پزشکیان در برابر مجتبی خامنه‌ای؛ آیا ترس از قیام، شکاف در رأس رژیم را عمیق‌تر کرده است؟

اظهارات تازه پزشکیان درباره خشم فروخورده جامعه و پیامدهای قیام‌های ۱۸ و ۱۹ دی، از اختلاف بر سر شیوه مقابله با بحران‌ها در بالاترین سطوح رژیم حکایت دارد؛ آیا این سخنان نشانه تشدید بحران و ناتوانی حاکمیت در مهار جامعه است؟

گفتگو با میثم ناهید

در روزهای اخیر، شاهد اظهارات پزشکیان درباره موضوعات مختلف هستیم که زوایای تازه‌ای از اختلاف او با مجتبی خامنه‌ای را برجسته می‌کند. برای بررسی این موضوع، همراه هستیم با میثم ناهید.

پیش از پرداختن به سؤال‌ها، اگر موافق باشید، بخشی از صحبت‌های دیروز پزشکیان را بشنویم که در جلسه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی رژیم مطرح کرده است. بعد از آن، سؤال‌هایم را مطرح می‌کنم.

بخشی از سخنان پزشکیان:

«تنش‌هایی که در ۱۸ و ۱۹ دی اتفاق افتاد، بیشتر از آسیب‌های اجتماعی، عقده‌هایی است که در دل‌ها می‌ماند و ما نمی‌شنویم. چرا نباید بشنویم؟ چرا نباید مشکلشان را [بفهمیم]؟ چرا باید جوانان ما مشکل پیدا کنند؟ این مشکل ماست که آن‌ها مشکل پیدا کردند.»

چرا سخنان پزشکیان درباره خشم جامعه برای رأس رژیم نگران‌کننده است؟

بله، میثم! به نظر می‌رسد پزشکیان حرف‌های عجیبی می‌زند؛ حرف‌هایی که در دستگاه و فرهنگ رژیم تا به حال به این شکل مطرح نمی‌شد. داستان چیست و به نظر شما نشان‌دهنده چه چیزی است؟ جالب است که جلسه درباره امنیت غذایی است، اما گویا بحث به امنیت و تمامیت نظام کشیده می‌شود. در این رژیم، وقتی بحث امنیت مطرح می‌شود، باید آن را به معنای خطر سرنگونی ترجمه کنیم؛ خودشان هم بر این موضوع تأکید می‌کنند.

میثم ناهید: منظورشان همین است. اما همان‌طور که شما گفتید، این حرف‌ها از یک زاویه عجیب است. این نکات بارها گفته شده‌اند، ولی با این صراحت و به‌طور خاص در سطح رئیس‌جمهور مستقر رژیم، کمتر شاهد طرح آن‌ها بوده‌ایم. این موضوع را از دو زاویه می‌توان بررسی کرد.

یکی، همان‌طور که خود شما هم گفتید، تقابل‌جویی با مجتبی است. در روز روشن، نفر دوم رژیم در مقابل مجتبی این حرف‌ها را می‌زند؛ در حالی که می‌دانیم خط مجتبی چیز دیگری است، چه در رابطه با موضوع زهر خوردن در جنگ و چه در رابطه با امنیت جامعه. این دو، حرف‌های متفاوتی می‌زنند.

البته نقطه آغاز و نگرانی هر دو، موضوع امنیت نظام، یعنی حفظ تمامیت نظام و جلوگیری از خطر سرنگونی است؛ اما راهکارهایی که ارائه می‌دهند، متفاوت است.

پزشکیان از فوران خشم فروخورده جامعه چه هشداری می‌دهد؟

میثم ناهید: حرف پزشکیان چیست؟ ببینید، او درباره روندی صحبت می‌کند که به گفته خودش، به شکل‌گیری «عقده‌ها» منجر شده است. تأکید می‌کنم که منظور از عقده‌ها، همان خشم فروخورده جامعه است.

این خشم به گفته او، با هیچ شیوه‌ای قابل مهار نیست. او به قیام آتشین ۱۸ و ۱۹ دی اشاره می‌کند؛ به آن فوران خشم و عقده‌هایی که در جامعه انباشته شده‌اند.

پزشکیان می‌خواهد به مجتبی بفهماند که روند کنونی به جایی رسیده است که جامعه را نمی‌توان مهار کرد. خشم فروخورده‌ای که اکنون در حال انباشته‌شدن است، لاجرم دیر یا زود، و البته زودتر از آنچه تصور می‌کنند، فوران خواهد کرد.

او همچنین می‌گوید:

«مقصر ما هستیم. مقصر اصلی خودمان هستیم؛ به دست خودمان تیشه به ریشه نظام می‌زنیم.»

بنابراین، به اعتقاد او، این روند باید تغییر کند.

البته دجالگری آن‌ها را باید کنار گذاشت؛ چرا که همه آن‌ها، از پزشکیان گرفته تا دیگران، طی بیش از چهار دهه در کشتار، غارت و جنایت همدست بوده‌اند. اما همان‌طور که گفتم، نقطه آغاز این سخنان، پدیده دیگری است و آن، حفظ تمامیت نظام است.

از این زاویه، حرف‌های پزشکیان بسیار مهم است؛ زیرا از زبان کسی بیان می‌شود که در سطح تصمیم‌گیری رژیم، پس از مجتبی قرار دارد. از این سخنان می‌توان نتیجه گرفت که بحران بود و نبود رژیم در بالاترین سطوح آن جریان دارد و دو راه‌حل کاملاً متضاد در برابر یکدیگر قرار گرفته‌اند. این اختلاف هر روز آشکارتر و علنی‌تر می‌شود.

آیا رژیم در برابر مجموعه‌ای از بحران‌های بی‌راه‌حل قرار گرفته است؟

بله، حالا از این حرف‌ها چه نتیجه‌ای می‌گیریم؟

میثم ناهید: من نتیجه اول را همان‌طور که گفتم، تشدید بحران در رأس نظام می‌دانم؛ بحرانی که ریشه آن، نداشتن راه‌حل است. به نظر من، بزرگ‌ترین بحران رژیم، بحران بی‌راه‌حلی است. رژیم با مجموعه‌ای از بحران‌های گریبان‌گیر و واقعاً کشنده روبه‌روست و در برابر هیچ‌کدام راه‌حل مؤثری ندارد.

موضوع جنگ، انزوای بین‌المللی، بحران منطقه‌ای، بحران اقتصادی، بحران درونی و همین کشمکش‌هایی که درباره آن صحبت می‌کنیم، همگی از بحران‌های رژیم هستند؛ اما مهم‌تر از همه، بحران اجتماعی است.

می‌خواهم به این نکته اشاره کنم که پزشکیان چندی پیش درباره همین بحران اجتماعی گفته بود که بارها به شکل‌های مختلف تأکید کرده‌اند که از جنگ خارجی نمی‌ترسند؛ ترس اصلی آن‌ها از خطر اجتماعی، یعنی قیام، است.

این را هم بگویم که پریروز، شنبه، پزشکیان در میان صحبت‌هایش به نکته‌ای اشاره کرد که به نظر می‌رسید آگاهانه و عامدانه مطرح شده باشد. این نکته هم بسیار مهم بود.