گرانی نوشت‌افزار و شرمندگی خانواده‌ها؛ دانش‌آموزان چگونه به استقبال سال تحصیلی می‌روند؟

هفته آینده مدارس باز می‌شوند. اما میلیون‌ها دانش‌آموز به دلیل ناتوانی خانواده‌ها در تأمین هزینه‌های تحصیلی و حداقل‌های نوشت‌افزار، با نگرانی و فشار روحی وارد کلاس‌ها می‌شوند و بسیاری از پدران و مادران در برابر خواسته‌های ابتدایی فرزندان خود احساس شرمندگی می‌کنند. البته خانواده‌های زیادی نیز دیگر از پس این هزینه‌ها برنمی‌آیند و ناچارند عطای ادامه تحصیل را به لقای فقر و ترک تحصیل ببخشند. اما چگونه؟

بله، این تصویر که مربوط به رسانه حکومتی اقتصادنیوز در ابتدای سال تحصیلی ۱۴۰۴ است، نشان می‌دهد که مجموعه اقلامی مانند مداد، مدادرنگی، دفتر، پاک‌کن و کوله‌پشتی، در مجموع ۲ میلیون و ۳۴۶ هزار تومان قیمت داشته است. یعنی یک دانش‌آموز برای تأمین حداقل لوازم‌التحریر مورد نیاز خود در ابتدای سال تحصیلی ۱۴۰۴ باید ۲ میلیون و ۳۴۶ هزار تومان هزینه می‌کرد.

یک دانش‌آموز برای رفتن به مدرسه چقدر هزینه دارد؟

روزنامه حکومتی «هفت صبح» در تاریخ ۱۸ شهریور امسال این محاسبه را با این پرسش مطرح کرده است:

«یک کلاس اول چقدر آب می‌خورد؟»

این روزنامه نوشته است:

«با یک جمع و تفریق ساده می‌توان به این نتیجه رسید که یک خانواده برای اینکه فرزندش را با وسایلی ساده و ارزان به مدرسه بفرستد، باید مبلغی بین ۶ تا ۸ میلیون تومان را کنار بگذارد.»

در این تصویر می‌بینیم که قیمت یک مداد از ۲۵۰۰ تومان به ۴۰ هزار تومان، یک دفتر از ۲۸ هزار تومان به حداقل ۵۰ هزار تومان، یک تراش از ۶۰ هزار تومان به ۱۰۰ هزار تومان، یک پاک‌کن از ۶۰ هزار تومان به ۱۰۰ هزار تومان، یک کوله‌پشتی از یک میلیون تومان به حداقل ۳ میلیون تومان و یک لباس فرم از یک میلیون تومان به بیش از ۲ میلیون تومان رسیده است. در واقع، برخی اقلام با افزایش قیمت سه تا چهار برابری روبه‌رو شده‌اند.

خانواده‌های کارگری زیر بار هزینه‌های تحصیل چه وضعیتی دارند؟

حال برای اینکه ببینیم یک خانواده کارگری که گسترده‌ترین قشر شاغل در ایران را تشکیل می‌دهد، یعنی بیش از ۱۴ میلیون کارگر که همراه با خانواده‌هایشان حدود ۵۰ میلیون نفر را دربرمی‌گیرند، در آغاز سال تحصیلی با چه شرایطی روبه‌رو هستند، کافی است وضعیت دستمزدها و قدرت خرید را بررسی کنیم.

در این تصویر نشان داده می‌شود که در فروردین ۱۴۰۴، دستمزد پایه یک کارگر دارای دو فرزند، ۱۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان معادل ۱۶۸ دلار بوده است.

همین کارگر دو فرزندی در فروردین ۱۴۰۵، دستمزدی معادل ۲۵ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان دریافت کرده، اما با افزایش قیمت دلار، ارزش دلاری این دستمزد به ۱۶۱ دلار کاهش یافته است. اکنون نیز با گذشت کمتر از شش ماه و هم‌زمان با جهش نرخ ارز، ارزش واقعی این دستمزد به حدود ۱۰۸ دلار سقوط کرده و بیش از یک‌سوم قدرت خرید آن از بین رفته است.

گرانی نوشت‌افزار چه تأثیری بر آینده دانش‌آموزان خواهد داشت؟

به همین دلیل، همان‌طور که مشاهده می‌شود، سبد خرید لوازم‌التحریر بسیاری از خانواده‌ها از مجموعه‌ای کامل از نیازهای دانش‌آموزی به دو یا سه قلم ضروری کاهش یافته است. این وضعیت تنها به دشواری تأمین نوشت‌افزار محدود نمی‌شود، بلکه بر کیفیت آموزش، انگیزه دانش‌آموزان و حتی ادامه تحصیل آن‌ها نیز تأثیر می‌گذارد.

این تنها یکی از نمونه‌های وضعیت دشوار خانواده‌ها در آستانه سال تحصیلی جدید است و بدون تردید، پیامدهای اجتماعی، آموزشی و روانی این شرایط موضوعی است که باید به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد. به سایر ابعاد و تبعات این وضعیت در برنامه‌های آینده خواهیم پرداخت.