صفهای طولانی بنزین و اعتراض مردم

از صف‌های چندساعته تا اعتراض در پمپ‌بنزین‌ها؛ وقتی تهیه چند لیتر بنزین به یک بحران روزمره تبدیل می‌شود

صف‌های طولانی بنزین در شهرهای مختلف ایران، این روزها به یکی از نشانه‌های آشکار بحران سوخت تبدیل شده است. محدود شدن سهمیه‌ها، مشکلات توزیع و نگرانی از افزایش قیمت بنزین باعث شده مردم ساعت‌ها مقابل جایگاه‌ها منتظر بمانند؛ وضعیتی که در کنار گرمای هوا، زندگی روزمره بسیاری از شهروندان را مختل کرده است. گزارش‌های منتشرشده در روزهای اخیر از تشکیل صف‌های طولانی در شهرهایی مانند بوشهر، بیرجند، مشهد، کرمان و جوانرود حکایت دارد.

در بوشهر، شهروندان از ساعت‌ها ماندن در صف بنزین اعتراض کرده‌اند. یکی از آنها گفته است که برای دریافت تنها ۱۵ لیتر بنزین، باید مدت زیادی در صف بماند و بخشی از همان سوخت نیز در جریان انتظار در صف مصرف می‌شود. شهروند دیگری از سه ساعت ماندن در صف گفته و فرد دیگری توضیح داده که برای رسیدن به محل کارش مجبور است ساعت‌ها زودتر از معمول راه بیفتد تا بتواند بنزین بزند.

این وضعیت فقط به بوشهر محدود نیست. گزارش‌هایی از صف‌های طولانی در بیرجند منتشر شده؛ صف‌هایی که در گرمای حدود ۳۵ درجه، تعداد زیادی خودرو را مقابل جایگاه‌ها متوقف کرده است. در برخی مناطق نیز محدودیت سهمیه بنزین باعث افزایش فشار بر شهروندان شده است. در کردستان، برای نمونه، کاهش سهمیه بنزین سه‌هزارتومانی از ۷۰ به ۵۰ لیتر گزارش شده و همین مسئله دسترسی مردم به سوخت را دشوارتر کرده است.

بنزین فقط یک صف نیست؛ یک بحران اقتصادی و اجتماعی است

بحران فعلی در حالی تشدید شده که فاصله میان تولید و مصرف بنزین در ایران افزایش پیدا کرده است. گزارش‌های اخیر از مصرف روزانه حدود ۱۳۵ میلیون لیتر در برابر تولیدی پایین‌تر حکایت دارند و دولت برای جبران این شکاف با مشکل واردات و تأمین مالی روبه‌روست. همزمان، مقام‌های حکومتی در حال بررسی سناریوهایی برای مدیریت مصرف و سهمیه‌بندی هستند.

اما مسئله فقط کمبود سوخت نیست. برای مردم، هر تغییر در سهمیه یا قیمت بنزین مستقیماً روی هزینه رفت‌وآمد، حمل‌ونقل و در نهایت قیمت بسیاری از کالاها و خدمات تأثیر می‌گذارد. به همین دلیل است که محدودیت‌های جدید در جایگاه‌ها با واکنش و اعتراض شهروندان روبه‌رو شده است.

از سوی دیگر، تجربه آبان ۹۸ همچنان در محاسبات حکومتی سایه انداخته است. افزایش قیمت بنزین در آن سال به موجی از اعتراضات گسترده منجر شد و همین سابقه باعث شده تصمیم‌گیری درباره قیمت و سهمیه بنزین به موضوعی بسیار حساس تبدیل شود. گزارش‌های اخیر نیز از نگرانی مقام‌ها نسبت به پیامدهای اجتماعی افزایش قیمت سوخت حکایت دارد.

مردم معترض‌اند؛ رژیم بین کمبود بنزین و ترس از اعتراض گیر کرده است

آنچه امروز در جایگاه‌های سوخت دیده می‌شود، فقط صف خودروها نیست؛ صف‌هایی است که نارضایتی انباشته‌شده مردم از وضعیت اقتصادی و مدیریت بحران را هم نشان می‌دهد. شهروندانی که باید ساعت‌ها برای چند لیتر بنزین منتظر بمانند، طبیعی است که این وضعیت را فقط یک مشکل فنی یا موقتی نبینند.

از طرف دیگر، حکومت هم با یک دوراهی دشوار روبه‌روست: از یک سو نمی‌تواند شکاف میان تولید و مصرف را برای مدت طولانی نادیده بگیرد و از سوی دیگر، هرگونه کاهش بیشتر سهمیه یا افزایش قیمت می‌تواند فشار اقتصادی و اجتماعی را تشدید کند.

به این ترتیب، صف‌های طولانی بنزین به نمادی از بحرانی تبدیل شده که ریشه‌های آن فراتر از جایگاه‌های سوخت است؛ بحرانی که با اقتصاد، معیشت و زندگی روزمره مردم گره خورده و هر تصمیم جدید درباره بنزین می‌تواند موج تازه‌ای از نارضایتی ایجاد کند.