکهای شلیک‌شده به اهداف خود نرسیده و آسیبی به نیروهای آمریکایی وارد نشده است.

این شبکه هم‌چنین به حمله موشکی رژیم ایران علیه پایگاه مورد استفاده نیروهای آمریکایی در اردن اشاره کرد. بر اساس گزارش فاکس نیوز، سامانه‌های پدافندی اردن ۱۸ موشک از ۲۰ موشک شلیک‌شده را رهگیری کردند و دو موشک دیگر در مناطق غیرمسکونی سقوط کرد. مقام‌های اردنی و آمریکایی اعلام کرده‌اند گزارشی از تلفات یا خسارت قابل توجه منتشر نشده است.

در بخش دیگری از این گزارش، دونالد ترامپ درباره چشم‌انداز جنگ میان آمریکا و رژیم ایران اظهار داشت که از نظر او این درگیری می‌تواند پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا پایان یابد. او مدعی شد رژیم ایران تحت فشارهای فزاینده قرار دارد و هدف اصلی واشنگتن جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هسته‌یی است.

همزمان فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا اعلام کرده است که تمامی نیروها و پرسنل آمریکایی در منطقه در سلامت کامل به سر می‌برند و هیچ گزارشی از مجروح شدن نیروهای این کشور در حملات اخیر منتشر نشده است.

خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی به تاریخ ۱۰ September ۲۰۲۶ (۱۹ شهریور ۱۴۰۵) به‌نقل از دو منبع ارشد ایرانی و سه فرد آگاه از این موضوع گزارش داد که رژیم ایران در سال‌های اخیر از یک سازوکار تهاتری برای فروش نفت و تأمین کالا از چین استفاده کرده است؛ سازوکاری که به‌گفته این منابع، به یکی از مسیرهای اصلی تجارت میان دو کشور در شرایط تحریم تبدیل شده است.

بر اساس این گزارش، در این سازوکار نفت ایران با اعتباری که برای خرید کالاهای چینی اختصاص می‌یابد مبادله می‌شود و پرداختها بدون استفاده مستقیم از کانال‌های بانکی بین‌المللی انجام می‌گیرد. منابع مورد استناد رویترز گفته‌اند این روش به رژیم ایران امکان داده است میلیاردها دلار کالا از چین وارد کند؛ کالاهایی که شامل دارو، خودرو، تجهیزات ارتباطی و در برخی موارد تجهیزات نظامی بوده‌اند.

به‌نوشته رویترز، این سازوکار هم‌زمان به چین نیز کمک کرده است تا ضمن حفظ دسترسی به نفت ارزان ایران، بانکها و شرکت‌های خود را از خطر تحریم‌های مستقیم مصون نگه دارد. چین و رژیم ایران در سال‌های گذشته بارها تحریم‌های غرب علیه تهران را غیرقانونی توصیف کرده‌اند.

رویترز گزارش می‌دهد که اگر چه آمریکا برخی شرکت‌های کوچک چینی مرتبط با حمل و خرید نفت ایران را تحریم کرده، اما از اعمال محدودیت‌هایی که می‌تواند تبعات گسترده‌یی برای اقتصاد جهانی داشته باشد خودداری کرده است. در همین حال، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در ماه اوت به کشورهای مختلف هشدار داده بود که ادامه همکاری تجاری با رژیم ایران می‌تواند به محرومیت از نظام مالی مبتنی بر دلار منجر شود.

این گزارش هم‌چنین به تأثیر جنگ شش‌ماهه میان آمریکا و رژیم ایران و محاصره دریایی اعمال‌شده در تنگه هرمز اشاره می‌کند. رویترز می‌نویسد هنوز مشخص نیست این محدودیت‌های دریایی چه اثری بر سازوکار تهاتری مورد اشاره داشته‌اند، اما گزارشهای پیشین نشان می‌دهد از زمان تشدید محدودیتها در اواسط ژوئیه، صادرات نفت خام ایران به مقصد چین با مشکلات جدی مواجه شده است.

به گفته منابع مورد استناد رویترز، یکی از عناصر اصلی این سازوکار نهادی مالی موسوم به «چوکسین» است که ظاهراً در چین فعالیت می‌کند. بر اساس این روایت، وجوه حاصل از فروش نفت ایران به حساب‌هایی تحت مدیریت این مجموعه واریز شده و سپس برای تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی در ایران یا پرداخت هزینه کالاهای وارداتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این حال رویترز تأکید کرده نتوانسته وجود رسمی چنین نهادی را در اسناد ثبت شرکت‌های چین تأیید کند و یکی از منابع نیز گفته است ممکن است این ساختار صرفاً روی کاغذ وجود داشته باشد.

منابع آگاه به رویترز گفته‌اند حدود ۷۰ درصد درآمدهای نفتی مدیریت‌شده در این سازوکار به پروژه‌های زیرساختی در ایران اختصاص یافته و بخش دیگر از طریق یک نهاد ویژه مالی برای پرداخت به تأمین‌کنندگان کالا هزینه شده است. دو منبع ایرانی نزدیک به روند تصمیم‌گیری در رژیم ایران نیز وجود چنین سازوکاری را تأیید کرده‌اند.

بر اساس داده‌های شرکت تحلیلی «کپلر» که رویترز به آن استناد کرده، چین هم‌چنان مهم‌ترین خریدار نفت ایران است و بیش از ۸۰ درصد صادرات نفتی ایران در سال ۲۰۲۵ به این کشور اختصاص داشته است. میانگین واردات نفت ایران توسط چین در آن سال حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز برآورد شده است.

وزارت‌خارجه چین در پاسخ به پرسش‌های رویترز اعلام کرده با سازوکاری که در این گزارش توصیف شده آشنا نیست، اما بار دیگر مخالفت پکن با تحریم‌های یک‌جانبه خارج از چارچوب شورای امنیت سازمان ملل را تکرار کرده است. نمایندگی‌های رژیم ایران در سازمان ملل نیز به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداده‌اند.

رویترز تأکید کرده که نتوانسته به‌طور مستقل برخی از جزئیات مطرح‌شده از سوی منابع، از جمله معاملات مرتبط با تجهیزات نظامی یا اسناد تجاری مورد اشاره را راستی‌آزمایی کند. این خبرگزاری هم‌چنین نوشته است بخش مهمی از اطلاعات ارائه‌شده بر پایه اظهارات منابع ناشناس و افرادی آگاه از سازوکار مورد اشاره تهیه شده است.