تشدید درگیری‌ها در هرمز و باب‌المندب؛ افزایش فشارهای نظامی، دیپلماتیک و اقتصادی بر رژیم ایران

پایگاه خبری Fox News در گزارشی به تاریخ ۱۰ September ۲۰۲۶ (۱۹ شهریور ۱۴۰۵) نوشت که پیشروی نیروهای حوثی مورد حمایت رژیم ایران در سواحل غربی یمن، هم‌زمان با اختلال شدید در تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز، فشار تازه‌یی بر یکی دیگر از مهم‌ترین گذرگاههای دریایی جهان وارد کرده است.

بر اساس این گزارش، نیروهای حوثی روز پنجشنبه کنترل شهر بندری المخا را به دست گرفتند و به سمت مواضعی پیشروی کردند که بر تنگه باب‌المندب اشراف دارد. این تحولات در شرایطی رخ داده که بسیاری از صادرات نفت عربستان در ماه‌های اخیر برای دور زدن مشکلات ایجاد شده در تنگه هرمز، از مسیر دریای سرخ و باب‌المندب منتقل شده است.

هشام العمیسی، مشاور ارشد امور یمن در مؤسسه صلح اروپا، به فاکس نیوز گفت: «اکنون ایران در یک سوی شبه‌جزیره عربستان بر هرمز نفوذ دارد و حوثی‌ها در سوی دیگر بر باب‌المندب مسلط شده‌اند. » او هشدار داد که این وضعیت می‌تواند بر قیمت نفت، حمل ونقل و زنجیره تأمین جهانی تأثیر بگذارد.

این گزارش به‌نقل از مقام‌های دولت یمن می‌گوید حوثی‌ها علاوه بر تصرف المخا، به جزایر حنیش نیز رسیده‌اند و نیروهای دولتی مورد حمایت عربستان به سمت جنوب عقب‌نشینی کرده‌اند. منابع یمنی پیش‌تر گفته بودند که کنترل مناطق ذباب و جزیره میون برای تسلط مؤثرتر بر باب‌المندب اهمیت راهبردی دارد.

فاکس نیوز یادآوری کرده که عرض باب‌المندب در باریک‌ترین نقطه تنها حدود ۱۸ مایل است و این تنگه مسیر ارتباطی میان دریای سرخ، خلیج عدن، اقیانوس هند و کانال سوئز را تشکیل می‌دهد. بخش بزرگی از تجارت و انتقال انرژی میان آسیا و اروپا از این مسیر انجام می‌شود.

بر اساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) که در گزارش ذکر شده، حجم انتقال نفت از باب‌المندب در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ به حدود ۸. 1 میلیون بشکه در روز رسیده، در حالی که در پایان سال 2025 این رقم حدود 5.4 میلیون بشکه در روز بود. در مقابل، حجم نفت عبوری از تنگه هرمز از حدود 21.6 میلیون بشکه به 4.9 میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.

گزارش هم‌چنین به‌نقل از منابع دولتی یمن، ایرانی و منطقه‌یی که پیش‌تر با رویترز گفتگو کرده‌اند، اشاره می‌کند که تسلیحات ایرانی و حمایت‌های عملیاتی سپاه پاسداران در پیشروی‌های اخیر حوثی‌ها نقش داشته‌اند. دو منبع ایرانی به رویترز گفته بودند تهران از حوثی‌ها خواسته حملات علیه عربستان را تشدید کنند و قول حمایت بیشتر مالی و نظامی داده است. رژیم ایران این ادعاها را رد کرده است.

به گفته شیروان هندرین علی، مدیر تحقیقات خاورمیانه در ACLED، درگیریها در سواحل دریای سرخ به‌شدت افزایش یافته و هر دو طرف برای کنترل مناطقی که بر باب‌المندب تأثیر می‌گذارند در حال رقابت هستند. این نهاد ثبت‌کننده درگیریها اعلام کرده که تنها بین سوم تا هفتم سپتامبر دست‌کم ۲۷۶ کشته در نبردهای اخیر ثبت شده است.

فاکس نیوز هم‌چنین گزارش داده است که عربستان سعودی در روزهای اخیر حملات خود علیه مواضع حوثی‌ها را افزایش داده و حداقل ۱۵ حمله در مناطق مختلف یمن انجام داده است. در مقابل، حوثی‌ها نیز حملات پهپادی و موشکی گسترده‌یی علیه شهرهای جنوبی عربستان انجام داده‌اند که بنا بر گزارشها دهها زخمی بر جای گذاشته است.

در بخش دیگری از گزارش به توافق دفاعی جدید میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه اشاره شده است. با این حال، مقام‌های پاکستانی اعلام کرده‌اند که در حال حاضر هیچ اقدام نظامی تحت این توافق در دست بررسی نیست و اجرای مفاد آن به شرایط آینده بستگی خواهد داشت.

فاکس نیوز به‌نقل از کارشناسان هشدار داده است که تثبیت مواضع حوثی‌ها در مناطق تازه تصرف شده می‌تواند بازپس‌گیری این مناطق را دشوارتر کند، زیرا این گروه معمولاً پس از استقرار، مواضع دفاعی گسترده‌یی ایجاد می‌کند و تجهیزات و نیروهای کمکی قابل توجهی به منطقه منتقل می‌کند.

همزمان بازارهای جهانی انرژی به این تحولات واکنش نشان داده‌اند. بر اساس گزارشهای منتشر شده، بهای نفت برنت به بالای ۱۰۶ دلار در هر بشکه رسیده و نفت خام آمریکا نیز برای نخستین بار از ماه مه از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرده است.

تحلیل منتشر شده در نشریه کانورسیشن می‌گوید بحران تنگه هرمز و وابستگی شدید ژاپن به انرژی خاورمیانه، توکیو را به سمت تدوین سیاست‌های جدید برای افزایش تاب‌آوری انرژی، توسعه ذخایر راهبردی و کاهش وابستگی به مسیرهای پرخطر دریایی سوق داده است.

نشریه the Conversation در تحلیلی که ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۰ شهریور ۱۴۰۵) منتشر شد، نوشت بحران جاری در تنگه هرمز یکی از بزرگ‌ترین چالشهای امنیت انرژی ژاپن در دهه‌های اخیر را رقم زده است.

بر اساس این گزارش، موتگی توشیمیتسو، وزیر خارجه ژاپن، در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۷ شهریور ۱۴۰۵) در تماس تلفنی با عراقچی نگرانی توکیو را نسبت به وضعیت تنگه هرمز و محدود شدن تردد در این آبراه اعلام کرد. به‌نوشته کانورسیشن، این نهمین تماس میان دو مقام از ماه مارس تاکنون بوده است.

این گزارش تأکید می‌کند که پیش از آغاز بحران کنونی، حدود ۹۳ درصد نفت خام وارداتی ژاپن از مسیر تنگه هرمز عبور می‌کرد و نزدیک به ۹۴ درصد نیاز نفتی این کشور از خاورمیانه تأمین می‌شد. به همین دلیل، هر گونه اختلال در این مسیر تأثیر مستقیمی بر امنیت انرژی ژاپن دارد.

کانورسیشن می‌نویسد دولت سانائه تاکایچی در واکنش به این وضعیت بسته‌ای با عنوان POWERR GX را معرفی کرده است. این برنامه شامل افزایش ذخایر انرژی، حمایت از مسیرهای جایگزین حمل ونقل، ایجاد سازوکارهای جدید بیمه برای کشتیرانی، پشتیبانی از خطوط لوله جایگزین و توسعه ظرفیت انرژی هسته‌یی است.

به‌نوشته این تحلیل، ژاپن هم‌چنین به‌دنبال ایجاد سازوکاری دولتی برای حمایت از بیمه حمل ونقل دریایی در شرایط بحرانی است تا در صورت عقب‌نشینی شرکت‌های خصوصی بیمه، کشتی‌های ژاپنی بتوانند هم‌چنان در مسیرهای پرریسک فعالیت کنند.

گزارش می‌افزاید توکیو علاوه بر افزایش ذخایر داخلی نفت و فرآورده‌های انرژی، در حال بررسی مشارکت در توسعه زیرساخت‌های انتقال نفت در عربستان سعودی و امارات متحده عربی است تا وابستگی به تنگه هرمز کاهش یابد.

کانورسیشن هم‌چنین به نقش انرژی هسته‌یی در راهبرد جدید ژاپن اشاره کرده و نوشته است که دولت این کشور قصد دارد در دهه‌های آینده شمار بیشتری از نیروگاههای هسته‌یی را وارد مدار کند. با این حال، نویسندگان گزارش تأکید می‌کنند که این راه‌کار در کوتاه‌مدت پاسخگوی بحران فعلی نیست و اجرای آن به سال‌ها زمان نیاز دارد.

بر اساس این تحلیل، مجموعه اقداماتی که ژاپن در واکنش به بحران هرمز در پیش گرفته نشان می‌دهد توکیو به‌دنبال افزایش استقلال و توانایی خود در مدیریت ریسک‌های راهبردی است؛ رویکردی که در کنار اتحاد امنیتی این کشور با آمریکا، ظرفیت‌های ملی ژاپن در حوزه امنیت انرژی را نیز تقویت می‌کند.

وزیر جنگ آمریکا در مراسم سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر در پنتاگون با اشاره به جنگ جاری با رژیم ایران، مدعی شد نیروهای آمریکایی توان نظامی تهران را به‌شدت تضعیف کرده‌اند و واشنگتن به فشارهای نظامی و اقتصادی خود ادامه خواهد داد.

بر اساس متن سخنرانی منتشر شده از سوی رویترز، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، روز ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۰ شهریور ۱۴۰۵) در مراسم یادبود حملات ۱۱ سپتامبر در پنتاگون، بخش مهمی از سخنان خود را به جنگ جاری با رژیم ایران اختصاص داد.

هگست مدعی شد آمریکا طی شش ماه گذشته با آنچه او «فعال‌ترین دولت حامی تروریسم در جهان» خواند، درگیر بوده است. وی گفت نیروهای آمریکایی علیه رژیمی‌جنگیده‌اند که به‌گفته او طی دهه‌های گذشته از حملات علیه منافع آمریکا حمایت کرده و در کشته شدن نیروهای آمریکایی در عراق و افغانستان نقش داشته است.

وزیر جنگ آمریکا هم‌چنین ادعا کرد که ایالات متحده رهبران نظامی رژیم ایران را هدف قرار داده، نیروی هوایی این کشور را از بین برده و توان پدافندی آن را تضعیف کرده است. هگست گفت: «ما اطمینان حاصل خواهیم کرد که ایران هرگز به سلاح هسته‌یی دست پیدا نکند».

وی در ادامه با اشاره به سیاست فشار اقتصادی دولت آمریکا افزود که فشارها علیه رژیم ایران هر روز افزایش می‌یابد و واشنگتن قصد دارد این مسیر را ادامه دهد. هگست هم‌چنین مدعی شد تنگه هرمز تحت کنترل آمریکا قرار دارد و ایالات متحده این نبرد را به پایان خواهد رساند.

وزیر جنگ آمریکا در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به حملات ۱۱ سپتامبر گفت تهدیدهای امنیتی هم‌چنان ادامه دارد و ارتش آمریکا در حال آماده‌سازی نسل جدیدی از نیروهای نظامی برای مقابله با بحرانهای آینده است.