بحران هرمز و باب‌المندب وارد مرحله تازه شد؛ حملات دریایی، فشار بر نفت و تحرکات دیپلماتیک هم‌زمان ادامه دارد

رویترز به‌نقل از منابع صنعت نفت گزارش داد اگر عربستان سعودی نتواند ظرف چند روز خط لوله شرق–غرب را دوباره وارد مدار کند، ذخایر نفتی اختصاص‌یافته به صادرات این کشور کاهش خواهد یافت و بازار جهانی نفت با فشار بیشتری روبه‌رو می‌شود.

خبرگزاری رویترز گزارش داد تعطیلی خط لوله راهبردی شرق–غرب عربستان سعودی پس از حمله پهپادی اخیر، نگرانی‌ها درباره امنیت عرضه جهانی نفت را افزایش داده است.

به گفته خریداران و معامله‌گران نفت عربستان که با رویترز گفتگو کرده‌اند، اگر این خط لوله طی روزهای آینده دوباره راه‌اندازی نشود، ذخایر نفتی موجود در پایانه‌های صادراتی عربستان به تدریج کاهش خواهد یافت و ممکن است بخشی از عرضه جهانی نفت از بازار حذف شود.

بر اساس این گزارش، خط لوله شرق–غرب طی شش ماه گذشته مهم‌ترین مسیر صادرات نفت عربستان بوده است؛ زیرا محدودیت‌های ایجاد شده در تنگه هرمز، صادرات نفت بسیاری از کشورهای حوزه خلیج‌فارس را با اختلال مواجه کرده است.

رویترز می‌نویسد این خط لوله که از شرق عربستان تا بندر ینبع در ساحل دریای سرخ امتداد دارد، روزانه حدود چهار میلیون بشکه نفت را جابه‌جا می‌کرد؛ رقمی که معادل نزدیک به چهار درصد عرضه جهانی نفت است.

منابع مورد استناد رویترز برآوردهای متفاوتی درباره زمان بازگشت این خط به مدار ارائه کرده‌اند. یک منبع صنعتی گفته است تعمیر کامل خسارتها ممکن است پنج تا شش هفته زمان ببرد، در حالی که منبع دیگری احتمال داده بخشی از ظرفیت خط لوله پیش از پایان کامل عملیات تعمیراتی دوباره فعال شود.

عربستان سعودی تاکنون جزئیات رسمی درباره میزان خسارت وارد شده یا زمان احتمالی ازسرگیری فعالیت خط لوله منتشر نکرده است و مقام‌های وزارت انرژی این کشور نیز به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداده‌اند.

به گفته چهار منبع صنعتی، ذخایر نفت موجود در بندر ینبع تنها برای پنج تا هفت روز صادرات در سطح فعلی کفایت می‌کند. این منابع افزوده‌اند که عربستان علاوه بر ینبع، در پایانه‌های عین‌السخنه در دریای سرخ و سیدی کریر در دریای مدیترانه نیز ذخایری در اختیار دارد، اما این ذخایر در صورت ادامه توقف خط لوله در نهایت به پایان خواهند رسید.

رویترز هم‌چنین به گزارش اخیر آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) اشاره می‌کند که بر اساس آن تولید و عرضه نفت عربستان در ماه اوت به پایین‌ترین سطح خود در بیش از سه دهه گذشته رسیده است. این آژانس پیش‌بینی کرده عرضه جهانی نفت در سال جاری حدود ۵.۷ میلیون بشکه در روز کاهش یابد.

این تحولات هم‌زمان با افزایش تنشها در دریای سرخ نیز رخ داده است. رویترز گزارش داده که نیروهای حوثی مورد حمایت رژیم ایران در روزهای اخیر کنترل برخی مناطق راهبردی در ورودی باب‌المندب را به دست گرفته‌اند؛ مسیری که پس از محدود شدن عبور نفتکش‌ها از هرمز، اهمیت بیشتری برای صادرات انرژی منطقه پیدا کرده است.

بر اساس داده‌های صنعتی که رویترز به آن اشاره کرده، جریان نفت از تنگه هرمز که پیش از آغاز بحران حدود ۲۲ میلیون بشکه در روز بود، اکنون به حدود ۶ تا ۹ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.

عبدالرحمن الراشد در تحلیلی هشدار داده است که تصرف بندر مخا و جزایر راهبردی دریای سرخ توسط حوثی‌های مورد حمایت رژیم ایران، پیامدهایی فراتر از جنگ داخلی یمن دارد و می‌تواند بر امنیت کشتیرانی و انرژی در منطقه اثر بگذارد.

عبدالرحمن الراشد در یادداشتی درباره تحولات اخیر یمن نوشت که پیشروی‌های نظامی حوثی‌ها در سواحل غربی این کشور، یکی از مهم‌ترین تحولات میدانی سال‌های اخیر به‌شمار می‌رود. بر اساس این تحلیل، نیروهای حوثی موفق شده‌اند کنترل بندر مخا و چند جزیره راهبردی از جمله پریم، حنیش و زقر را در دریای سرخ به دست بگیرند.

به‌نوشته الراشد، پیش از این عملیات سه سناریوی اصلی برای اقدامات بعدی حوثی‌ها مطرح بود؛ گسترش حملات به مناطق مرزی عربستان سعودی، هدف قرار دادن زیرساخت‌های انرژی در مأرب و یا حرکت به سوی بندر مخا و ایجاد فشار بر مسیرهای کشتیرانی بین‌المللی. تحولات اخیر از نگاه او نشان می‌دهد که گزینه سوم در عمل دنبال شده است.

این تحلیلگر عرب مدعی است که با استقرار حوثی‌ها در مناطق مشرف بر تنگه باب‌المندب، رژیم ایران اکنون از طریق متحدان خود در یمن به دومین گذرگاه مهم انتقال انرژی در منطقه دسترسی یافته است. به‌نوشته وی، این وضعیت در کنار بحران تنگه هرمز می‌تواند بر مسیرهای کشتیرانی و انتقال نفت تأثیر بگذارد.

الراشد هم‌چنین می‌نویسد که کنترل این مناطق به حوثی‌ها امکان می‌دهد حضور مؤثرتری در مسیرهای دریایی جنوب دریای سرخ داشته باشند و از نظر نظامی و لجستیکی موقعیت جدیدی به دست آورند.

در بخش دیگری از این تحلیل آمده است که اگر چه حوثی‌ها دست‌آوردهای قابل توجهی به دست آورده‌اند، اما با گسترش قلمرو تحت کنترل خود، جبهه‌های عملیاتی گسترده‌تری نیز پیش روی آنها قرار گرفته است. نویسنده معتقد است حفظ مناطق تازه تصرف شده در کنار سایر خطوط نبرد یمن نیازمند منابع و نیروهای بیشتری خواهد بود.

الراشد وضعیت کنونی را با تحولات حدود یک دهه قبل مقایسه می‌کند؛ زمانی که حوثی‌ها نیز موفق به تصرف مخا و مناطق راهبردی اطراف باب‌المندب شده بودند اما در ادامه این مناطق توسط نیروهای ائتلاف و دولت یمن باز پس گرفته شد.

او در پایان تأکید می‌کند که مقابله با تهدیدهای امنیتی در یمن صرفاً به توان نیروهای داخلی این کشور محدود نمی‌شود و از نگاه وی نیازمند همکاری منطقه‌یی و بین‌المللی گسترده‌تری است. به‌نوشته او، امنیت دریای سرخ، باب‌المندب و مسیرهای تجارت جهانی موضوعی فراتر از مرزهای یمن به‌شمار می‌رود.

بغداد منشأ حمله را خاک عراق اعلام کرد

آسوشیتدپرس گزارش داد دولت عراق پس از حمله پهپادی به خط لوله راهبردی شرق–غرب عربستان، تحقیقات گسترده‌یی را آغاز کرده و چند مقام امنیتی را برکنار کرده است. این تحولات هم‌زمان با افزایش فشارها بر بغداد برای مهار فعالیت گروه‌های شبه‌نظامی مورد حمایت رژیم ایران رخ می‌دهد.

خبرگزاری آسوشیتدپرس روز ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۱ شهریور ۱۴۰۵) گزارش داد دولت عراق در حال تلاش برای مدیریت پیامدهای سیاسی و امنیتی حمله پهپادی به خط لوله نفتی شرق–غرب عربستان سعودی است؛ حمله‌یی که ریاض و بغداد هر دو اعلام کرده‌اند از خاک عراق انجام شده است.

بر اساس بیانیه دولت عراق، تحقیقات اولیه نشان داده پهپادهای مهاجم از منطقه‌یی در استان میسان، در نزدیکی مرز ایران، به پرواز درآمده‌اند. در پی این گزارش، علی الزیدی نخست‌وزیر عراق دستور آغاز تحقیقات درباره عملکرد فرماندهی عملیات میسان را صادر کرد و فرمانده این یگان را برکنار نمود. دفتر نخست‌وزیری عراق بعداً اعلام کرد رئیس پلیس استان میسان نیز از سمت خود برکنار شده است.

عربستان سعودی روز جمعه اعلام کرد خط لوله راهبردی شرق–غرب را به‌عنوان یک «اقدام پیشگیرانه» و پس از حمله پهپادی متوقف کرده است. مقام‌های سعودی تأکید کرده‌اند فعلاً از اقدام تلافی‌جویانه خودداری خواهند کرد تا بغداد فرصت لازم برای رسیدگی به موضوع و جلوگیری از تکرار چنین حوادثی را داشته باشد.

به گزارش آسوشیتدپرس، یکی از گروه‌های شبه‌نظامی مورد حمایت رژیم ایران در عراق روز شنبه مسئولیت این حمله را رد کرد. این گروه در بیانیه‌یی ضمن تمجید از آنچه «پیشروی‌های حوثی‌ها علیه نیروهای سعودی» توصیف کرد، اعلام نمود که با تحقیقات دولت عراق همکاری خواهد کرد.

خبرگزاری دولتی عراق نیز گزارش داد بغداد دو گذرگاه مهم مرزی با رژیم ایران را بسته است. مقام‌های عراقی اعلام کرده‌اند این اقدام با هدف بررسی «تخلفات و موارد نقض امنیتی» در این گذرگاهها انجام شده است. در ایران نیز مقام‌های محلی اعلام کردند گذرگاههای شلمچه و چذابه تا اطلاع ثانوی بسته شده‌اند؛ تصمیمی که باعث توقف تردد مسافری و تجاری در این دو مرز شده است.

آسوشیتدپرس می‌نویسد این حمله در شرایطی رخ داده که حوثی‌های مورد حمایت رژیم ایران در یمن نیز پیشروی‌های جدیدی در امتداد سواحل دریای سرخ داشته‌اند و فشار بیشتری بر تنگه باب‌المندب وارد کرده‌اند؛ گذرگاهی که بخش مهمی از تجارت و انتقال انرژی جهان از آن عبور می‌کند.

مقام‌های منطقه‌یی به آسوشیتدپرس گفته‌اند که حوثی‌ها و برخی گروه‌های شبه‌نظامی عراقی در ماه‌های اخیر در زمینه برنامه‌ریزی و اجرای حملات علیه اهداف سعودی همکاری داشته‌اند. تاکنون هیچ ارزیابی مستقل و رسمی در تأیید این ادعاها منتشر نشده است.

این گزارش هم‌چنین یادآور می‌شود که دولت عراق برای ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ (۸ مهر ۱۴۰۵) مهلتی جهت خلع‌سلاح گروه‌های مسلح خارج از ساختار رسمی تعیین کرده است، اما برخی از قدرتمندترین گروه‌های مورد حمایت رژیم ایران پیش‌تر اعلام کرده‌اند از این دستور تبعیت نخواهند کرد.