هرمز، باب‌المندب و بحران انرژی؛ خاورمیانه در آستانه هفته‌یی تعیین‌کننده

تلگرام چند ثانیه(رژیم)
قطر حملات انصارالله را محکوم کرد/ اعلام همبستگی با سعودی وزارت امور خارجه قطر: ما بار دیگر همبستگی کامل قطر را با کشور برادرمان عربستان سعودی و اقداماتی که برای حفظ حاکمیت و امنیت خود انجام می‌دهد، اعلام می‌کنیم.

رسانه ANF گزارش داد پایگاه حزب دموکرات کوردستان ایران (حدکا) در منطقه بالیسان از توابع خلیفان در استان هولیر (اربیل) هدف حمله پهپادی قرار گرفته است. بر اساس گزارشهای اولیه، این حمله تلفات انسانی نداشته است.

رسانه ANF روز سه‌شنبه ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۴ شهریور ۱۴۰۵) گزارش داد پایگاه حزب دموکرات کوردستان ایران (حدکا) واقع در منطقه بالیسان در بخش خلیفان استان هولیر در اقلیم کردستان عراق هدف حمله قرار گرفته است.

بر اساس این گزارش، حمله با استفاده از پهپاد انجام شده و تأسیسات این حزب را هدف قرار داده است.

به‌نوشته ANF، گزارشهای اولیه حاکی است که این حمله هیچ‌گونه تلفات جانی یا خسارت انسانی بر جای نگذاشته است. تاکنون جزئیات بیشتری درباره میزان خسارات مادی یا عامل این حمله منتشر نشده است.

این خبر در حالی منتشر می‌شود که طی روزهای اخیر منابع امنیتی عراق به رویترز گفته بودند چند اردوگاه متعلق به گروه‌های مخالف کرد رژیم ایران در شرق سلیمانیه نیز هدف حملات موشکی قرار گرفته‌اند؛ حملاتی که در آن موارد نیز گزارشی از تلفات انسانی منتشر نشده بود.

تا زمان انتشار این خبر، مقام‌های اقلیم کردستان عراق، دولت بغداد یا حزب دموکرات کوردستان ایران بیانیه رسمی درباره جزئیات این حمله منتشر نکرده‌اند.

با ادامه جنگ و تشدید محاصره دریایی، ناوگان نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری مرتبط با رژیم ایران هم‌چنان فعال است، اما گزارشها نشان می‌دهد فاصله میان ظرفیت اسمی این ناوگان و توان عملیاتی آن در ماه‌های اخیر افزایش یافته و حملات مستقیم به نفتکش‌ها، اختلال در بنادر و افزایش هزینه‌های حمل ونقل، چالشهای جدیدی ایجاد کرده است.

بر اساس گزارش المجله لندن که به بررسی وضعیت ناوگان دریایی رژیم ایران پس از آغاز جنگ در ۲۸ February ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) پرداخته، تهران در ابتدای جنگ با تکیه بر شبکه گسترده نفتکش‌ها، کشتی‌های تجاری و آنچه «ناوگان سایه» خوانده می‌شود، امیدوار بود صادرات نفت و واردات کالاهای راهبردی را ادامه دهد.

این گزارش می‌گوید اگر چه ناوگان تجاری و نفتکش‌های مرتبط با رژیم ایران از بین نرفته‌اند، اما جنگ موجب شده شمار کشتی‌هایی که عملاً قادر به ورود به بنادر ایران، بارگیری و خروج ایمن هستند کاهش یابد. هم‌زمان تهدیدهای نظامی، محاصره دریایی، مین‌گذاری، رهگیری و حملات به شناورها بر فعالیت این شبکه تأثیر گذاشته است.

بر اساس آماری که گروه کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۲۵ منتشر کرده بود، این مجموعه ۱۴۴ کشتی با ظرفیت حمل حدود پنج میلیون تن وزن مرده در اختیار دارد. هم‌چنین داده‌های منتشر شده درباره شرکت ملی نفتکش ایران نشان می‌دهد این شرکت حدود ۵۳ نفتکش با ظرفیت تقریبی ۱۳ میلیون تن وزن مرده را اداره می‌کند.

گزارش تأکید می‌کند که از کار افتادن این ناوگان فقط مسأله صادرات نفت نیست، بلکه واردات کالاهای اساسی، تجهیزات صنعتی، قطعات یدکی و مواد اولیه را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در بخش دیگری از گزارش به «ناوگان سایه» پرداخته شده است. این شبکه شامل نفتکش‌ها و شرکتهایی است که با تغییر مداوم مالکیت، پرچم، نام و محل ثبت شرکتها تلاش می‌کنند نفت ایران را خارج از چارچوب تحریم‌های آمریکا جابه‌جا کنند. بخشی از این شبکه از کشتی‌هایی با ثبت‌های بین‌المللی در کشورها و مناطق مختلف استفاده می‌کند و گاهی از روش‌هایی مانند خاموش کردن سامانه‌های شناسایی یا انتقال محموله از کشتی به کشتی بهره می‌برد.

گزارش می‌افزاید که از آغاز سال ۲۰۲۶، وزارت خزانه‌داری آمریکا بیش از ۱۰۰ کشتی مرتبط با تجارت نفت رژیم ایران را تحریم کرده است، اما اندازه واقعی این شبکه فراتر از فهرست‌های رسمی اعلام‌شده برآورد می‌شود.

در حوزه نظامی، بحران در سپتامبر وارد مرحله تازه‌یی شده است. طبق بیانیه‌های منتشر شده از سوی فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، چند نفتکش مرتبط با تجارت نفت رژیم ایران در نزدیکی خارک، جاسک و خلیج عمان هدف قرار گرفته‌اند. در مقابل، سپاه پاسداران نیز از حمله به شناورهای مرتبط با آمریکا خبر داده است. تمامی جزئیات این ادعاها از سوی منابع مستقل تأیید نشده است.

بر اساس این گزارش، جزیره خارک هم‌چنان مهم‌ترین گلوگاه صادرات نفت رژیم ایران محسوب می‌شود و حدود ۹۰ درصد صادرات نفت خام از این مسیر انجام می‌شود. داده‌های رهگیری کشتی‌ها نشان می‌دهد فعالیت بارگیری در خارک نسبت به ماه‌های نخست جنگ به شکل محسوسی کاهش یافته است.

گزارش هم‌چنین به افزایش شدید هزینه‌های حمل ونقل دریایی اشاره می‌کند. بر اساس داده‌های بازار حمل ونقل نفت، هزینه انتقال نفت از خلیج‌فارس به شرق آسیا در ماه‌های اخیر به بالاترین سطح خود رسیده است. هم‌زمان هزینه‌های بیمه جنگ و ریسک‌های امنیتی نیز افزایش یافته و برخی شرکتها بدون پوشش کامل بیمه‌ای فعالیت می‌کنند.

در بخش دیگری از این گزارش آمده است که چین هم‌چنان اصلی‌ترین خریدار نفت ایران محسوب می‌شود و بخشی از صادرات از طریق شبکه‌های انتقال دریایی در نزدیکی مالزی و آب‌های جنوب شرق آسیا به مقصد پالایشگاههای آسیایی منتقل می‌شود.

گزارش نتیجه می‌گیرد که ناوگان نفتکش‌ها و کشتی‌های مرتبط با رژیم ایران هم‌چنان فعال است، اما شرایط جنگی، محاصره دریایی، حملات مستقیم و افزایش هزینه‌های حمل ونقل موجب شده میزان بهره‌برداری عملیاتی از این شبکه نسبت به ظرفیت اسمی آن کاهش یابد.