رژیم ایران در دوراهی «مذاکره تحت فشار» یا «فروپاشی اقتصادی»
۱۴۰۵/۲/۷
بازگشت دیپلماسی به اسلامآباد همزمان با انسداد هرمز و شوک انرژی در اروپا / تزلزل در بازارهای جهانی و تشدید شکاف قدرت در تهران
در حالی که اقتصاد ایران با ثبت تورم ۶۷ درصدی، تاریکترین دوران خود پس از جنگ جهانی دوم را تجربه میکند، تلاشهای دیپلماتیک در پاکستان برای خروج از بنبست جنگ با واشینگتن و اسرائیل تشدید شده است. این پوشش زنده به بررسی لحظهبهلحظه پیامدهای نظامی، «اینترنت طبقاتی»، بحران بیکاری یک میلیون نفری و تأثیر مستقیم اختلال در تنگه هرمز بر بازارهای جهانی و تصمیمات بانک مرکزی اروپا میپردازد.
۱. تقابل دیپلماسی و میدان؛ پیامهای متناقض از تهران تا واشینگتن
درحالیکه دونالد ترامپ تهران را به «تماس تلفنی» فراخوانده، بازگشت عراقچی از روسیه و پاکستان نشاندهنده بنبست در کانالهای سنتی دیپلماسی است.
-
ترامپ سفر فرستادگان ویژه خود (کوشنر و ویتکاف) به منطقه را لغو کرده و شرط مذاکره را «توقف کامل برنامه هستهای» قرار داده است.
-
تنش داخلی: تناقض گویی میان وزارت خارجه (مبنی بر باز بودن هرمز) و سپاه پاسداران (مبنی بر انسداد آن)، نشاندهنده چندپارگی در تصمیمگیریهای کلان رژیم در شرایط جنگی است.
۲. اقتصاد در وضعیت قرمز؛ تورم ۶۷ درصدی و سقوط معیشت
جدیدترین دادههای بانک مرکزی رژیم پرده از یک ابربحران برمیدارد. تورم از بهمن ۱۴۰۴ و با تغییر معادلات سیاسی در آمریکا، آرایشی صعودی گرفته و اکنون به بالاترین سطح تاریخ رسمی ایران رسیده است.
-
آمار کلیدی: تورم نقطهبهنقطه فروردین ۱۴۰۵ به ۶۷ درصد رسید.
-
بخشهای بحرانی: هزینه «بهداشت و درمان» با جهش ۱۵.۶ درصدی در یک ماه، عملاً دسترسی طبقات ضعیف به دارو را غیرممکن کرده است.
۳. تبعات اجتماعی؛ از بیکاری میلیونی تا تاریکی دیجیتال
جنگ تنها در مرزها نیست؛ مردم با پیامدهای مستقیم اقتصادی دست و پنجه نرم میکنند.
-
بحران اشتغال: بیش از یک میلیون نفر طی دو ماه گذشته شغل خود را از دست دادهاند که بخش بزرگی از آن ناشی از خاموشی اینترنتی است.
-
شکاف طبقاتی: طرح «اینترنت حرفهای» شورای عالی امنیت رژیم، جامعه را به دو طبقه «خودیهای متصل» و «عموم قطعشده» تقسیم کرده که منجر به هشدار تشکلهای کارگری درباره احتمال وقوع انفجار اجتماعی شده است.
۴. بازار جهانی؛ جهان در انتظار بازگشایی شریان هرمز
بحران انرژی ناشی از جنگ ایران، اکنون به قلب اروپا رسیده است. بانک مرکزی اروپا (ECB) در وضعیت هشدار قرار دارد و قیمت سوخت جت، صنعت هوایی جهان را با بحران روبهرو کرده است.
-
ریسک ژئوپولیتیک: عبور ۲۰٪ نفت جهان از تنگه هرمز مختل شده و به گفته مدیرعامل شورون، ذخایر استراتژیک جهان به پایینترین سطح خود رسیده است.
-
تأثیر بر منطقه یورو: تورم در منطقه یورو به ۲.۶ درصد جهش کرده که ناشی از شوک انرژی ایران است.
۵. بنبست جنگ و دیپلماسی؛ آیا راهحل سومی در کار است؟
در حالی که سایه جنگ خارجی و فروپاشی اقتصادی بر سر ایران سنگینی میکند، در محافل بینالمللی بحث بر سر کارآمدی سیاستهای تاکنونی (مماشات یا مداخله نظامی) بالا گرفته است. در همین راستا، دیدگاهی متفاوت در پارلمان اروپا مطرح شده است که بر ظرفیتهای داخلی برای تغییر تأکید دارد.
-
نفی دوگانه جنگ و مماشات: خانم مریم رجوی، رئیسجمهور برگزیده مقاومت، در سخنرانی اخیر خود در پارلمان اروپا، با اشاره به اینکه رژیم آخوندی ایران را به فاجعه کشانده و امنیت جهان را تیره و تار کرده است، تأکید کرد که پاسخ این وضعیت نه در «مماشات» است و نه در «جنگ خارجی».
«رژیم آخوندی ایران را به فاجعه کشانده و صلح و امنیت منطقه و جهان را تیره و تار کرده است. پاسخ این رژیم مماشات یا جنگ خارجی نیست.
پاسخ آنچنانکه بارها تکرار کردهام، قیام سازمانیافته و ارتش آزادی است. کسانی که فاکتور مردم و مقاومت را در معادله ایران نادیده میگیرند، با هر بهانهیی به بقای دیکتاتوری دینی امداد میرسانند.
این نقطه کانونی سیاست مماشات است. همه میدانند که مهمترین مرز سرخی که رژیم به دولتهای اروپایی دیکته کرده، نزدیک شدن به شورای ملی مقاومت است. پیروی از خواست رژیم یک خطای محاسباتی نیست. بلکه انتخابی است با پیامدهای سیاسی و اخلاقی.
در مقابل مقاومت ایران یک جایگزین دموکراتیک را معرفی کرده است. راهحلی که از دهها سال مبارزه ریشهدار مردم ایران برخاسته است. مبارزهیی که هم دیکتاتوری سابق و هم دیکتاتوری فعلی را نفی میکند.»
-
فاکتور مقاومت سازمانیافته: طبق این دیدگاه، راهحل نهایی در «قیام سازمانیافته و ارتش آزادی» نهفته است. نادیده گرفتن نقش مردم و مقاومت ایران در معادلات سیاسی، به عنوان نقطه کانونی سیاست مماشات توصیف شده که عملاً به بقای دیکتاتوری دینی کمک میکند.
-
جایگزین دموکراتیک: مقاومت ایران با نفی هر دو الگوی دیکتاتوری (سابق و فعلی)، یک جایگزین دموکراتیک را معرفی کرده است که برآمده از دههها مبارزه ریشهدار است.
نکته کلیدی: مهم ترین مرز سرخ اصلی رژیم در تعامل با دولتهای غربی، ممانعت از نزدیک شدن آنها به شورای ملی مقاومت است؛ موضوعی که نشاندهنده هراس ساختاری رژیم از وجود یک جایگزین منسجم در دوران بحرانهای وجودی است.
۶. جمعبندی نهایی و افق پیش رو
گزارشهای مستند روز نشان میدهد که اقتصاد ایران دیگر توان تحمل شوکهای بیشتر را ندارد. نرخ تورم ۶۷ درصدی، انسداد دیجیتال و ریزش میلیونی مشاغل، جامعه را در وضعیت انفجاری قرار داده است. در این میان، جهان با این پرسش بنیادین روبروست: آیا مذاکرات لرزان در اسلامآباد میتواند از بروز یک فاجعه بزرگتر جلوگیری کند، یا آنطور که مقاومت ایران هشدار میدهد، زمان آن رسیده که فاکتور مردم و تغییر از درون به عنوان تنها راه صلح پایدار در نظر گرفته شود؟
این پوشش زنده بهروز میشود.
شکاف در رأس قدرت بر سر «اینترنت حرفهای» و اوجگیری هزینههای اقتصادی
تاریخ: ۲۷ آوریل ۲۰۲۶- ۷اردیبهشت۱۴۰۵
-
اختلاف آشکار دولت و نهادهای امنیتی در رژیم:
در حالی که نهادهای امنیتی ایران طرح موسوم به «اینترنت حرفهای» (دسترسی محدود و پولی برای گروههای خاص) را پیش میبرند، نزدیکان پزشکیان، میگویند این طرح با سیاست دولت در تضاد است. -
موضع رسمی سخنگوی رئیسجمهور:
طباطبایی، سخنگوی پزشکیان، در شبکه X نوشت که پزشکیان «بهشدت با محدودسازی دسترسی عمومی به اینترنت بینالمللی مخالف است» و افزود نهادهای مسئول در تبیین و اقناع افکار عمومی ناکام بودهاند. او تأکید کرد محدودیتها—اگر هم اعمال شده—باید مقطعی و موقتی باشد. -
خاموشی اینترنت در مقیاس بیسابقه:
طبق دادههای NetBlocks، دسترسی اینترنت برای اکثر جمعیت ایران از ۲۸ فوریه قطع شده و این دوره بهتنهایی گستردهترین خاموشی اینترنتی تحمیلشده بر یک جمعیت در سطح جهانی توصیف شده است. -
هزینه اقتصادی سنگین:
به گفته اتاق بازرگانی ایران، خسارت روزانه به اقتصاد دیجیتال ۳۰ تا ۸۰ میلیون دلار برآورد میشود. همچنین بنا بر اظهارات غلامحسین محمدی، معاون وزیر کار، بیش از یک میلیون شهروند از آغاز جنگ شغل خود را از دست دادهاند. -
اینترنت طبقاتی؟
طرح «اینترنت حرفهای» که حدود دو هفته پیش در شورای عالی امنیت ملی تصویب شد، قرار است با پرداخت حدود ۲ میلیون تومان برای هر بسته و پس از احراز هویت، دسترسی بینالمللی را برای گروههای محدودی فراهم کند. که در اصطلاح رایج به آن «اینترنت طبقاتی» گفته میشود. -
تکثیر شکاف در رأس حاکمیت:
علاوه بر طباطبایی، مخبر، معاون اول پزشکیان، نیز خواستار دسترسی برابر و بدون تبعیض به اینترنت شده است. مهاجرانی، سخنگوی دولت، اذعان کرده که طرح در عمل «به شکل دیگری رخ داده است». -
نمونههای اخیر از ناهمخوانی پیامها:
اوایل مارس، پزشکیان بابت حملات به کشورهای خلیج فارس عذرخواهی کرد اما با واکنش تند رسانههای نزدیک به سپاه مواجه شد.
۱۷ آوریل، عراقچی گفت تنگه هرمز «کاملاً باز» است؛ کمتر از ۲۴ ساعت بعد سپاه بیانیهای معکوس صادر کرد و رسانه نزدیک به آن، اظهارات عراقچی را «ناقص» خواند.
کارگزار سابق وزارتخارجه رژیم آخوندی: رژیم در تنگنای استراتژیک قرار دارد و بحث بر سر بقا است
یدالله کریمیپور: متحدان استراتژیک رژیم آخوندی چین و روسیه تماشاگرند و دشمن با همه قوا برای سوت پایان بازی آمده است
یدالله کریمیپور، مقام سابق وزارتخارجه رژیم آخوندی، در حساب شخصی خود با عنوان «تنگنای استراتژیک» نوشت که رژیم آخوندی در حال بازی در زمینی است که متحدان استراتژیکش تماشاگرند و دشمنش با همه قوا برای سوت پایان بازی آمده است.
اعتراف کارگزار حکومتی به انزوای استراتژیک و تهدید موجودیتی رژیم آخوندی
در چنین فضایی بحث بر سر سیاست خارجی نیست؛ بلکه بحث بر سر بقا در سختترین شرایط ممکن است.
یدالله کریمیپور با اشاره به اینکه حکومت با مسأله تهدید موجودیتی روبهروست، افزود: کاخسفید نیز دیگر در پی اصلاح رفتار رژیم آخوندی نیست، بلکه دنبال اطاعت کامل است.
رفت و آمدهای فشرده عراقچی و بنبست دیپلماسی؛ آمریکا: توپ در زمین تهران است
پس از سفر یکروزه عباس عراقچی به عمان و بازگشت دوباره او به اسلامآباد، رسانههای بینالمللی گزارش دادند تلاشها برای پیشبرد مذاکرات آتشبس میان ایران و آمریکا با شکست روبهرو شده است. ترامپ با لغو سفر نمایندگانش به پاکستان اعلام کرد «توپ در زمین ایران است» و تأکید کرد تهران باید تماس بگیرد. همزمان، اختلافات بر سر کنترل تنگه هرمز، محاصره بنادر ایران و شرط آمریکا درباره منع دستیابی ایران به سلاح هستهیی، بنبست دیپلماتیک را تشدید کرده است.
به گزارش خبرگزاری ایرنای رژیم ۶ اردیبهشت، عراقچی عصر یکشنبه پس از سفر یک روزه خود به عمان، مجدداً به اسلامآباد پایتخت پاکستان، برگشت. وی در مسقط با هیثم بن طارق سلطان عمان دیدار کرده بود.
ایرنا افزود، بخشی از هیأت همراه عراقچی که از اسلامآباد به تهران بازگشته بود، قرار است که یکشنبهشب در اسلامآباد مجددا به عراقچی ملحق شوند.
خبرگزاری ایلنای رژیم روز ۶ اردیبهشت نوشت سخنگوی پزشکیان درباره سفر عراقچی به پاکستان، عمان و روسیه گفت: این سفر در ادامه تلاشهای دیپلماتیک برای گسترش صلح پایدار در منطقه است.
آسوشیتدپرس ۶ اردیبهشت گزارش داد: روز شنبه پس از آنکه وزیر خارجه رژیم ایران پاکستان را ترک کرد، تلاشها برای مذاکرات آتشبس بین آمریکا و ایران با شکست مواجه شد. ترامپ پس از لغو سفر نمایندگانش به پاکستان، اعلام کرد اکنون توپ در زمین ایران است و نوشت: "اگر آنها میخواهند گفتگو کنند تنها کاری که باید انجام دهند این است که تماس بگیرند.
ترامپ تأکید کرد یکی از شرایط او این است که ایران «سلاح هستهیی نداشته باشد».
در همین حال آتشبس دیگری بین اسراییل و حزبالله لبنان تحتالحمایه ایران روز شنبه متزلزل شد طرفین به سمت یکدیگر شلیک کردند.
آسوشیتدپرس نوشت: در حالیکه آمریکا بنادر ایران را محاصره کرده است، ایران هفته گذشته به سه کشتی حمله کرد و ترامپ به ارتش آمریکا دستور داد به قایقهای کوچک سپاه پاسداران که ممکن است در حال مینگذاری باشند، شلیک نابود کننده انجام دهند.
نیویورک تایمز روز ۵ اردیبهشت گزارش داد: ترامپ بعد از اینکه سفر نمایندگانش به پاکستان را لغو کرد، به خبرنگاران گفت: مذاکرهکنندگان رژیم ایران میتوانند با من تماس بگیرند. ما همه کارتها را در اختیار داریم. ما همه چیز را بردهایم.
ترامپ همچنین گفت: مقامات ایرانی که قرار بود با نمایندگان او صحبت کنند از نظر رتبه به اندازه کافی بالا نبودند. او گفت: «ما قرار نیست ۱۵- ۱۶ساعت سفر کنیم تا با افرادی ملاقات کنیم که هیچکس تا بهحال اسمشان را نشنیده است.
نیویورک تایمز افزود: به نظر نمیرسد آمریکاییها به متقاعد کردن ایران برای تحویل ذخایر اورانیوم غنیشده و محدود کردن برنامه هستهیی خود نزدیکتر شده باشند. دو طرف همچنین بر سر کنترل تنگه هرمز اختلاف دارند.
ترامپ در پستی در تروث سوشیال اختلافنظر در رژیم ایران را تکرار کرد و استدلال کرد که این اختلافات مذاکرات را پیچیده میکند. او گفت: «در درون «رهبری» آنها اختلافات و سردرگمیهای زیادی وجود دارد. هیچکس از جمله خودشان نمیدانند چه کسی کنترل اوضاع را در دست دارد».
به گزارش رسانههای دولتی ایران پزشکیان روز شنبه در تماس تلفنی با نخستوزیر پاکستان گفت تا زمانی آمریکا محاصره دریایی کشتیهای رفت و آمد به بنادر ایران را حفظ کند تهران دوباره وارد مذاکرات صلح نخواهد شد.
عراقچی وزیر خارجه رژیم در صفحه ایکس روز ۶ اردیبهشت نوشت: در سفر به پاکستان موضع جمهوری اسلامی را درباره یک چهارچوب عملی و قابل اجرا برای پایان دائمی جنگ علیه ایران تشریح کردم. باید دید آیا ایالات متحده واقعاً از ارادهای جدی برای پیشبرد دیپلماسی، برخوردار است؟
افزایش قیمت نفت پس از توقف مذاکرات آمریکا و ایران
تاریخ: ۲۷ آوریل ۲۰۲۶
-
تحرکات دیپلماتیک:
به گزارش آسوشیتدپرس، عراقچی، روز دوشنبه برای دیدار با ولادیمیر پوتین به روسیه سفر کرد. این سفر بخشی از یک تور دیپلماتیک است که دو توقف در پاکستان را نیز دربر داشت؛ جایی که تلاشها برای احیای مذاکرات متوقفشده میان تهران و واشینگتن جریان دارد. -
تلفات انسانی جنگ:
از زمان آغاز جنگ، دستکم ۳٬۳۷۵ نفر در ایران و ۲٬۵۰۹ نفر در لبنان کشته شدهاند. درگیری میان اسرائیل و حزبالله دو روز پس از آغاز جنگ ایران از سر گرفته شد. همچنین ۲۳ نفر در اسرائیل و بیش از ۱۰ نفر در کشورهای عربی خلیج فارس جان باختهاند. تلفات نظامی شامل ۱۵ سرباز اسرائیلی در لبنان، ۱۳ نیروی نظامی آمریکا در منطقه و ۶ صلحبان سازمان ملل گزارش شده است. -
پیامدهای فوری اقتصادی – حملونقل هوایی:
خطوط هوایی در نقاط مختلف جهان لغو پروازها را آغاز کردهاند؛ زیرا جنگ در خاورمیانه ذخایر سوخت جت را تحت فشار قرار داده و قیمت نفت را افزایش داده است. این اختلالها بهویژه بر مسیرهای اروپایی و بینقارهای اثر گذاشتهاند. -
قیمت نفت برنت در معاملات امروز به بالاترین سطح چندماهه رسید، هرچند آسوشیتدپرس در این گزارش رقم مشخصی ارائه نکرد
بحران انرژی جهانی
-
بازار انرژی جهانی وارد فاز بیثباتی شده است.
به گفته مدیرعامل Chevron، جهان روزانه حدود ۱۰۰ میلیون بشکه نفت مصرف میکند که حدود ۲۰ درصد آن از تنگه هرمز عبور میکند؛ مسیری که اکنون با اختلال جدی روبهروست. -
ذخایر ضربهگیر سیستم در حال کاهش است.
ویرث گفت ذخایر نفتی شامل کشتیها، انبارها و ذخایر استراتژیک در حال مصرف شدن هستند و این به معنای افزایش مستقیم قیمتها و نوسان شدید بازار است. -
قیمت نفت و بنزین هنوز به سقف نرسیدهاند.
او تأکید کرد حتی در شرایط عادی، بازار انرژی غیرقابل پیشبینی است و در بحران فعلی، عدم قطعیت بسیار بیشتر شده؛ بنابراین نمیتوان گفت فشار قیمتی تمام شده است. -
امنیت عبور از تنگه هرمز تضمینشده نیست.
ویرث گفت ایران توانایی تهدید کشتیرانی را دارد (مین، حمله، تهدید ساحلی) و برای بازگشت جریان عادی، احتمالاً نیاز به اسکورت نظامی وجود خواهد داشت. حتی در صورت بازگشایی، بازگشت به وضعیت عادی ماهها زمان میبرد. -
هشدار درباره سوخت جت و پروازها در اروپا.
حدود ۷۵ درصد سوخت جت وارداتی اروپا از خاورمیانه تأمین میشود. نتیجه اختلال فعلی:
کاهش پروازها، کمبود سوخت جت و افزایش قیمت بلیت.
به گفته ویرث، «اوضاع احتمالاً در هفتههای آینده بدتر میشود.» -
آمریکا نمیتواند فوراً تولید نفت را بالا ببرد.
افزایش تولید نیازمند زمان، نیروی انسانی و زنجیره تأمین است. Chevron تولید را افزایش میدهد، اما تدریجی. دولت آمریکا برای کوتاهمدت به آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت و تسهیل مقررات حملونقل روی آورده است. -
مشکل بلندمدت:
مدیرعامل Chevron گفت شروع پروژههای انرژی آسان است، اما دریافت مجوز و ادامه کار بسیار دشوار است. راهحل پایدار، اصلاح قوانین مجوزدهی و سرمایهگذاری بلندمدت در نفت، گاز، هستهای و انرژیهای تجدیدپذیر است.
از نگاه مدیرعامل Chevron، مشکل اصلی بحران فعلی فقط قیمت نفت نیست، بلکه اختلال در کل سیستم عرضه جهانی انرژی است. بازگشت به تعادل، حتی در خوشبینانهترین سناریو، میتواند ماهها تا سالها طول بکشد.
