جنگ فراتر از میدان نبرد؛ تبعات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی یک بحران ادامه‌دار

رهبر، رئیس انجمن انبوه‌سازان تهران، با اشاره به پیامدهای جنگ اخیر بر صنایع مادر، اعلام کرد که قیمت مصالح ساختمانی به‌دلیل آسیب‌دیدگی واحدهای پتروشیمی و صنایع فولادی با افزایش ۵۰ تا ۶۰ درصدی مواجه خواهد شد؛ افزایشی که به‌طور مستقیم هزینه‌های ساخت‌وساز را بالا می‌برد.

رهبر به رسانه حکومتی ایلنا گفت که با کاهش تولید محصولات پتروشیمی و فولادی در پی هدف قرار گرفتن این واحدها در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، افزایش قیمت مصالح ساختمانی قطعی است. به گفته او، این شرایط موجب شده هزینه‌های ساخت پروژه‌های ساختمانی به‌طور محسوس افزایش یابد.

رهبر با اشاره به نقش فولاد در صنعت ساختمان افزود: بخش عمده فولاد مصرفی این بخش، به‌ویژه تیرآهن، مستقیماً تحت تأثیر این شرایط قرار گرفته و افزایش قیمت آن اجتناب‌ناپذیر است.

پروژه‌های دولتی ممکن است با مشکلات جدی روبه‌رو شوند؛ چراکه قیمت‌های قبلی دیگر پاسخگوی هزینه‌های جدید نیست و نیاز به تجدیدنظر در برآوردها وجود دارد. رهبر هشدار داد که با توجه به کاهش توان پرداخت متقاضیان، احتمال کند شدن روند اجرای این پروژه‌ها وجود دارد.

این مقام صنفی همچنین به وضعیت اشتغال کارگران ساختمانی اشاره کرد و گفت در پروژه‌هایی که به‌طور مستقیم مورد حمله قرار گرفته و اجرای آن‌ها متوقف شده است، کارگران ساختمانی فعلاً بیکار مانده‌اند تا وضعیت پروژه‌ها مشخص شود.

در حالی که جنگ ایران وارد مرحله‌ای از آتش‌بس شکننده و بلاتکلیفی «نه جنگ، نه صلح» شده است، مواضع متناقض از درون حاکمیت درباره اصل مذاکره، حدود آن و نسبتش با میدان جنگ بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است؛ تضادهایی که از صحن علنی مجلس تا رسانه‌های اصولگرا و تحلیلگران نزدیک به ساختار قدرت امتداد یافته است.

از یک سو، بروجردی، نایب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ارتجاع، تأکید می‌کند که «ایران با تبعیت از فرمان مقام معظم رهبری وارد مذاکره شده و می‌گوید «شخص قالیباف این مذاکرات را مدیریت می‌کند». او مذاکره را «بخشی از میدان» و مکمل توان نظامی می‌داند و مدعی است ایران همچنان «دست برتر» را دارد و هنوز «برگه‌های جدید خود را رو نکرده است».»

در مقابل، ظهوریان، نماینده نزدیک به باند پایداری، ادعا می‌کند که در دور دوم مذاکرات تأکید شده وارد بحث هسته‌ای نشوند و هشدار می‌دهد هرگونه امتیازدهی هسته‌ای، از جمله رقیق‌سازی یا انتقال اورانیوم، «قطعاً به حمله مجدد آمریکا» منجر خواهد شد. او مذاکره را فقط در صورتی مجاز می‌داند که «از موضع بالا» باشد و اساساً نگاه بدبینانه‌تری به اصل گفت‌وگو دارد.

هم‌زمان، عبدی در یادداشتی در رسانه حکومتی اعتماد، اساس این منازعه را زیر سؤال می‌برد و می‌نویسد مذاکره بدون اجازه رهبری اساساً ممکن نیست. به گفته او، شعارهای ظاهراً انقلابی علیه مذاکره، در واقع حمله به مدیریت عالی جنگ و صلح است. عبدی هشدار می‌دهد که کشاندن سیاست جنگ و مذاکره به خیابان و رسانه، کشور را تضعیف می‌کند و یادآور می‌شود که تصمیم‌های بزرگ تاریخی همواره در سطوح عالی گرفته شده‌اند، نه در فضای هیجانی.

در سطح رسانه‌ای نیز، این شکاف به درگیری علنی میان رسانه‌های باند اصولگرا کشیده شده است. روزنامه حکومتی قدس در یادداشتی، به سایت‌های نزدیک به باند پایداری تاخته و آن‌ها را به اختلاف‌افکنی در میانه جنگ متهم کرده است و این پرسش را مطرح می‌کند که «آیا واقعاً وسط معرکه، وقت چنین دعواهایی است؟»

در این میان، موسوی، تحلیلگر حکومتی نزدیک به باند اصولگرا، تصویر سومی ارائه می‌دهد. او می‌گوید آمریکا تلاش دارد ایران را در وضعیت فرسایشی «نه جنگ، نه صلح» نگه دارد و یکی از راه‌های مقابله با این سناریو را ابتکار عمل دیپلماتیک ایران می‌داند. موسوی سفرهای اخیر وزیر خارجه به پاکستان، عمان و روسیه را نه مذاکره، بلکه انتقال پیام قدرت و تلاشی برای شکستن فضای انتظار و ابهام توصیف می‌کند.

این مواضع نشان می‌دهد که بحران‌های درونی رژیم ایران و بن‌بست در مذاکرات، به موج جدیدی از درگیری‌ها میان مهره‌ها و باندهای حکومتی دامن زده است. یک روایت، مذاکره را ابزار تکمیل میدان و تصمیمی از بالا می‌داند؛ روایت دیگر آن را خطری بالقوه و نزدیک به عقب‌نشینی تلقی می‌کند؛ و روایت سومی هشدار می‌دهد که همین منازعه علنی، خود به بخشی از بحران تبدیل شده است.