معلمان زیر خط فقر؛ آموزش در آستانه بحران؟

معلم زیر خط فقر! دانش‌آموز زیر خط فقر! مدرسه زیر خط فقر! روستا زیر خط فقر!

این تصویر یکی از به‌اصطلاح مدارس روستاهای حمیدیه در خوزستان است. نمونه این مدارس در استان‌های سیستان و بلوچستان، کرمان، ایلام و مناطق دیگر نیز کم نیست.

اما در این گزارش می‌خواهیم به وضعیت معلمان بپردازیم؛ وضعیتی که نشان می‌دهد بخش بزرگی از معلمان ایران زیر خط فقر قرار دارند. چرا؟

هرچند تیتر برخی رسانه‌ها نیز به همین موضوع اشاره دارد. برای مثال، روزنامه «جهان صنعت» با تیتر «معلمان زیر خط فقر» به این موضوع پرداخته است.

همچنین روزنامه «توسعه ایرانی» با تیتر «خطوط موازی فقر و کیفیت آموزش روی تخته سیاه» به وضعیت معیشتی معلمان و تأثیر آن بر کیفیت آموزش پرداخته است.

فیش حقوقی معلمان چه می‌گوید؟

حالا می‌خواهیم روی فیش حقوقی معلمی تمرکز کنیم که تصویر آن در روزنامه «توسعه ایرانی» نیز منتشر شده است.

بر اساس این فیش حقوقی، جمع پرداختی ۳۲ میلیون و ۳۵۷ هزار تومان بوده و پس از کسر نزدیک به ۹ میلیون تومان کسورات، تنها ۲۳ میلیون و ۳۶۲ هزار تومان به حساب صاحب آن واریز شده است.

البته نباید تصور کرد که این مبلغ دریافتی همه معلمان است. همین روزنامه «جهان صنعت» چند سطر پایین‌تر نوشته است:

«در آموزش‌وپرورش حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار معلم حدود ۱۸ میلیون تومان حقوق می‌گیرند.»

این اظهارات به نقل از یکی از اعضای کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس مطرح شده است.

فاصله حقوق معلمان با هزینه‌های زندگی چقدر است؟

در همین رابطه، روزنامه «هم‌میهن» نیز با تیتر «سبد معیشت ۹۰ میلیون تومان شد» به برآورد هزینه‌های زندگی پرداخته است. این گزارش مربوط به ۲۷ مرداد است.

در طول یک ماه گذشته نیز کارشناسان و رسانه‌های مختلف، برآوردهایی بالاتر از ۱۰۰ میلیون تومان برای سبد معیشت ارائه کرده‌اند. با این حال، در این گزارش همان رقم ۹۰ میلیون تومان را به‌عنوان مبنای مقایسه در نظر می‌گیریم.

• خط فقر یا سبد معیشت: ۹۰ میلیون تومان
• حقوق حدود ۴۵۰ هزار معلم: ۱۸ میلیون تومان، معادل یک‌پنجم خط فقر
• حقوق سایر معلمان: حدود ۲۳ تا ۳۵ میلیون تومان، معادل یک‌چهارم تا یک‌سوم خط فقر

بر این اساس، نویسنده نتیجه می‌گیرد که بخش عمده معلمان کشور زیر خط فقر قرار دارند.

مقایسه دستمزد معلمان ایران با چند کشور دیگر

اگر حقوق معلمان را با نرخ دلار ۲۳۰ هزار تومانی محاسبه کنیم و متوسط دریافتی را حدود ۲۰ میلیون تومان در نظر بگیریم، دریافتی ماهانه معلمان حدود ۸۶ دلار خواهد بود.

مقایسه این رقم با برخی کشورها:

• ایران: ۸۶ دلار
• عراق: ۸۰۰ دلار
• ترکیه: ۱۰۰۰ دلار
• کویت: ۲۰۰۰ دلار
• عربستان سعودی: ۲۵۰۰ دلار
• فرانسه: ۳۰۰۰ دلار
• آلمان: ۴۰۰۰ دلار

در پایان، نویسنده تأکید می‌کند که در شرایطی که از فساد مالی و مبالغ کلان در اقتصاد کشور سخن گفته می‌شود، بخش بزرگی از معلمان با درآمدی بسیار کمتر از هزینه‌های زندگی مواجه هستند و این وضعیت می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای نظام آموزشی در پی داشته باشد.