توقف ناگهانی پروژه آزادی کشتیرانی، نزدیک شدن آمریکا به توافق با رژیم ایران و همزمان تهدید به بمباران

اعلام توقف موقت پروژه نظامی آمریکا در تنگه هرمز، همزمان با گزارشها از پیشرفت توافق یک صفحه ای با رژیم ایران و تهدید صریح ترامپ به تشدید حملات در صورت عدم پذیرش

دونالد ترامپ از توقف موقت پروژه «آزادی کشتیرانی» در تنگه هرمز خبر داد؛ تصمیمی که همزمان با گزارشها درباره نزدیک شدن به یک توافق مهم با رژیم ایران اتخاذ شد.این چرخش در حالی رخ می‌دهد که مقامات آمریکایی ساعاتی پیش از ادامه این پروژه دفاع کرده بودند. همزمان، تهدیدهای ترامپ درباره ازسرگیری بمبارانها، فضای پرتنش منطقه و بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.

در حالی‌که در روز سه‌شنبه ۱۵ اردیبهشت وزیر دفاع، رئیس ستاد مشترک و وزیر خارجه آمریکا در کنفرانسهای مطبوعاتی جداگانه به توضیح و تشریح پروژه آزادی کشتیرانی آمریکا در تنگه هرمز پرداختند، ساعتی پس از نیمه‌شب به وقت اروپا دونالد ترامپ به‌طور ناگهانی توقف موقت این پروژه را که زیر چتر هواپیماهای آمریکا و ناوهای جنگی آن جریان داشت، اعلام کرد.

رئیس‌جمهور آمریکا در «تروث سوشیال» نوشت: «بر اساس درخواست پاکستان و برخی کشورهای دیگر، و با توجه به موفقیت چشمگیر نظامی به‌دست آمده در جریان کارزار علیه ایران، و نیز با در نظر گرفتن پیشرفت بزرگی که در مسیر دستیابی به توافقی کامل و نهایی با نمایندگان ایران حاصل شده است، ما به‌طور متقابل توافق کرده‌ایم پروژه «آزادی» (با هدف عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز) برای مدت کوتاهی متوقف شود. با این حال، محاصره هم‌چنان به‌طور کامل برقرار خواهد بود تا مشخص شود آیا این توافق نهایی می‌شود و به امضا می‌رسد یا نه».

واکنش بازار نفت و گزارشها از توافق قریب‌الوقوع

در پی این موضع‌گیری از سوی دونالد ترامپ، قیمت نفت سریعاً به زیر ۱۰۰ دلار تنزل کرد.

همزمان سایت اکسیوس در یک گزارش اختصاصی خبر داد که آمریکا و ایران به یک توافق یک صفحه‌ای برای پایان دادن به جنگ نزدیک می‌شوند.

اکسیوس ۱۶ اردیبهشت گزارش کرد: به‌گفته دو مقام آمریکایی و دو منبع دیگرِ مطلع از مذاکرات آمریکا و ایران، کاخ‌سفید معتقد است به توافقی با ایران نزدیک شده‌اند؛ توافقی در قالب یک «یادداشت تفاهم» یک صفحه ای که قرار است به جنگ پایان دهد و چارچوب مذاکرات هسته‌یی دقیق‌تر را تعیین کند.

اکسیوس : ایالات متحده انتظار دارد ایران طی ۴۸ ساعت آینده درباره چند نکته کلیدی پاسخ دهد. هنوز هیچ توافقی حاصل نشده، اما به‌گفته منابع مطلع، این نزدیک‌ترین وضعیت به توافق از زمان آغاز جنگ تاکنون است. این توافق، شامل تعهد ایران به توقف غنی‌سازی هسته‌یی، موافقت آمریکا با رفع تحریم‌ها و آزادسازی میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران و نیز برداشتن محدودیت‌های عبور و مرور از تنگه هرمز خواهد بود. بسیاری از بندهای این یادداشت تفاهم، مشروط به دستیابی به توافق نهایی است؛ موضوعی که امکان ازسرگیری جنگ یا تداوم بن‌بست طولانی را هم‌چنان باقی می‌گذارد.

جزئیات یادداشت تفاهم و شروط دو طرف

اکسیوس : یادداشت تفاهم یک صفحه ای شامل ۱۴ بند است و میان فرستادگان ترامپ، یعنی استیو و یتکاف و جرد کوشنر، و چند مقام ایرانی هم به‌صورت مستقیم و هم از طریق میانجی‌ها در حال بررسی است. در شکل فعلی، این یادداشت تفاهم پایان جنگ در منطقه و آغاز یک دوره ۳۰روزه برای مذاکره بر سر توافقی دقیق‌تر را اعلام می‌کند. این توافق هم‌چنین شامل بازگشایی تنگه، محدود کردن برنامه هسته‌یی ایران و رفع تحریم‌های آمریکا خواهد بود. به‌گفته دو منبع، مذاکرات می‌تواند در اسلام‌آباد یا ژنو برگزار شود. محدودیت‌های کشتیرانی در تنگه و محاصره دریایی آمریکا نیز به‌تدریج طی این ۳۰ روز برداشته خواهد شد. در صورت فروپاشی مذاکرات، نیروهای آمریکایی قادر خواهند بود محاصره را بازگردانند یا اقدامات نظامی را از سر بگیرند.

وضعیت غنی سازی اورانیوم رژیم ایران 

اکسیوس می‌افزاید: بر اساس یادداشت تفاهم پیشنهادی، مدت توقف غنی‌سازی اورانیوم هم‌چنان در حال مذاکره است. سه منبع گفته‌اند حداقل ۱۲ سال، و یک منبع ۱۵ سال را گزینه محتمل دانسته است. ایران ۵ سال پیشنهاد کرده و آمریکا ۲۰ سال را مطالبه کرده است. آمریکا می‌خواهد بندی اضافه شود که در صورت هر گونه نقضِ تعهدات غنی‌سازی از سوی ایران، مدت توقف غنی‌سازی تمدید شود. پس از پایان این دوره، ایران مجاز خواهد بود در سطح پایینِ ۳.۶۷ درصد غنی‌سازی کند. ایران در این یادداشت تفاهم متعهد می‌شود هرگز به‌دنبال سلاح هسته‌یی نباشد و فعالیت‌های مرتبط با بمب‌سازی اتمی را انجام ندهد. به‌گفته یک مقام آمریکایی، طرفین درباره بندی بحث می‌کنند که ایران را متعهد کند تأسیسات هسته‌یی زیرزمینی را اداره نکند. ایران هم‌چنین به یک رژیم بازرسی تقویت‌شده ، از جمله بازرسی‌های سرزده سازمان ملل متعهد خواهد شد. آمریکا نیز به‌عنوان بخشی از یادداشت تفاهم، متعهد می‌شود تحریم‌های اعمال‌شده علیه ایران را به‌تدریج بردارد و میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران در سراسر جهان را به‌تدریج آزاد کند.

دو منبع مطلع ادعا کرده‌اند ایران با خارج کردن اورانیومِ غنی‌شده با غنای بالا از کشور موافقت خواهد کرد. این موضوع از اولویت‌های کلیدی آمریکا بوده و تهران تاکنون آن را رد کرده است. به‌گفته یک منبع، یکی از گزینه‌های در حال بررسی انتقال مواد غنی شده به آمریکاست.

تحرکات دیپلماتیک و نوسان دوباره قیمت نفت

از سوی دیگر خبرهای سفر عراقچی وزیر خارجه رژیم به چین و میانجیگری احتمالی چین در آستانه سفر ترامپ به این کشور که یک هفته دیگر صورت خواهد گرفت به‌طور گسترده منتشر شد. خبرگزاریها هم‌چنین از تماس تلفنی عراقچی از پکن با وزیر خارجه عربستان سعودی خبر دادند. اما موضع‌گیری بعدی رئیس‌جمهور آمریکا و تهدید او به این‌که اگر رژیم ایران توافق را نپذیرد بمبارانها در سطح و با شدت بسیار بیشتری از سر گرفته خواهد شد، مجدداً قیمت نفت را افزایش داد و به بیش از ۱۰۳ دلار رساند.

دونالد ترامپ در تروث سوشال نوشت: «با فرض این‌که ایران موافقت کند آنچه را که توافق شده است، که شاید فرض بزرگی باشد، خشم حماسی افسانه‌ای که از قبل هم وجود داشته به پایان خواهد رسید و محاصره بسیار مؤثر تنگه هرمز اجازه می‌دهد تا برای همه، از جمله ایران، باز باشد.
اگر آنها موافقت نکنند، بمباران آغاز می‌شود و متأسفانه در سطح و شدت بسیار بالاتری نسبت به قبل خواهد بود».

تأیید گزارشها و مواضع تهاجمی توخالی رژیم ایران 

از این پیش‌تر خبرگزاری رویترز گزارش کرد: یک منبع پاکستانی درگیر در تلاش‌های صلح، روز چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت به رویترز گفت، ایالات متحده و ایران به یک یادداشت تفاهم یک صفحه ای برای پایان دادن به جنگ نزدیک شده‌اند.

رویترز: بدین ترتیب منبع پاکستانی گزارش اکسیوس را تأیید کرد و گفت: «ما خیلی زود این را نهایی می‌کنیم. داریم نزدیک می‌شویم».

رویترز شامگاه سه‌شنبه گزارش داد: دونالد ترامپ در گفتگو با خبرنگاران در کاخ‌سفید توان نظامی ایران را کم‌اهمیت خواند و گفت رژیم تهران «باید پرچم سفید تسلیم را بالا ببرد»، اما به‌گفته او ایران، به‌خاطر غرور، چنین کاری نخواهد کرد.

ترامپ گفت توان نظامی ایران آن‌قدر کاهش یافته که به تفنگ ساچمه‌ای می‌ماند. با وجود لحن تهاجمی در موضع‌گیریهای علنی، مقام‌های ایرانی در خفا خواهان توافق هستند. این‌ها بازی درمی‌آورند، اما بگذارید صریح بگویم: «آنها می‌خواهند معامله کنند. چه کسی معامله را نمی‌خواهد آن‌هم وقتی که توان نظامی آن عملاً از بین رفته است؟»

رویترز : وقتی از ترامپ پرسیده شد ایران با چه اقدامی ممکن است آتش‌بس را نقض کند، پاسخ داد: «خودتان خواهید فهمید، چون من به شما خواهم گفت. آنها می‌دانند چه کارهایی را نباید انجام دهند».

ترامپ در پایان گفت رژیم ایران «باید پرچم سفید تسلیم را بالا نگه دارد».