استعفای معلمان؛ چرا آموزش و پرورش به مرز بحران رسیده است؟

در روز جهانی معلم، چرا معلمان ایران به جای جشن گرفتن از استعفا و ترک شغل می‌گویند؟

گفتگو با سهیلا دشتی

در خدمت شما بینندگان عزیز هستیم با ادامه برنامه «روی خط ایران». استعفای معلمان؛ موضوعی که این روزها فضای مجازی را پر کرده و رسانه‌های رسمی هم ناگزیر به گوشه‌هایی از این واقعیت اعتراف کردند. همراه هستیم با خانم سهیلا دشتی تا نگاهی داشته باشیم به همین موضوع.

خانم دشتی. این موضوع استعفای معلمان چه هست و چرا در این شرایط استعفا؟

ببینید، اجازه می‌خوام فقط یه کوتاه بگم راجع به روز جهانی معلم و علتش که خب به هر حال سال ۱۹۶۶، در روز همین امروز، روز ۵ اکتبر، کنفرانسی در پاریس برگزار شده از طرف سازمان فرهنگی سازمان ملل، یونسکو، که بحثش سر مقام و منزلت معلم بود و یک توصیه‌نامه را اینها تصویب کردند که ۱۳ فصل و ۱۴۶ بند دارد. سال ۱۹۹۴ این روز به عنوان روز جهانی معلم تثبیت شد.

البته یادآوری کنم که در ایران روز معلم، روز ۱۲ اردیبهشت است؛ به خاطر اینکه به خاطر همین مسائل صنفی که الان ما راجع به استعفای معلمان نشستیم و می‌خوام گفتگویی کوتاه داشته باشیم، به خاطر همین دکتر خانعلی و معلمان دوره محمدرضا پهلوی اعتراض داشتند، به خیابان‌ها آمدند، سال ۳۹ جلو مجلس و به دستور شاه، شاه آتش گشود روی معترضین و دکتر خانعلی، یکی از چهره‌های واقعاً شناخته‌شده و برجسته فرهنگی، در خون خودش غلتیده که خب این سنت و یاد اسم اون همیشه با روز ۱۲ اردیبهشت ادامه دارد.

چرا معلمی که باید امنیت شغلی داشته باشد، به استعفا رسیده است؟

توی این بیانیه معلمان، توصیه‌نامه به ۲ بند اشاره می‌کنه راجع به امنیت شغلی که می‌گوید بند ۴۵: به منظور علاقمند شدن معلمان به آموزش و پرورش، استخدام رسمی و امنیت شغلی ضروری است و معلمین باید در مقابل تغییرات درون‌سازمانی و مدارس حمایت شوند.

بند ۴۶ میگه معلمین باید در مقابل تحریکات بیرونی و بدون دلیل افراد ذی‌نفوذ که موقعیت حرفه‌ای و شغلی آنها را مورد تهدید قرار می‌دهد، حمایت شوند.

حالا چه طنز تلخی که ما روبرو هستیم با وضعیت روزی که قرار است که وضعیت معلمان، به اصطلاح، یا معلمان ارج گذاشته شوند، پشت سر هم فیلم‌های استعفای معلمان را می‌بینیم که البته از طرف، اگه درست یادم باشه، فرهادی، معاون آموزش و پرورش، این گفته که این شایعه است.

فیلم‌ها اومده بیرون، کاغذهای به اصطلاح استعفای خودشان را معلمان نشان دادند. حالا می‌گی؟

البته کارشناسی که این کوه یخ، میگه اینقدر مشکلات معیشتی و مشکلات اجتماعی زیاد است که اصلاً اجازه نمی‌دهد که معلم بتواند به زندگی‌اش ادامه بدهد.

خط فقر در ایران به ۷۵ میلیون رسید. تورم نقطه‌به‌نقطه روزانه بالا میره. الان امروز گفتند که ۸۹ درصد یا ۹۰ درصد نسبت به ماه مشابه و حقوق معلم بین ۱۷ تا ۲۵، ۲۶، ۲۷ میلیون تومان است. خب حقوق معلم همین الان نصف خط فقر است برای خانواده ۴ نفره.

خوب در مقابل همین مسئله، موضوعاتی مثل سوءمدیریت، فساد، ناکارآمدی و خیلی از مسائل دیگر که معلمان درگیرش هستن، واقعاً فضای مدرسه را امنیتی کردن. معلمان که به خاطر مسائل صنفی خودشان یا مطالبات برحق خودشان زندان افتاده.

الان ۶۰ معلم در معرض، یعنی زندان هستند. یادی کنیم از آقای هاشم خواستار، معلم برجسته‌ای که از سال ۹۶ در زندان هستند.

معلمان آزادی‌خواه و آزاده و در همه اینها می‌بینیم که این فضای امنیتی، فضای کنترل بر معلم، چه در ساعت درسش، چه در... یعنی اصلاً هیچ کاری را درست نمی‌تونه انجام بده.

خب باعث میشه کسی که با امید درس خوانده و فکر می‌کند که می‌تواند مثبت باشد برای آینده ایران، از وجود خودش ناراضی می‌شود.

به اضافه اینکه تعداد کلاس‌ها، دانش‌آموزان خیلی افزایش پیدا کرده و فشار روی معلم‌ها خیلی زیاده. همه اینها اگه بخوایم سرجمع کنیم، من نمی‌گم، می‌گم ابر‌بحرانی است که آموزش و پرورش، یعنی رژیم، باعث شده که معلمان ایران درگیرش باشد.

آیا خصوصی‌سازی آموزش، راه‌حل است یا تشدید تبعیض؟

رسانه‌های حکومتی علت این وضعیت را دیدگاه سیاسی جریان اصلاحات این نظام می‌دانند که معتقدم باید کاری کرد که آموزش و پرورش از رایگان در بیاید. پس باید کاری کرد که معلم فرسوده بشه. در واقع به نوعی یعنی وضع جوری بشه که مردم بچه‌هایشان را از این مدارس دربیارن و ببرن مدارس غیردولتی.

نظر شما در رابطه با این حرف چیست؟

به نظر من خیلی... یعنی اگر نگاه کنیم، وضعیت رژیم در این سال‌ها، حداقل وضعیت آموزش و پرورش، این است که آموزش و پرورش در ایران طبقاتی است؛ یعنی تبعیض به‌شدت داره اجرا میشه.

تعداد کسانی که وارد دانشگاه می‌شوند، یعنی قبولی‌های کنکور، تقریباً از مدارس همان دولتی که می‌گن، نزدیک به... شاید ۳ درصد باشد. و خوب مدارس انتفاعی، حتماً معلماشون از نظر حقوقی و از ایشان بهتر از معلم‌هایی است که استخدام دولت است.

و میلیاردی به جیب می‌زنند؛ یعنی بحث آموزش در ایران نیست. بحث غارت مردم هست به اسم، به اصطلاح، آموزش.

همین الان کوچک‌زاده داشت می‌گفت که پولی داشت حرف می‌زد که نمی‌دونم راننده رفسنجانی چه جوری داره پول درمیاره، به داشتن نگاه می‌کردن. این داستان در...

همتی در واقع، راننده رفسنجانی.

بلی، همین داستان در آموزش و پرورش هم است. یعنی کسانی که به اصطلاح این مدارس انتفاعی را دارند، دقیقاً وابستگان رژیم هستند. حالا بعضی‌ها می‌گویند کارگزاران‌اند. بعضی‌ها می‌گویند اصلاح‌طلب‌های سابق.

اما من فکر نمی‌کنم که این پول وحشتناکی که گاهی وقت‌ها شهریه پارسال تا امسال حتماً بیشتر شده، یک میلیارد، یک میلیارد و نیم شهریه مدارس انتفاعی بود، طبعاً رویش تأثیر می‌ذاره؛ یعنی حاضر نیستند از این پول‌ها دست بکشند.

و خوب مدارس دولتی نه امکانات رفاهی دارند، نه فضای آموزشی دارند و نه حتی اینترنت، نمی‌دونم، آزمایشگاه.

هر کدام از اینها را که در نظر بگیرید، برای یک معلم نوشته بود که برای ۶۰۰ تا دانش‌آموز، فضایی که در حیاط مدرسه نیست... متر مربع.