فرهنگنامه آزادی؛ غزاله علیزاده و پل الوار

غزاله علیزاده (نویسنده و روشنفکر آزادی‌خواه)

تاریخ تولد: ۲۷بهمن ۱۳۲۷خورشیدی  – مشهد
تاریخ درگذشت: ۲۱ اردیبهشت ۱۳۷۵ خورشیدی  – جواهرده، رامسر
غزاله علیزاده از داستان‌نویسان پیشرو و نوآور ایران و صاحب اثر معروف «خانه ادریسی‌ها» بود. او همواره نسبت به سرکوب، خفقان، و پایمال شدن آزادی‌های فردی و اجتماعی جامعه حساس بود. مواضع آگاهانه او در برابر خفقان حاکم و فشار بر اهل قلم، نام او را در تاریخ مبارزات فرهنگی ایران ماندگار ساخت.
غزاله علیزاده درباره آزادی جمله‌یی با این مضمون دارد:
«هیچ‌کس نمی‌تواند روح جان‌آگاه و طالبِ آزادی را قفل بزند؛ دیوارها می‌ریزند و آنچه باقی می‌ماند، حقیقت رهایی است.» (از آثار و اندیشه‌های داستانی)
همچنین از او نقل شده است:«خسته شده‌ام، اما سکوت نکرده‌ام... رهایی برای انسانِ آزاده، نه یک خواسته، که اصلِ وجود است.» (فرازهایی از فرازونشیب‌های فکری و یادداشت‌های پایانی)

پل الوار شاعر بزرگ نهضت مقاومت فرانسه

تاریخ تولد: ۱۴ دسامبر ۱۸۹۵
تاریخ وفات: ۱۸ نوامبر ۱۹۵۲
پل الوار (تخلص یوژن گرندل)، شاعر بزرگ و از چهره‌های ماندگار نهضت مقاومت فرانسه در جریان جنگ جهانی دوم بود. او با قلم توانا و روحیه سرکش خود، شعر را به سلاحی علیه فاشیسم و سرکوب تبدیل کرد. در دوران اشغال فرانسه، شعرهای الوار به‌صورت زیرزمینی تکثیر و حتی توسط هواپیماهای مقاومت بر فراز شهرهای اشغال‌شده پخش می‌شد تا مشعل امید و ایستادگی در برابر سرکوبگران را روشن نگه دارد.
پل الوار در قصیده آزادی این چنین نوشت: 
«بر روی دفاتر مدرسه‌ام 
 بر روی درختی که یادگار من است 
 بر روی شن‌ها و بر روی برف 
 نامت را می‌نویسم: آزادی.»