روز دوازدهم آتش‌بس؛ هرمز بازِ مشروط، فشارها پابرجا و مذاکرات در ابهام

رویترز ۱۹ آوریل ۲۰۲۶

به گزارش ای.بی.سی نیوز با استناد به سفیر ایالات متحده در سازمان ملل، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده، سرپرستی هیأت آمریکایی را برای گفتگو با ایران در پاکستان برعهده خواهد داشت.

تروث سوشال ترامپ ۱۹آوریل ۲۰۲۶ ساعت۱۴۱۰

ایران دیروز تصمیم گرفت در تنگه هرمز گلوله شلیک کند - نقض کامل توافق آتش‌بس ما! بسیاری از آنها به سمت یک کشتی فرانسوی و یک کشتی باری از بریتانیا نشانه گرفته شده بودند. این خوب نبود، نه؟

نمایندگان من به اسلام آباد پاکستان می‌روند - آنها فردا شب برای مذاکره آنجا خواهند بود.

ایران اخیراً اعلام کرده است که تنگه را می‌بندد، که عجیب است، زیرا محاصره ما قبلاً آن را بسته است. آنها بدون اطلاع ما به ما کمک می‌کنند و آنها کسانی هستند که با بسته شدن این گذرگاه، روزانه ۵۰۰ میلیون دلار ضرر می‌کنند! ایالات متحده چیزی از دست نمی‌دهد.

در واقع، بسیاری از کشتی‌ها، همین الان، به سمت ایالات متحده، تگزاس، لوئیزیانا و آلاسکا در حرکت هستند تا بارگیری کنند، سپاه پاسداران همیشه می‌خواهد "مرد سرسخت" باشد!

ما یک معامله بسیار منصفانه و معقول ارائه می‌دهیم و امیدوارم که آنها آن را بپذیرند زیرا اگر این کار را نکنند، ایالات متحده تک تک نیروگاه‌ها و تک تک پل‌ها را در ایران از بین خواهد برد.

دیگر بس است دیگر آقا مهربان نیستیم! آنها سریع پایین می‌آیند، به راحتی پایین می‌آیند و اگر توافق را نپذیرند، افتخار من این خواهد بود که کاری را که باید انجام شود انجام دهم، کاری که باید توسط روسای جمهور دیگر در ۴۷ سال گذشته با ایران انجام می‌شد. وقت آن است که ماشین کشتار ایران از کار بیفتد!

رئیس جمهور دونالد جی. ترامپ

وال استریت ژورنال- ۱۸ آوریل ۲۰۲۶

مذاکره‌کننده ارشد ایران یکشنبه صبح به وقت محلی دنبال نشان دادن قدرت نظامی کشورش بود و در اظهاراتی که در تلویزیون دولتی پخش شد به حمله‌یی به یک جنگنده آمریکایی اشاره کرد.

محمدباقر قالیباف که سخنگوی مجلس نیز هست گفت، ”هدف قرار دادن یک اف-۳۵ تصادفی نیست؛ این حاصل عملیاتی شامل ابعاد متعدد فنی و طراحی است. هنگامی‌که موشک در نزدیکی اف-۳۵ منفجر شد، دشمن قابلیت‌های ما و جهتی که در آن راستا حرکت می‌کنیم را دریافت“ .

در ۱۹ مارس، یک اف-۳۵ای آمریکا طی یک مأموریت جنگی بر فراز ایران آسیب دید و خلبان آن مورد اصابت ترکش‌ها قرار گرفت.

گزارشی از العربیه

در حالی که جهان در انتظار روز ۲۲ آوریل است، زمانی که دوره آتش‌بس موقت میان ایران و آمریکا به پایان می‌رسد، تنگه هرمز هم‌چنان از سوی نیروهای ایرانی بسته باقی مانده است.

تنشها در تنگه هرمز بار دیگر دیروز افزایش یافت، پس از آن که ایران از تصمیم خود برای بازگشایی این گذرگاه حیاتی دریایی عقب‌نشینی کرد و به سوی کشتی‌هایی که تلاش داشتند از آن عبور کنند، شلیک کرد؛ اقدامی که آن را «پاسخی به ادامه محاصره بنادر ایران توسط ایالات متحده» دانست. سپاه پاسداران ایران اعلام کرد که تنگه تا زمان رفع محاصره آمریکا بسته خواهد ماند و هشدار داد که «هیچ کشتی‌ای نباید از لنگرگاه خود حرکت کند و هر گونه تلاش برای نزدیک شدن به تنگه هرمز هدف قرار خواهد گرفت».

در همین حال، فرمانده ارتش پاکستان، عاصم منیر، تهران را ترک کرد، در حالی که به نظر می‌رسد پاسخ ایران به پیشنهاد آمریکا و شروط واشنگتن را با خود حمل می‌کرد؛ به‌ویژه پس از آن که شورای عالی امنیت ملی ایران تأکید کرد که منیر پیشنهادهای جدیدی را منتقل کرده است. این شورا در بیانیه‌یی دیروز اعلام کرد که تهران «در حال بررسی پیشنهادهای جدید آمریکا است و هنوز به آنها پاسخ نداده است».

با این حال، این شورا تأکید کرد که «تیم مذاکره‌کننده ایرانی هیچ‌گونه مصالحه‌ای نخواهد کرد، عقب‌نشینی نخواهد داشت و در هیچ موضوعی نرمش نشان نخواهد داد و با تمام توان از منافع ملت ایران دفاع خواهد کرد».

نشست اضطراری؛ آیا جنگ بازمی‌گردد؟

در همین زمان، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نشستی اضطراری در اتاق عملیات کاخ‌سفید برای بررسی تشدید تنشها در تنگه هرمز و آینده مذاکرات جاری با ایران از طریق پاکستان برگزار کرد، در حالی که انتظار می‌رود امروز یکشنبه موضع خود را اعلام کند.

هم‌زمان، یک مقام نظامی اسراییلی توضیح داد که تل‌آویو در انتظار اعلام ترامپ برای قطع ارتباطات با تهران پیش از آغاز دور مذاکرات پیش‌بینی‌شده در اسلام‌آباد است، در حالی که گمانه‌زنی‌های قوی درباره بازگشت درگیری نظامی وجود دارد.

او افزود: «ما و آمریکایی‌ها برای احتمال فروپاشی ناگهانی آتش‌بس آماده هستیم» و اشاره کرد که ارتش و نیروی هوایی اسراییل در حالت آماده‌باش کامل برای ازسرگیری جنگ قرار دارند، بنا بر گزارش روزنامه «یدیعوت آحرونوت».

از سوی دیگر، یک مقام ارشد آمریکایی بر این باور است که عدم دستیابی به پیشرفتی در مذاکرات در آینده نزدیک ممکن است به ازسرگیری جنگ در روزهای آینده منجر شود، بنا بر گزارش وب‌سایت «آکسیوس».

پرونده هسته‌یی و تنگه هرمز

در مقابل، محمدباقر قالیباف، مذاکره‌کننده ارشد ایرانی، بر این باور است که گفتگوهای اخیر با ایالات متحده پیشرفتهایی داشته، اما هم‌چنان اختلافاتی بر سر مسائل هسته‌یی و تنگه هرمز باقی مانده است.

در حالی که رئیس‌جمهور آمریکا از «گفت و گوهای بسیار خوب» با تهران سخن گفت، با وجود هشدار درباره «باج‌گیری» در خصوص این گذرگاه حیاتی دریایی.

با این حال، هیچ‌یک از دو طرف جزئیاتی درباره وضعیت مذاکرات، سه روز پیش از پایان آتش‌بس شکننده، ارائه نکرده‌اند.

یادآوری می‌شود که جنگی که در ۲۸ فوریه گذشته میان ایران از یک‌سو و آمریکا و اسراییل از سوی دیگر آغاز شد، به کشته شدن دهها تن از فرماندهان ارشد ایرانی، از جمله رهبر پیشین علی خامنه‌ای، انجامید و دامنه آن به لبنان و عراق نیز گسترش یافت.

هم‌چنین این جنگ باعث افزایش قیمت نفت شد، در پی بسته شدن عملی تنگه‌ای که پیش از جنگ یک‌پنجم محموله‌های نفتی جهان از آن عبور می‌کرد.

گزارشی از الشرق الاوسط:

فرمانده «نیروی قدس» در «سپاه پاسداران» ایران، اسماعیل قاآنی، برای بررسی پیامدهای جنگ در خاورمیانه و دیدار با مسئولان و رهبران گروه‌های مسلح نزدیک به تهران، به بغداد سفر کرده است؛ به‌گفته یک مقام عراقی به «خبرگزاری فرانسه»، روز شنبه.

قاآنی هم‌چنین «بحران انسداد سیاسی» مربوط به تعیین نامزد نخست‌وزیری عراق را بررسی خواهد کرد، پس از آن که شانس نوری المالکی برای بازگشت به این سمت کاهش یافته است.

این نخستین سفر خارجی قاآنی است که از زمان آغاز آتش‌بس دو هفته‌یی میان ایران از یک‌سو و ایالات متحده و اسراییل از سوی دیگر در ۸ آوریل، اعلام شده است.

بغداد طی سال‌های گذشته در تلاش بوده تا در روابط خود با دو رقیب بانفوذ در سیاست خود، یعنی ایران و ایالات متحده، توازن برقرار کند.

عراق نیز از پیامدهای جنگی که بیش از ۴۰ روز به طول انجامید، در امان نماند. در این مدت، مقرهای «حشدالشعبی» و گروه‌های مسلح عراقی نزدیک به ایران هدف حملات هوایی منتسب به ایالات متحده و اسراییل قرار گرفت، در حالی که منافع آمریکایی نیز هدف حملاتی قرار گرفت که گروه‌های عراقی مسئولیت آن را برعهده گرفتند، و تهران نیز حملاتی علیه گروه‌های مخالف کرد ایرانی در شمال عراق انجام داد.

به گفته یک مقام ارشد عراقی، قاآنی «سلسله‌ای از دیدارها با رهبران نیروهای سیاسی و تعدادی از فرماندهان گروه‌های مسلح» را آغاز کرده است و تأکید کرد که «این دیدارها به موضوع کاهش تنشهای منطقه‌یی و بازتاب آن بر صحنه عراق می‌پردازد».

او افزود که هیأت ایرانی هم‌چنین در پی «هماهنگ‌سازی مواضع میان نیروهای هم‌پیمان با تهران در داخل عراق و تضمین عدم لغزش اوضاع به سمت تشدید امنیتی» در عراق و منطقه است.

این سفر هم‌چنین از سوی یک منبع در یکی از گروه‌های مسلح بانفوذ نزدیک به ایران و دو منبع نزدیک به ائتلاف «چارچوب هماهنگی» که بزرگ‌ترین بلوک پارلمانی را تشکیل می‌دهد و از احزاب شیعه نزدیک به تهران تشکیل شده، تأیید شده است.

قاآنی فرمانده «نیروی قدس» است که مسئول عملیات خارجی سپاه پاسداران است. او از زمان به‌عهده گرفتن این سمت به‌جای قاسم سلیمانی، که در ژانویه ۲۰۲۰ در حمله‌یی آمریکایی در نزدیکی فرودگاه بغداد کشته شد، چندین بار به عراق سفر کرده است، اما به‌ندرت چنین سفرهایی اعلام می‌شود.

این مقام عراقی توضیح داد که این سفر هم‌چنین در چارچوب «تحرکات فشرده ایران برای حمایت از مسیر تفاهم میان طرف‌های عراقی و نزدیک‌سازی دیدگاهها، به‌ویژه در شرایط تداوم اختلافات درباره تشکیل دولت و توازن قدرت» انجام می‌شود.

ائتلاف «چارچوب هماهنگی» در ژانویه اعلام کرده بود که نوری المالکی را برای جانشینی محمد شیاع السودانی به‌عنوان نخست‌وزیر نامزد می‌کند، پس از انتخاباتی که دو ماه پیش از آن برگزار شده بود. اما واشنگتن تهدید کرد که در صورت بازگشت المالکی، حمایت خود از بغداد را متوقف خواهد کرد؛ امری که موجب سردرگمی در محافل سیاسی عراق شد.

منابع سیاسی عراقی روز دوشنبه به «خبرگزاری فرانسه» گفتند که شانس المالکی برای بازگشت به این سمت که دو بار بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۴ در اختیار داشت، کاهش یافته است.

پارلمان عراق در ۱۱ آوریل، نزار آمیدی را به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب کرد. بر اساس قانون اساسی، او باید ظرف ۱۵ روز از زمان انتخاب خود، نامزد «بزرگ‌ترین فراکسیون پارلمانی» را برای تشکیل دولت مأمور کند.

شبکه الجزیره به نقل از دو منبع امنیتی پاکستانی گزارش داد که دور دوم مذاکرات میان ایران و ایالات متحده احتمالاً پیش از جمعه آینده برگزار خواهد شد. به گفته این منابع، تماس‌ها و رایزنی‌ها در روزهای اخیر افزایش یافته، هرچند زمان دقیق مذاکرات هنوز به‌طور رسمی اعلام نشده است.

وال استریت ژورنال

اختلافات بین میانه‌روها و سپاه پاسداران، تلاش‌های ایالات متحده برای پیروزی دیپلماتیک را پیچیده خواهد کرد

عقب‌نشینی سریع ایران از بازگشایی تنگه هرمز، شکاف بین رهبران سیاسی کشور و تندروهای نظامی را که از زمان شروع جنگ، نفوذ خود را بر دولت عمیق‌تر کرده‌اند، آشکار کرده است. یک روز پس از آنکه وزیر امور خارجه کشور اعلام کرد که تنگه باز است، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای اولین بار در طول آتش‌بس، حداقل به دو کشتی تجاری در خلیج فارس شلیک کرد و هشدارهایی را به دریانوردان مبنی بر بسته بودن آبراه پخش کرد و باعث شد کشتی‌هایی که قصد عبور از آن را داشتند، برگردند. در این بیانیه آمده است که در صورت حرکت، کشتی‌ها هدف قرار خواهند گرفت.

وال استریت ژورنال: نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هشدار داد که کشتی‌هایی را که سعی در عبور از این آبراه حیاتی دارند، «منهدم» خواهد کرد.

کشتیرانی تجاری در داخل و اطراف تنگه هرمز برای اولین بار از زمان آتش‌بس مورد حمله قرار گرفت. نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اعلام کرد که تا زمانی که ایالات متحده محاصره بنادر ایران را لغو نکند، دوباره تنگه را خواهد بست و کشتیرانی را محدود خواهد کرد و هشدار داد که کشتی‌هایی را که سعی در عبور از آن دارند، "نابود" خواهد کرد. این اظهارات اخیر با اظهارات قبلی دولت‌های ایالات متحده و ایران مبنی بر بازگشایی این آبراه استراتژیک در تضاد بود.

رئیس جمهور ترامپ در واکنش به اظهارات ارتش ایران مبنی بر بسته بودن تنگه هرمز، که حدود ۲۰درصد از نفت جهان از آن عبور می‌کند، گفت: "آنها نمی‌توانند ما را باج‌گیری کنند." یک مقام دریایی بریتانیا اعلام کرد که گزارش‌هایی مبنی بر هدف قرار گرفتن یک کشتی در نزدیکی عمان توسط ایران و اصابت یک موشک به کشتی دیگری در تنگه دریافت کرده است، در حالی که یک مقام آمریکایی گفت که ارتش آمریکا حداقل سه حمله ایران به کشتی‌های تجاری را ردیابی می‌کند. تعداد کمی از کشتی‌ها صبح امروز از این تنگه عبور کرده‌اند.

مذاکره‌کننده ارشد ایران گفت که در مذاکرات صلح پیشرفت‌هایی حاصل شده است، اما «ما از توافق نهایی فاصله زیادی داریم.»

یک مقام ارشد دولت ترامپ گفت که مذاکرات بین دو طرف می‌تواند روز دوشنبه در پاکستان برگزار شود.

یک سرباز فرانسوی روز شنبه در جنوب لبنان پس از آنکه یک نیروی حافظ صلح سازمان ملل مورد اصابت گلوله قرار گرفت، کشته شد.

به گفته مقامات آمریکایی، ارتش ایالات متحده در حال آماده شدن برای حمله به نفتکش‌های مرتبط با ایران و توقیف کشتی‌های تجاری است که اقتصاد ایران را در آب‌های بین‌المللی تغذیه می‌کنند.

پاسدار قالیباف رئیس مجلس ارتجاع و سرپرست هیئت مذاکره‌کننده رژیم، در ادامه اظهارات متناقض خود درباره مذاکرات و تنش‌ها در تنگه هرمز، همزمان از تهدید به محدودسازی این آبراه و وجود فاصله جدی با آمریکا در مذاکرات خبر داد.

وی در گفت‌وگو با تلویزیون رژیم با تکرار تهدیدهای پیشین اعلام کرد در صورت ادامه محاصره دریایی از سوی آمریکا، تردد در تنگه هرمز محدود خواهد شد و مدعی شد کنترل این گذرگاه در اختیار جمهوری اسلامی است. او همچنین اقدام آمریکا در محاصره دریایی بنادر ایران را «نادرست و نسنجیده» توصیف کرد.

قالیباف با اشاره به مذاکرات انجام‌شده در اسلام‌آباد، ضمن اذعان به بی‌اعتمادی عمیق میان طرفین گفت این مذاکرات نتوانسته این بی‌اعتمادی را برطرف کند، هرچند به گفته او «درک دو طرف از یکدیگر واقعی‌تر شده است». وی تأکید کرد که برخی موضوعات به جمع‌بندی رسیده اما در مسائل اساسی همچنان اختلافات پابرجاست و «تا بحث نهایی فاصله داریم».

سرپرست هیئت مذاکره‌کننده رژیم افزود که با وجود برخی پیشرفت‌ها، فاصله‌ها همچنان زیاد است و در موضوعاتی از جمله پرونده هسته‌ای و تنگه هرمز اختلاف نظر جدی وجود دارد. او همچنین با تأکید بر سیاست «تعهد گام‌به‌گام» مدعی شد برخی خواسته‌های تهران «قابل گذشت نیست».

قالیباف در بخش دیگری از سخنان خود به بروز «سوءتفاهم» در روند مذاکرات با میانجی اشاره کرد و در عین حال مدعی شد ترکیب هیئت مذاکره‌کننده به‌گونه‌ای بوده که اختلافات داخلی در آن نقش نداشته است.

وی همچنین با اشاره به احتمال ازسرگیری درگیری‌ها گفت رژیم به آمریکا «هیچ اعتمادی» ندارد و حتی در شرایط فعلی نیز احتمال آغاز جنگ وجود دارد و نیروهای نظامی در آمادگی کامل به‌سر می‌برند.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا نسبت به استفاده از تنگه هرمز به‌عنوان ابزار فشار هشدار داده است. همزمان، سپاه پاسداران از تشدید کنترل بر این آبراه خبر داده و گزارش‌هایی از حمله به کشتی‌های عبوری نیز منتشر شده است.

قالیباف در تناقضی آشکار با ادعاهای پیروزی، اذعان کرد که «دشمن نابود نشده» و در عین حال مدعی شد جمهوری اسلامی در جنگ با آمریکا و اسرائیل «برنده میدان» بوده است.

با نزدیک شدن به پایان مهلت آتش‌بس میان رژیم ایران و آمریکا، مقام‌های ارشد دولت دونالد ترامپ روز شنبه ۲۹ فروردین در کاخ‌سفید گردهم آمدند تا درباره آینده مذاکرات و وضعیت تنگه هرمز تصمیم‌گیری کنند.

به گزارش اکسیوس، ترامپ صبح شنبه جلسه‌یی در «اتاق وضعیت» کاخ‌سفید برگزار کرد. یک مقام ارشد آمریکایی به این رسانه گفته است که در صورت عدم پیشرفت در گفتگوهای صلح، احتمال ازسرگیری درگیریها طی روزهای آینده وجود دارد.

در این نشست، چهره‌هایی از جمله جی‌دی ونس، مارکو روبیو، پیت هگست و اسکات بسنت حضور داشتند. هم‌چنین به گزارش شبکه سی.ان.ان، جان رتکلیف رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا نیز در همین چارچوب وارد کاخ‌سفید شده است.

این تحرکات در حالی انجام می‌شود که تنها سه روز تا پایان آتش‌بس باقی مانده و تلاش‌های دیپلماتیک برای دستیابی به توافق ادامه دارد، اما هنوز زمان مشخصی برای ازسرگیری مذاکرات اعلام نشده است.

هم‌زمان، روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داده که ارتش آمریکا در حال برنامه‌ریزی برای توقیف نفتکش‌های مرتبط با ایران در آب‌های بین‌المللی در روزهای آینده است؛ اقدامی که می‌تواند دامنه تنشها را فراتر از منطقه گسترش دهد.

این در حالی است که نیروهای نظامی رژیم ایران کنترل خود بر تنگه هرمز را تشدید کرده و به چند کشتی تجاری حمله کرده‌اند؛ موضوعی که نگرانی شرکت‌های کشتیرانی را افزایش داده است، به‌ویژه پس از آن‌که وزیر خارجه رژیم ایران پیش‌تر اعلام کرده بود این گذرگاه برای عبور کشتی‌های تجاری «کاملاً باز» است.

بر اساس اعلام فرماندهی مرکزی آمریکا، تاکنون ۲۳ کشتی که در چارچوب محاصره دریایی بنادر ایران قصد خروج داشته‌اند، بازگردانده شده‌اند.

وال‌استریت ژورنال می‌نویسد که گسترش این کارزار می‌تواند به آمریکا امکان دهد کشتی‌های مرتبط با رژیم ایران را در سراسر جهان، از جمله نفتکش‌ها و شناورهای حامل تسلیحات، هدف قرار دهد.

در همین حال، ژنرال دن کین رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا اعلام کرده است: «ایالات متحده به‌طور فعال هر کشتی با پرچم رژیم ایران یا هر کشتی‌ای را که تلاش کند پشتیبانی مادی برای ایران فراهم کند، تعقیب خواهد کرد».

این اقدامات بخشی از کارزار فشار واشنگتن علیه تهران است که مقام‌های دولت ترامپ از آن با عنوان «خشم اقتصادی» یاد می‌کنند.