اینک ایران؛ کرمانشاه؛ چهار موج قیام؛ از دی ۱۳۹۶ تا دی ۱۴۰۴

از میدان آزادی تا محله‌های شهر؛ چرا کرمانشاه در چهار قیام به میدان آمد؟

کرمانشاه در سال‌های ۱۳۹۶، ۱۳۹۸، ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ یکی از شهرهای مهم صحنه قیام‌های سراسری مردم ایران بود؛ شهری که هر بار، با وجود تفاوت در زمینه و شعارها، خشم انباشته‌شده مردم از فشارهای اقتصادی، سرکوب و شرایط اجتماعی را به خیابان آورد.

در دی ۱۳۹۶، کرمانشاه از نخستین شهرهایی بود که به موج قیام سراسری پیوست. از هشتم دی، هزاران نفر در محدوده میدان آزادی و بازار به خیابان آمدند و شعارهایی مانند «مرگ بر دیکتاتور»، «نان، کار، آزادی» و «زندانی سیاسی آزاد باید گردد» سر دادند. دامنه قیام در روزهای بعد به محله‌هایی مانند سی‌متری، گلستان و نوبهار کشیده شد و درگیری میان مردم و نیروهای حکومتی ادامه پیدا کرد. گزارش مرکز اسناد حقوق بشر ایران، بهزاد شهسواری را به‌عنوان یکی از جان‌باختگان کرمانشاه در ۱۱ دی ثبت کرده است. همچنین گزارش دیگری از جان‌باختن غلامرضا محمدی پس از بازداشت در جریان قیام کرمانشاه خبر داده است.

آبان ۱۳۹۸؛ کرمانشاه و یکی از خونین‌ترین روزهای قیام

دو سال بعد، در آبان ۱۳۹۸، کرمانشاه بار دیگر به یکی از کانون‌های قیام تبدیل شد. پس از آغاز قیام در پی افزایش قیمت بنزین، خیابان‌های شهر شاهد حضور گسترده مردم و جوانان بود. در جریان سرکوب، شمار زیادی از مردم کرمانشاه جان باختند.

در فهرست‌های منتشرشده، نام‌هایی چون نادر بیرانوند، محمد (رامین) میرزایی، مظفر وطن‌دوست (ظهیری)، یونس عزتی، مصطفی فرزامی، نادر بیژنوند، نعمت حسینی، مصطفی باکری، عبدالله شاه‌آبادی، منصور فخری، احمد منصوری، فرامرز رحیمی، عبدالرضا شیرزادی، برهان منصورنیا، حسام بارانی‌راد، فواد جوشن، یونس جلیلی، سعید رضایی، جواد کرمی، بهمن عزیزی، میلاد شیرازی، حمزه فرجی، بهزاد جویباره، محمد پالانی، آرمین قادری، دانیال محمدی، مظاهر رستمی و حمید برهانی به‌عنوان جان‌باختگان قیام در کرمانشاه ثبت شده است.

این فهرست‌ها در برخی منابع به‌مرور تکمیل شده‌اند؛ از همین رو شمار اسامی ثبت‌شده در منابع مختلف یکسان نیست. برای نمونه، گزارش‌های حقوق‌بشری از محسن کرمی‌نیا، سجاد باقری و مظفر وطن‌دوست نیز در ارتباط با قیام آبان کرمانشاه نام برده‌اند.

۱۴۰۱؛ از کرمانشاه تا جوانرود، موج تازه‌ای از قیام

در ۱۴۰۱ نیز کرمانشاه و شهرهای اطراف آن صحنه قیام گسترده‌ای بود. در خود شهر کرمانشاه، نام مینو مجیدی، آیناز جواهری، امیرحسین بساطی، سینا نادری، آرمین صیادی، حسین محمدی، رضا شهپرنیا و فرهاد خسروی در فهرست جان‌باختگان ثبت شده است. در استان کرمانشاه نیز شهرهایی مانند جوانرود و اسلام‌آباد غرب شاهد قیام‌های گسترده بودند و شمار دیگری از جوانان در این مناطق جان باختند.

مینو مجیدی، ۶۲ ساله، در ۲۹ شهریور جان باخت و نام او در میان نخستین جان‌باختگان قیام استان کرمانشاه ثبت شده است. امیرحسین بساطی نیز نوجوانی ۱۵ ساله از کرمانشاه بود که در ۳۰ شهریور جان باخت. سینا نادری و آرمین صیادی نیز در ۲۰ مهر ۱۴۰۱ جان خود را از دست دادند.

دی ۱۴۰۴؛ کرمانشاه در مرکز یک قیام گسترده

در دی ۱۴۰۴، کرمانشاه بار دیگر به یکی از کانون‌های اصلی قیام تبدیل شد. بر اساس گزارش شبکه حقوق بشر کردستان، از میان ۸۱ جان‌باخته ثبت‌شده در استان کرمانشاه، ۶۳ نفر در خود شهر کرمانشاه جان باخته‌اند. این گزارش تأکید می‌کند که به‌دلیل قطع اینترنت و فشار بر خانواده‌ها، فهرست موجود نهایی نیست.

در میان نام‌های ثبت‌شده در خود کرمانشاه می‌توان از ابراهیم یوسفی، ابوالفضل فعله‌گری، آزاد الهی، اسماعیل عباسی، امید شجاعیان، امیرعلی عباسی‌فر، امیرعلی حیدری، امیرحسین حصاری، امیرحسین صفری گلدسته، امیرحسین مرادی‌وفا، امیرمحمد ارباب‌پوری، الهام زینلی، بهروز نریمانی‌مهر، بیات سبحانی، پدرام ارغا، پژمان فخری، حسن فلاحی، حسن نوری کرمانشاهی، حمیدرضا یوسفی، رضا نادری، رضا قنبری، رضا کدیوریان، رسول کدیوریان، سامان فتاحی، سامان نظری، سجاد فیضی، سید آرمان موسوی، سیروس حرب‌گین، شهاب پیمبری، شهلا کاکایی، صیاد فرامرزی، طیبه رضایی و عبدالرضا عزیزی لعل‌آبادی نام برد.

در میان این نام‌ها، رضا قنبری نوجوان ۱۶ ساله و ابوالفضل فعله‌گری کودک ۱۶ ساله بودند. رسول و رضا کدیوریان نیز دو برادری بودند که در جریان قیام جعفرآباد کرمانشاه جان باختند. گزارش‌های حقوق‌بشری همچنین از جان‌باختن الهام زینلی، مادر و پرستار کرمانشاهی، و پدرام ارغا، دندانپزشک این شهر، خبر داده‌اند.

چهار مقطع ۱۳۹۶، ۱۳۹۸، ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که کرمانشاه در فاصله‌ای نزدیک به یک دهه، بارها به صحنه قیام‌های گسترده تبدیل شده است؛ قیام‌هایی که نسل‌های مختلف، از نوجوانان و جوانان تا کارگران، بازاریان و دیگر اقشار مردم، در آن حضور داشته‌اند و شماری از آنان جان خود را از دست داده‌اند.