فرهنگنامه آزادی؛ فتح‌الله‌خان اکبر و دولورس ایباروری، دو روایت از ایستادگی در برابر استبداد

فتح‌الله‌خان اکبر (سپهدار رشتی) از فرماندهان مجاهدان فاتح تهران در جنبش مشروطه و از چهره‌های برجسته سیاسی و نظامی گیلان بود.

سپهدار رشتی؛ از مجاهدان گیلان تا فتح تهران

فتح‌الله‌خان اکبر، معروف به سپهدار اعظم و سپهدار رشتی، از شخصیت‌های اثرگذار دوران مشروطیت به شمار می‌رود. او از فرماندهان اصلی مجاهدان شمال و نیروهای گیلان بود که در جریان مبارزات علیه استبداد صغیر، همراه با دیگر آزادی‌خواهان به سوی پایتخت حرکت کردند و در فتح تهران و سرنگونی دیکتاتوری محمدعلی‌شاه نقشی مهم ایفا کردند.

در «فرهنگنامه آزادی» این جمله به او منسوب شده است:

«استبداد هرگز خود از پای نمی‌افتد؛ این همت مجاهدان است که راه را برای رسیدن به آزادی می‌گشاید.»

دولورس ایباروری؛ بانوی مقاومت در برابر فاشیسم

دولورس ایباروری، مشهور به «لا پاسیوناریا»، از برجسته‌ترین مبارزان ضد فاشیست و از رهبران سیاسی اسپانیا بود. او در جریان جنگ داخلی اسپانیا، نقش مهمی در مقاومت علیه نیروهای ژنرال فرانکو و جریان فاشیسم ایفا کرد و به دلیل سخنرانی‌های پرشور و الهام‌بخشش، به نمادی از ایستادگی در برابر استبداد تبدیل شد.

«بهتر است ایستاده بمیریم»؛ شعاری که جهانی شد

جمله مشهور «لا پاسیوناریا» بخشی از سخنرانی تاریخی او در مادرید در سال ۱۹۳۶ است؛ سخنرانی‌ای که در جریان نبرد با نیروهای فاشیست ایراد شد و بعدها به یکی از شعارهای ماندگار مقاومت در برابر دیکتاتوری در جهان تبدیل شد.

او در این سخنرانی گفت:

«بهتر است ایستاده بمیریم تا این‌که تمام عمر بر زانوهای خود در برابر استبداد زندگی کنیم.»

این پیام، دعوتی به مقاومت، پایداری و دفاع از آزادی در برابر سلطه و دیکتاتوری بود.

آزادی؛ حاصل ایستادگی یا انتظار؟

سرگذشت فتح‌الله‌خان اکبر در ایران و دولورس ایباروری در اسپانیا، نشان می‌دهد که آزادی و حقوق مردم، حاصل تلاش و ایستادگی کسانی است که در برابر استبداد سکوت نکردند. هر دو چهره، با وجود تفاوت‌های زمانی و جغرافیایی، به نمادهایی از مقاومت در برابر حکومت‌های سرکوبگر تبدیل شدند و نامشان در تاریخ مبارزات آزادی‌خواهانه ماندگار شد.