دلار ۲۲۸ هزار تومانی؛ چرا هر جهش ارزی، سفره مردم را کوچک‌تر می‌کند؟

وقتی دلار بالا می‌رود و دیگر به نقطه قبلی برنمی‌گردد، اقتصاد ایران به کدام سمت می‌رود؟

گفتگو با دکتر محمدحسین تسوجی پروفسور مهندسی الکترونیک و عضو جامعه دانشمندان نیویورک - عضو شورای ملی مقاومت ایران

این روزها دلار به پیشران تورم و گرانی در ایران تبدیل شده است. در اثر هر واقعه‌ای که نرخ دلار افزایش پیدا کند، دیگر به‌طور کامل به نقطه قبلی برنمی‌گردد؛ ولو اینکه چند درصدی هم عقب‌نشینی کند. این روزها نوسانات دلار از کانال ۲۲۰ هزار تومان عبور کرده، تا ۱۴، ۱۵ هزار تومان نوسان داشته و ابتدای همین برنامه گفتیم ۲۲۶ هزار تومان است؛ الان خبر رسید که به مرز ۲۲۸ هزار تومان رسیده است.

برای بررسی این موضوع همراه هستیم با آقای دکتر محمدحسین تسوجی، پروفسور مهندسی الکترونیک، عضو جامعه دانشمندان نیویورک و عضو شورای ملی مقاومت ایران. سلام دارم خدمت شما، آقای تسوجی. تشکر از اینکه دعوت ما را پذیرفتید.

دکتر تسوجی: بله، من هم خدمت شما و همه هموطنان عزیز که با ما هستند عرض سلام دارم و درود می‌فرستم. اجازه بدهید قبل از اینکه سؤالات و پرسش و پاسخ را شروع کنیم، شادباش بگویم شصت‌ویکمین سالگرد تأسیس سازمان مجاهدین خلق ایران را به همه آزادی‌خواهان ایران و درود بفرستم به سلحشوران کانون‌های شورشی که واقعاً چشم امید خلق قهرمان ایران هستند. همچنین درود بفرستم به زندانیان مقاوم در سیاهچال‌های رژیم دجال خمینی که واقعاً با پایداری‌شان درس بسیار بزرگی به همه ما و به ملت شریف ایران دادند. در خدمت هستم.

بله، با تشکر از نکاتی که گفتید. البته برنامه‌مان در آستانه سالگرد تأسیس سازمان است، اما موضوعی که الان خیلی گریبان‌گیر مردم است، همین موضوع گرانی‌ها و مسئله‌ای است که در تصاویر مختلف در شبکه‌های مجازی می‌بینیم؛ اینکه چطور واقعاً شرایط را بر مردم میهن‌مان تنگ کرده است.

حالا می‌خواهم اولین سؤالم را از شما بپرسم: معنی دلار ۲۲۶ هزار تومانی که من اول برنامه گفتم، ولی همین الان گفتند کانال ۲۲۸ هزار تومان را هم رد کرد، چیست؟

دکتر تسوجی: بله، جالب است که می‌فرمایید، چون خود من هفته قبل داشتم همین را بررسی می‌کردم و یک مقدار برآوردهایی کرده بودم برای نرخ ۲۱۴ هزار تومانی که آن موقع بود. الان ۲۲۸ هزار، ۲۲۸ هزار و ۴۰۰ تومان است.

ولی واقعاً این است که ما نباید این مسئله را فقط به‌عنوان یک عدد نگاه کنیم که در بازار، مثلاً نرخ دلار عوض شده است. پیامد یا پیام این بالا رفتن نرخ ارز، به‌طور کلی فروپاشی ارزش پول ملی است و تأثیر آن روی قیمت‌ها و واقعاً اینکه اقتصاد ایران دیگر به‌طور کامل در حالت اضمحلال و فروپاشی است.

چرا جهش دلار فقط مشکل دلال‌ها نیست و به سفره مردم می‌رسد؟

ببینید، وقتی که نرخ دلار می‌رود بالا، تأثیر آن فقط روی کسانی که دلار می‌خرند و می‌فروشند نیست؛ یعنی بخش عمده‌ای از اقتصاد ایران روی واردات سوار است.

البته شما اگر می‌خواهید درآمد ناخالص ملی را نگاه کنید، وقتی واردات می‌آید پایین، خب یک مقدار درآمد ناخالص ملی ایران، ملی ببخشید، می‌رود بالا؛ ولی در ایران به خاطر تأثیرات غیرمستقیمی که این نرخ ارز روی وارد کردن مواد اولیه، قطعات، ماشین‌آلات، دارو و کالاهای مصرفی دارد، بسیار بسیار وسیع است. یعنی یک سیر تسلسلی را ایجاد می‌کند که واقعاً آن سرش ناپیداست.

پس بنابراین، چیز اصلی‌اش روی درآمد ناخالص ملی و روی، به‌اصطلاح، قدرت خرید مردم است. ببینید، وقتی که دلار می‌رود بالا، یعنی در حقیقت ارزش پول ملی می‌آید پایین، قیمت کالا و نهاده‌های وارداتی می‌رود بالا. هزینه تولید، لذا می‌رود بالا. هزینه تولید که رفت بالا، قیمت کالاهای مصرفی می‌رود بالا. قیمت کالاهای مصرفی که رفت بالا، قدرت خرید مردم می‌آید پایین؛ چون به هیچ وجه پول یا درآمدی که مردم عادی دارند، کارمندان، کسبه و غیره، به همان زودی که دولت یا چیز دیگری این‌ها را بالا نمی‌برند، افزایش پیدا نمی‌کند.

و در ضمن، وقتی که ما بارها دیدیم که مثلاً تورم ۴۰ درصد می‌رفت بالا، حقوق کارمندهای دولتی فقط ۲۰ درصد می‌رفت بالا، بنابراین درآمدها یا قدرت خرید واقعی مردم خیلی کم می‌شود.

آیا سقوط قدرت خرید، رکود و بحران تولید را هم به‌دنبال دارد؟

تأثیر این روی این است که تقاضا می‌آید پایین. تقاضا وقتی که بیاید پایین، خب تولیدات هم طبق قانون عرضه و تقاضا پایین خواهد آمد. این باعث خواهد شد که سرمایه‌گذاری پایین‌تر بیاید. فشار مالی روی مردم خیلی بالا خواهد رفت. روی خود دولت هم بالا خواهد بود.

دولت برای اینکه این فشار مالی را بتواند جبران کند، دو کار می‌کند: یا باز قیمت دلار را می‌برد بالا که شما دیدید روزبه‌روز رفته بالا، چون دلار در بازار توسط خود، به‌اصطلاح، دولت است که کنترل می‌شود. کمتر مردم به‌صورت آزاد در بازار دلارشان را می‌فروشند.

و این بیشتر باعث می‌شود که دولت باید چه کار کند؟ اسکناس بدون پشتوانه چاپ کند که این خودش باعث تورم خواهد شد.

من یک محاسبه‌ای کرده بودم روی میزان مواجهه بخش‌های مختلف اقتصاد با ارز. من فکر کردم شاید مثلاً ۲۰ درصد قیمت ارز برود بالا، ولی در واقع، من وقتی مطالعه می‌کردم، سه ماه قبل نرخ تبدیل دلار نزدیک ۱۶۰ هزار تومان بود. الان ۲۲۸ هزار تومان است؛ یعنی چیزی نزدیک ۴۴، ۴۵، ۴۶ درصد رفته بالا.

ولی من آن، به‌اصطلاح، مدلی که ریخته بودم و روی آن کار می‌کردم، گفتم ارز دلار مثلاً ۲۰ درصد برود بالا. این تأثیری که روی کالاهای مصرفی دارد، بین ۲۰ تا ۳۵ درصد است. بنابراین تأثیر بسیار بسیار چشمگیری است. روی مواد غذایی تأثیرش بیش از ۳۰ درصد است.

این را مردم به عینه هر روز در بازار می‌بینند. خیلی از کسبه اجناسشان را نمی‌فروشند، چون می‌گویند من الان بفروشم، فردا صبح باید با قیمت گران‌تر بخرم. بنابراین بازار، به‌طور خیلی کلی، تقریباً خوابیده است.