بحران نفس‌گیر ایران: آلودگی هوا، فاجعه‌ای چندلایه ناشی از مازوت‌سوزی و سوءمدیریت

AQI خطرناک در پایتخت و شهرهای بزرگ؛ ۵۹ هزار مرگ زودرس و ۱۷ میلیارد دلار خسارت در پی استفاده از سوخت سنگین در نیروگاه‌ها.

چندین شهر بزرگ ایران از جمله تهران، اصفهان، مشهد، تبریز، اهواز و کرج روزهای اخیر را با سطوح بسیار خطرناک آلودگی هوا پشت سر گذاشته‌اند، به طوری که شاخص کیفیت هوا (AQI) در برخی مناطق از ۲۰۰ فراتر رفته است. این بحران زیست‌محیطی، که همزمان با پدیده وارونگی دما تشدید شده، مستقیماً به تصمیم برای استفاده از سوخت سنگین (مازوت) در ۱۴ نیروگاه برای جبران کمبود گاز نسبت داده می‌شود؛ اقدامی که علی‌رغم داشتن دومین ذخایر بزرگ گاز جهان، نشان‌دهنده سوءمدیریت مزمن و زیرساخت‌های فرسوده است.

مازوت‌سوزی؛ منشأ آلودگی و زیرساخت‌های فرسوده

بر اساس اعتراف شهردار تهران، برای جبران کمبود گاز در زمستان، در ۱۴ نیروگاه از مازوت استفاده می‌شود؛ سوختی که میزان گوگرد در آن بالاست و آلودگی شدید ایجاد می‌کند. این اقدام ناشی از سوءمدیریت مزمن و زیرساخت‌های فرسوده است، در حالی که ایران دومین ذخایر بزرگ گاز جهان را دارد. کارشناسان معتقدند بحران زیست‌محیطی در ایران تنها یک مشکل فصلی نیست، بلکه نتیجه سال‌ها سوءمدیریت و وابستگی به سوخت‌های آلاینده است.

خسارات جانی و اقتصادی بحران: سالانه ۵۹ هزار مرگ زودرس

بر اساس گزارشی که روزنامه نیوز ویک منتشر کرده، آلودگی هوا در ایران سالانه حدود ۵۹ هزار مرگ زودرس ایجاد می‌کند؛ یعنی ۱۶۱ نفر در روز یا ۷ نفر در ساعت. هزینه اقتصادی این بحران نیز حدود ۱۷.۲ میلیارد دلار برآورد شده است. گروه‌های آسیب‌پذیر شامل کودکان، سالمندان و بیماران قلبی-ریوی بیشترین خطر را دارند و بیمارستان‌ها با افزایش بیماران تنفسی مواجه شده‌اند.

اقدامات مقطعی و افزایش نارضایتی عمومی

تعطیلی مدارس و مهدکودک‌ها در تهران و چندین استان، اجرای طرح زوج و فرد خودروها و توصیه به دورکاری برای کارمندان دولتی از جمله اقدامات مقطعی هستند که اجرا شده‌اند. با وجود این، گزارش‌ها نشان می‌دهند که از اعمال تعطیلی کامل ادارات خودداری شده است. این بحران آلودگی هوا با کمبود آب، خشکسالی و مشکلات اقتصادی هم‌زمان شده و به نوشته نیوزویک، این فشارها محرک نارضایتی اجتماعی و بی‌اعتمادی عمومی نسبت به متولیان امر شده‌اند.