کریستینا بلک‌لاوز؛ کنفرانس حقوق‌بشر در مقر اروپایی ملل متحد، ژنو

ژنو، کنفرانس در مقر اروپایی ملل متحد دربارهٔ وضعیت وخامت‌بار حقوق‌بشر و موج اعدامها در ایران با حضور شخصیت‌های سیاسی و حقوقدانان

سخنرانی کریستینا بلک‌لاوز- رئیس کانون وکلای انگلستان و ولز ۲۰۱۹-۲۰۱۸

جامعه جهانی در سال ۱۳۶۷ اقدام نکرد، نباید برای بار دوم مرتکب این قصور شود

از ماه مارس تاکنون، مقامات ایران مجازات اعدام را با سرعت و هدفی به کار گرفته‌اند که باید مایه هشدار برای تک‌تک دولتهای حاضر در این نشست باشد. این سنگین‌ترین و مداوم‌ترین استفاده از مجازات اعدام در ایران از سال ۱۳۶۷ به این سو است.

این‌ها پرونده‌های کیفری عادی نیستند؛ عناوینی مبهم و با تعاریفی (مثل) «محاربه»، «بغی» و «افساد فی‌الارض» برای جرم‌انگاری مخالفت، حق تشکل و اتهام هواداری سیاسی به کار گرفته می‌شوند. متهمان به‌طور سیستماتیک از حق دادرسی عادلانه محروم‌اند، وکلای مستقل از ورود به پرونده‌ها منع می‌شوند، اعترافات زیر شکنجه اخذ می‌شود، و خانواده‌ها در بی‌خبری نگه داشته می‌شوند. هدف در اینجا برقراری عدالت نیست، بلکه ایجاد رعب و وحشت است.

اعدام مخفیانه شش زندانی سیاسی در زندان قزل‌حصار

بین ۳۰ مارس تا ۴ آوریل، شش زندانی سیاسی از زندان قزل‌حصار منتقل شده و مخفیانه بدار آویخته شدند. ویدئوهایی که به‌صورت پنهانی از حیاط زندان به بیرون درز کرده، نشان می‌دهد که آنها سرودهای مقاومت می‌خواندند. یکی از آن‌ها، پویا قبادی، مهندس برق، از «آتش» به‌عنوان تنها پاسخ به سرزمینی می‌خواند که پاسخ گرسنگی را با چوبه دار داده است. در بیانیه آنها که پس از تأیید احکامشان انتشار یافت، آمده بود که آنان بارها و صدها هزار بار در تاریخ ایران اعدام شده‌اند و بار دیگر استوار خواهند ایستاد. آن مردان شجاع، حقیقت انسانیِ نهفته در پس این آمار و ارقام هستند.

ارغوان فلاحی، نمادی از پرونده‌های بی‌شمار

هم‌چنین می‌خواهم درباره زنی سخن بگویم که پرونده‌اش نمادی از پرونده‌های بی‌شمار دیگر است: ارغوان فلاحی، ۲۵ ساله. او نخستین بار در جریان خیزشِ به رهبری زنان در سال ۲۰۲۲ بازداشت شد و پس از آزادی، بار دیگر در ژانویه، ببخشید، در ژانویه ۲۰۲۵ بازداشت شد و ماه‌ها را در انفرادی و زیر بازجویی سپری کرد.

من در زمره چند صد زن از سراسر جهان بودم که درخواستی را برای اقدام فوری به‌منظور جلوگیری از اعدام او امضا کردند. ما این کار را انجام دادیم چرا که پرونده او نمادین است؛ زن جوانی که به‌خاطر پافشاری بر باورهایش، مجازات می‌شود.

تکرار الگوی قتل‌عام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷

این الگو تازه نیست؛ این تکرار سال ۱۳۶۷ است. در تابستان سال ۱۳۶۷، بیش از ۳۰ هزار زندانی سیاسی در پی فتوایی اعدام شدند که بر اساس آن، کسانی که بر سر موضع خود در هواداری از سازمان مجاهدین خلق باقی مانده بودند، محارب تلقی شده و باید به‌قتل می‌رسیدند. آن فتوا هرگز لغو نشده است. سال گذشته، برای نخستین بار، قطعنامه کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل به آن اعدامها اشاره کرد. این گامی مهم بود، اما کافی نیست. شباهت‌های امروز با آن مقطع، هم از نظر حقوقی و هم از نظر بستر وقایع، عیناً یکسان است: همان اتهامات، همان زمان‌بندی پس از فروکش کردن منازعات خارجی؛ دستگاه سرکوب متوجه داخل می‌شود. در ژوئیه ۲۰۲۵، یکی از رسانه‌های وابسته به سپاه پاسداران سرمقاله‌ای با عنوان «چرا اعدام‌های سال ۶۷ باید تکرار شود» منتشر کرد و آن کشتار را یک «تجربه موفق تاریخی» خواند. گزارشگر ویژه پیشین سازمان ملل در امور ایران پس از ۶ سال تحقیق به این نتیجه رسید که اعدام‌های فراقضایی و ناپدیدسازیهای قهری سال۱۳۶۷ مصداق جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی بوده است.

مصونیت از مجازات، زمینه‌ساز تکرار جنایت

مصونیت از مجازات در قبال وقایع سال۱۳۶۷ است که امکان تکرار آن‌را متصور ساخته است. هر اعدامی که امروز در پی یک دادرسی نمایشی اجرا می‌شود، ناشی از قصور جامعه جهانی در رویارویی با آن کشتار پیشین است.

در پایان مایلم سخنی چند با کسانی بگویم که این پیام را بعداً خواهند شنید: زندانیان سیاسی در اوین، قزل‌حصار، قرچک و دهها زندان دیگر و خانواده‌های آنان در سراسر ایران. شما فراموش نشده‌اید؛ نام‌های شما در این سالن طنین‌انداز است. سرودهایی که در حیاط زندانها خوانده می‌شود، پیام‌هایی که به بیرون راه می‌یابد، اعتصاب غذاهای سه‌شنبه‌ها و تحصن‌ها در قزل‌حصار؛ همه این‌ها شنیده شده‌اند. شما شجاعتی را به نمایش گذاشته‌اید که هیچ چوبه داری توان محو آن‌را ندارد. خانواده‌هایی که پشت درهای زندان و بر مزار تهی عزیزانشان می‌ایستند تنها نیستند. جامعه جهانی بیش از اندازه کُند و محتاطانه عمل کرده است و این رویه باید تغییر کند. ما چشم فرو نخواهیم بست. اکنون انتخاب پیش روی دولتها ساده است: در سال۱۳۶۷ جهان اقدام نکرد؛ نباید برای بار دوم مرتکب این قصور شود.

لینک‌های مرتبط:

پیام خانم مریم رجوی به کنفرانس حقوق بشر در سازمان ملل – ژنو | سیمای آزادی

اولا الوستوئن؛ کنفرانس حقوق بشر در مقر اروپایی ملل متحد، ژنو | سیمای آزادی