درگذشت مرجان ساتراپی؛ وداع با هنرمند آزادیخواه و راوی حماسه مقاومت مردم ایران
۱۴۰۵/۳/۱۴
پاریس در سوگ هنرمند آزادیخواه؛ امانوئل ماکرون: او دوران کودکی خود را به روایتی جهانی تبدیل کرد
مرجان ساتراپی، نویسنده، کارتونیست و فیلمساز نامدار ایرانی-فرانسوی که با رمان گرافیکی و انیمیشن برنده جایزه داوران کن، «پرسپولیس»، به شهرتی جهانی دست یافته بود، در سن ۵۶ سالگی در پاریس درگذشت. مقامات عالیرتبه فرانسه و نهادهای هنری این کشور، با صدور بیانیههایی از او به عنوان مدافع پرشور آزادی و هنرمندی استثنایی یاد کردند که آثارش مرزهای فرهنگی را درنوردیده است.
بیانیه ریاستجمهوری فرانسه و ادای احترام ماکرون
ریاستجمهوری فرانسه در بیانیهای رسمی به مناسبت درگذشت این هنرمند اعلام کرد: «درگذشت او به معنای از دست رفتن یکی از چهرههای برجسته و هنرمندی است که زندگی خود را وقف آزادی کرد؛ هنرمندی که آثارش حامل پیامی جهانی بود و تحسین گسترده بینالمللی را برای او به ارمغان آورد.»
در ادامه این بیانیه بر جایگاه ویژه او نزد دولت فرانسه تأکید شده و آمده است: «امانوئل ماکرون و همسرش به هنرمندی استثنایی ادای احترام میکنند که دوران کودکی خود در ایران را به روایتی جهانی و الهامبخش تبدیل کرد.»
سوگ آکادمی هنرهای زیبا برای مدافع سینما
آکادمی هنرهای زیبای فرانسه، که مرجان ساتراپی عضو عالیرتبه آن بود، با انتشار پیامی در شبکههای اجتماعی اندوه عمیق خود را از این فقدان ابراز کرد. این آکادمی در پیام خود از ساتراپی به عنوان «مدافعی پرشور برای سینما و آموزش سینما» یاد کرده و بر نقش حیاتی او در ارتقای هنر هفتم تأکید ورزیده است.
مرجان ساتراپی با مجموعه پرسپولیس » به شهرت جهانی دست یافت؛ اثری که در آن از کودکی خود در ایران، سرکوب مردم ایران توسط حاکمیت آخوندی و مهاجرت اجباری خود به اروپا سخن گفته بود. این مجموعه پس از موفقیت در عرصه ادبیات و هنر، در سال ۲۰۰۷ به فیلم سینمایی تبدیل شد و جایزه هیأت داوران جشنواره کن را به دست آورد.
مرجان ساتراپی در آن زمان گفته بود: اگرچه این فیلم اثری جهانی است، اما میخواهم آن را به همه ایرانیان تقدیم کنم.»
وی در این اثر تصویری از فضای اختناق زندان اعدام مخالفان و سرکوب سیاسی در ایران پس از روی کار آمدن رژیم آخوندها ارائه کرد و در سالهای بعد نیز بارها از آزادی خواهان ایرانی زنان و جوانان معترض حمایت کرد
ساتراپی که از سال ۱۹۹۴ در فرانسه زندگی از منتقدان سیاستهای رژیم ایران بود و بارها نسبت به سرکوب مردم ایران، بهویژه زنان و جوانان، موضعگیری کرد.
رفتار ریاکارانه فرانسه در قبال ایران
او در ژانویه ۲۰۲۵ در اعتراض به آنچه «رفتار ریاکارانه فرانسه در قبال ایران» توصیف کرد، از دریافت نشان لژیون دونور فرانسه خودداری کرد
روزنامه لوموند به نقل از او نوشت: من نمیتوانم آنچه را که نوعی رفتار ریاکارانه فرانسه در قبال ایران میدانم نادیده بگیرم.»
لوموند افزود: ین سخنان در زمانی بیان شد که کشور زادگاهش با موج تازهای از سرکوب روبهرو بود. او همچنین گفته بود که این تصمیم را به عنوان «نشانهای از همبستگی با ایرانیان، بهویژه زنان و جوانان ایرانی، و نیز فرانسویانی که در ایران گروگان هستند» اتخاذ کرده است.
او افزود: «جوانان ایرانی آزادیخواه، مخالفان و هنرمندان» از دریافت ویزا محروم میشوند، در حالی که فرزندان « حاکمان ایران » بدون هیچ مشکلی در پاریس و سنتروپه رفتوآمد میکنند.
قتل عام زندانیان سیاسی
مرجان ساتراپی در جلد دوم کتاب پرسپولیس در فصل بازگشت بعد از برگشت به ایران پس از چند سال حضور در اروپا ، درباره قتل عام زندانیان سیاسی بفرمان خمینی در سال ۶۷ به نقل از پدرش می نویسد
- پس از عملیات مجاهدین در اواخر جنگ (تابستان ۱۳۶۷)، رژیم بسیار نگران شد.
آنها میدانستند که اگر مجاهدین به تهران برسند، زندانیان سیاسی — که وارثان واقعی انقلاب و روشنفکران و کشور بودند — را آزاد میکنند. برای حل مشکل، به زندانیان انتخاب دادند: آرمانهایشان را انکار کنند و آزاد شوند، یا اعدام شوند. دهها هزار نفر اعدام شدند.»
درگذشت نابهنگام این نویسنده و کارگردان آزاده را که در اعتراض به سیاستهای دوگانه و مماشات گرایانه، حتی از قبول نشان لژیون دونور خودداری کرد و به الگویی از مناعت قلم و هنر تبدیل شد، به علاقمندان این نویسنده برجسته و به جامعه نویسندگان و فیلمسازان و هنرمندان آزاده ایران که رو در روی دیکتاتوریهای شاه و شیخ ایستاده اند، تسلیت میگوییم.
