بحران در ایران و راه‌حل دموکراتیک؛ چرا اروپا باید در سیاست خود تجدیدنظر کند؟

در کنفرانسی در آلمان با عنوان «بحران در ایران و راه‌حل دموکراتیک»، سخنرانان به ناکارآمدی سیاست‌های گذشته اروپا، محدودیت‌های مذاکره و مداخله نظامی و نقش مردم ایران و مقاومت سازمان‌یافته در تحولات سیاسی پرداختند.

گفتگو با مهندس محمدعلی مهرابی

کنفرانس آلمان؛ کدام نکات کلیدی درباره آینده ایران مطرح شد؟

خوب است بدانید که در این قسمت از برنامه می‌خواهیم به موضوع جدیدی بپردازیم؛ کنفرانسی که در آلمان با عنوان «بحران در ایران و راه‌حل دموکراتیک» برگزار شد و اخبار آن طی روزهای اخیر به‌صورت زنده از سیمای آزادی پخش شد. در این کنفرانس، شخصیت‌های سیاسی و اجتماعی سخنرانی کردند و نکات بسیار قابل‌توجهی را مطرح کردند.

می‌خواهیم در گفتگو با آقای مهندس محمدعلی مهرابی به موضوعی خاص در این کنفرانس بپردازیم.

آقای مهرابی، سؤال اصلی این است که در این کنفرانس، با توجه به عنوان آن، یعنی «بحران در ایران و راه‌حل دموکراتیک»، چه نکات کلیدی مطرح شد؟

نقد سیاست آلمان و اتحادیه اروپا در قبال ایران

محمدعلی مهرابی:

بله، در این کنفرانس سخنرانی‌های متعددی از سوی نمایندگان انجمن‌ها، زندانیان، جوانان و همچنین نمایندگان آلمانی ارائه شد. متأسفانه نمی‌توانم به همه آن‌ها بپردازم، اما می‌خواهم به یکی از مهم‌ترین سخنرانی‌های کنفرانس اشاره کنم؛ سخنرانی دکتر هانس هایت.

ایشان به بررسی سیاست آلمان و اتحادیه اروپا در قبال ایران پرداختند. به نظر من، اهمیت این سخنرانی در این بود که ایشان نه‌تنها سیاست گذشته اروپا را مورد نقد قرار دادند، بلکه به‌طور مشخص بر ضرورت یک تغییر اساسی در نگاه اروپا به مسئله ایران تأکید کردند.

ایشان در ابتدا توضیح دادند که سیاست آلمان و اتحادیه اروپا درباره ایران طی سال‌های گذشته عمدتاً بر چند موضوع مشخص متمرکز بوده است؛ از جمله مسئله اتمی رژیم، برنامه موشکی و فعالیت‌های بی‌ثبات‌کننده منطقه‌ای رژیم.

اما به گفته ایشان، مشکل اصلی این سیاست آن بود که اروپا بیشتر به‌دنبال مدیریت بحران و رسیدن به توافق با رژیم ایران بود، بی‌آنکه به یک سؤال اساسی پاسخ دهد: ماهیت سیاسی و ایدئولوژیک این رژیم چیست و اهداف راهبردی آن کدام‌اند؟

به زبان ساده‌تر، اروپا بیشتر از خودش می‌پرسید که چه توافقی می‌تواند با این رژیم داشته باشد، اما کمتر به این موضوع توجه می‌کرد که آیا اساساً این رژیم حاضر است سیاست‌های بنیادی خود را تغییر دهد یا نه.

چرا مذاکره و مداخله نظامی راه‌حل تلقی نمی‌شوند؟

نکته دوم سخنرانی، ناکارآمدی دو راه‌حل مذاکره و مداخله نظامی بود. من هم از نظر خودم بر مماشات تأکید می‌کنم.

ایشان گفتند که ناکارآمدی این رویکردها دیگر آشکار شده است. دکتر هایت با اشاره به تجربه عراق و افغانستان مطرح کردند که مداخلات نظامی با چه شکست‌هایی روبه‌رو شده‌اند.

ایشان همچنین عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران در سال ۲۰۲۶ را محدود ارزیابی کردند و نتیجه گرفتند که مذاکره با این رژیم و جنگ خارجی، هیچ‌کدام تاکنون نتوانسته‌اند تغییری در سیاست داخلی و خارجی این حکومت ایجاد کنند.

بنابراین، سؤال مهم این است: اگر مذاکره و مداخله نظامی خارجی راه‌حل نیستند، پس راه‌حل کجاست؟

نقش مردم ایران و مقاومت سازمان‌یافته در تغییر سیاسی

اینجا به یکی از مهم‌ترین بخش‌های سخنرانی ایشان می‌رسیم؛ یعنی نقش مردم ایران و مقاومت سازمان‌یافته در ایجاد تغییر از درون.

ایشان با اشاره به اعتراضات و خیزش‌های مردمی از سال ۲۰۱۷ به بعد، به‌ویژه قیام سراسری دی‌ماه ۱۳۹۶، تأکید کردند که مردم ایران بارها اراده خود را برای رسیدن به آزادی و آینده‌ای بهتر نشان داده‌اند و در این مسیر فداکاری کرده‌اند.

اما ایشان به نکته اساسی دیگری نیز اشاره کردند: برای اینکه اعتراضات مردمی بتوانند به تحولی سیاسی و پایدار منجر شوند، وجود یک مقاومت سازمان‌یافته، شبکه‌های فعال در داخل و ساختار تشکیلاتی و برنامه سیاسی روشن برای آینده ضروری است.

من این نکته را به‌طور کامل از سخنان ایشان نقل کردم؛ زیرا به مسائل مهم و اساسی مربوط به آینده ایران اشاره دارد.

ایشان همچنین اضافه کردند که بدون چنین سازمان‌یافتگی و بدون برنامه‌ای مشخص برای دوران انتقال پس از حکومت فعلی، تصور یک تحول سیاسی موفق در ایران بسیار دشوار است. به نظر من، این وضعیت حتی می‌تواند تحقق چنین تحولی را ناممکن کند.

تأکید بر شورای ملی مقاومت ایران و سازمان مجاهدین خلق ایران

اما به نظر من، برجسته‌ترین و صریح‌ترین بخش سخنرانی دکتر هایت، اشاره مستقیم ایشان به شورای ملی مقاومت ایران و سازمان مجاهدین خلق ایران بود.

ایشان تأکید کردند که برای طراحی سیاست آینده آلمان و اتحادیه اروپا در قبال ایران، باید شورای ملی مقاومت ایران و سازمان مجاهدین خلق ایران را به‌عنوان یک عامل راهبردی در نظر بگیرند.

این مسئله بسیار مهم است.