جنگ ایران و آمریکا در بن‌بست؛ محاصره طولانی، شوک انرژی و فشار اقتصادی

سازمان عفو بین‌الملل در تاریخ ۹اردیبهشت ۱۴۰۵، در بیانیه‌ای اعلام کرد که آتش‌بس‌های شکننده و موقت میان ایالات متحده و ایران و همچنین میان اسرائیل و لبنان باید جای خود را به یک آتش‌بس منطقه‌ای پایدار، مستمر و جامع بدهد؛ آتش‌بسی که تمام کشورهای آسیب‌دیده از درگیری‌های اخیر را در بر گیرد و از رنج بیشتر غیرنظامیان جلوگیری کند.

این سازمان هشدار داد که علیرغم کاهش نسبی خصومت‌های مسلحانه، وضعیت غیرنظامیان در سراسر خاورمیانه همچنان بحرانی و بسیار مخاطره‌آمیز است. به گفته عفو بین‌الملل، توافق‌های فعلی به‌شدت شکننده‌اند و هر لحظه ممکن است فروبپاشند و جان میلیون‌ها غیرنظامی را دوباره در معرض خطر قرار دهند.

در این بیانیه آمده است که ایالات متحده و ایران همچنان به تبادل تهدیدها، انجام حملات و توقیف کشتی‌ها در تنگه هرمز ادامه می‌دهند. در لبنان نیز، اگرچه از سال ۲۰۲۴ شدت درگیری‌ها کاهش یافته، اما جنگ به‌طور کامل متوقف نشده و ارتش اسرائیل همچنان در بخش‌هایی از خاک این کشور حضور دارد و به ساکنان ده‌ها روستای مرزی اجازه بازگشت نداده است. در ایران نیز، غیرنظامیان با خطر ازسرگیری حملات غیرقانونی خارجی و هم‌زمان سرکوب‌های مرگبار داخلی روبه‌رو هستند.

اگنس کالامار، دبیرکل عفو بین‌الملل، گفت:
جامعه بین‌المللی باید خط قرمزی روشن ترسیم کند و خواستار توقف کامل خصومت‌های مسلحانه در همه کشورهای آسیب‌دیده شود.

عفو بین‌الملل همچنین یادآور شد که توافق‌های پیشین آتش‌بس در غزه (۲۰۲۵) و لبنان (۲۰۲۴) در حفاظت از غیرنظامیان ناکام مانده‌اند. به گفته این سازمان، از زمان آتش‌بس غزه، ۷۶۵ فلسطینی کشته شده‌اند و حملات هوایی و تخریب گسترده اموال غیرنظامیان در جنوب لبنان ادامه دارد.

بر اساس آمار ارائه‌شده در این بیانیه، در ایران تا ۷ آوریل ۲۰۲۶، حملات آمریکا و اسرائیل موجب کشته‌شدن دست‌کم ۳,۳۷۵ نفر و مجروح‌شدن ۲۵ هزار نفر—از جمله صدها کودک—شده است. در لبنان نیز تا زمان اعلام آتش‌بس، ۲,۲۹۴ نفر از جمله ۱۷۷ کودک جان خود را از دست داده‌اند. در منطقه خلیج فارس، بین ۲۸ فوریه تا ۱۵ آوریل، دست‌کم ۲۹ نفر در کشورهای مختلف کشته شده‌اند.

کالامار در پایان تأکید کرد:
«آتش‌بسی که با راه‌حل‌های بلندمدت برای صیانت از حقوق بشر و رفع علل ریشه‌ای درگیری همراه نباشد، چیزی بیش از مرهمی موقت بر زخمی عمیق نیست. جامعه بین‌المللی باید درباره تمام حملات غیرقانونی تحقیق کند و پاسخگویی دولت‌ها و عاملان را تضمین نماید.»

 اردیبهشت ۱۴۰۵
رسایی، نماینده مجلس ارتجاع، در سخنرانی شبانه‌ای در شهرستان خمام گفت که حتی در صورت برقراری آتش‌بس، درگیری با آمریکا و متحدانش پایان نخواهد یافت و هشدار داد که به گفته او، «اگر آتش‌بس بسته شود، احتمال حمله بعدی در پاییز امسال وجود دارد».

رسایی با اشاره به ماهیت درگیری‌ها گفت از نگاه او، جنگ صرفاً نظامی نیست و حتی در نبود درگیری مستقیم نیز جنگ اقتصادی، رسانه‌ای، فرهنگی و اجتماعی ادامه دارد. او تأکید کرد که نباید تصور کرد آتش‌بس به معنای پایان فشارهاست.

رسایی همچنین گفت که به باور او مذاکره با واشنگتن نتیجه‌ای ندارد و افزود آمریکا «به تعهدات خود پایبند نیست». برخی پیشنهادهای آتش‌بس یا مذاکره را تلاش برای وقت‌کشی می‌داند.

وی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به توافق هسته‌ای سال ۱۳۹۴ گفت که از نگاه او، جنگ کنونی نتیجه برجام است و مدعی شد اطلاعاتی که در جریان آن توافق از کشور خارج شد، به این وضعیت منجر شده است. او افزود در زمان مذاکرات هسته‌ای، منتقدان برجام با فشار و حملات سیاسی مواجه شدند، اما به گفته او «گذر زمان نشان داد آن هشدارها بی‌دلیل نبوده است».

رسایی تجمعات مردمی را نشانه‌ای از ضرورت ادامه مسیر مقاومت دانست و اظهار داشت مردم باید نشان دهند که در برابر فشارها عقب‌نشینی نمی‌کنند. او تأکید کرد که از دیدگاهش، اتکا صرف به توان نظامی کافی نیست.

در حال حاضر بحث آتش‌بس، مذاکره و آینده جنگ موضوع جنگ و جدال باندهای درونی رژیم میباشد.

بر اساس این گزارش، رادار YLC‑8B قابلیت کشف اهداف با سطح مقطع راداری پایین را دارد و می‌تواند به‌عنوان لایه هشدار اولیه در برابر جنگنده‌ها و پهپادهای رادارگریز عمل کند. انتقال این سامانه، بخشی از تلاش گسترده‌تر چین برای تقویت اکوسیستم حسگرها و سامانه‌های اطلاعات، مراقبت و شناسایی (ISR) ایران ارزیابی شده است.

گزارش می‌افزاید این همکاری تنها به رادار محدود نمی‌شود و شامل ناوبری ماهواره‌ای «بایدو»، تصاویر ماهواره‌ای تجاری و قطعات پهپادی با کاربرد دوگانه نیز هست؛ ترکیبی که امکان تشخیص پایدارتر اهداف و اشتراک‌گذاری داده‌ها در شبکه پدافند هوایی ایران را فراهم می‌کند.

به نوشته تکنولوژی آسیا پاسیفیک، این انتقال بازتاب‌دهنده الگوی شناخته‌شده صادرات دفاعی چین است؛ الگویی که به پکن اجازه می‌دهد به‌طور غیرمستقیم توان هوایی غرب را به چالش بکشد و هم‌زمان به داده‌های عملکرد واقعی سامانه‌های خود در برابر پلتفرم‌های پیشرفته غربی دست یابد. تحلیلگران معتقدند این مدل ممکن است در آینده در سایر کشورهای شریک چین در منطقه نیز تکرار شود.

این گزارش زمینه این همکاری را آسیب‌های جدی ایران در میدان نبرد توصیف می‌کند. به گفته منابع، حملات اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۴ زیرساخت‌های موشکی ایران را به‌شدت تخریب کرده و طبق برخی برآوردها، ظرفیت تولید موشکی را تا ۹۳ درصد کاهش داده است. پس از دومین درگیری بزرگ موسوم به «جنگ ۱۲ روزه» در ژوئن ۲۰۲۵، ایران پیش‌تر نیز سامانه‌های پدافند هوایی دوربرد HQ‑9B ساخت چین را دریافت کرده بود؛ انتقالی که به گفته گزارش‌ها، از طریق قراردادهای تهاتری نفت در برابر سلاح و برای دور زدن تحریم‌های آمریکا انجام شده است.

در جمع‌بندی، تکنولوژی آسیا پاسیفیک تأکید می‌کند که انتقال رادارهای پیشرفته چینی به ایران می‌تواند موازنه هوایی منطقه را پیچیده‌تر کند و هزینه عملیات نظامی احتمالی غرب در خلیج فارس را افزایش دهد؛ آن هم در شرایطی که تنش‌های منطقه‌ای همچنان در سطحی بالا باقی مانده‌اند

۲۹ آوریل ۲۰۲۶-۹اردیبهشت ۱۴۰۵

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در کنفرانس مطبوعاتی خود اعلام کرد که ایران تنها در صورتی می‌تواند به توافق دست یابد که به‌طور کامل از دستیابی به سلاح هسته‌ای صرف‌نظر کند. او تأکید کرد که برنامه هسته‌ای ایران محور اصلی درگیری کنونی است و بدون حل این مسئله، هیچ توافقی حاصل نخواهد شد.

ترامپ با اشاره به گفت‌وگوی اخیر خود با ولادیمیر پوتین گفت که در این تماس «کمی هم درباره ایران» صحبت شده است. او افزود که پوتین تمایل خود را برای کمک به حل مسئله غنی‌سازی ایران ابراز کرده، اما ترامپ گفته است اولویت اصلی او پایان دادن به جنگ اوکراین است. با این حال، ترامپ تأکید کرد که هر دو طرف بر این نکته اتفاق نظر دارند که ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.

رئیس‌جمهور آمریکا در ادامه گفت که در صورت نرسیدن به توافق، اقدامات نظامی بیشتری می‌تواند «خیلی سریع» انجام شود. او مدعی شد که بخش عمده‌ای از توان نظامی ایران، از جمله نیروی دریایی، نیروی هوایی، سامانه‌های پدافندی و زیرساخت‌های موشکی از بین رفته است و افزود:
«آن‌ها سلاح هسته‌ای نخواهند داشت. این تنها خط قرمز ماست.»

ترامپ همچنین با دفاع از محاصره دریایی ایران گفت که این اقدام «کاملاً موفق» بوده و نشان‌دهنده توان نیروی دریایی آمریکا است. او تأکید کرد که آماده است این محاصره برای ماه‌ها ادامه یابد و افزود که اقتصاد ایران را «در وضعیت فروپاشی» می‌بیند.

در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا محاصره به‌تنهایی ایران را به توافق هسته‌ای وادار خواهد کرد یا حملات نظامی بیشتری لازم است، ترامپ گفت که گفت‌وگوها همچنان ادامه دارد، اما تصریح کرد:
«هیچ توافقی در کار نخواهد بود مگر اینکه ایران بپذیرد سلاح هسته‌ای در کار نیست.»

ترامپ همچنین گفت که دولتش در حال حاضر گفت‌وگوها را به‌صورت غیرحضوری و از راه دور انجام می‌دهد و افزود که مذاکرات طولانی و پرهزینه حضوری بدون نتیجه ملموس را «بی‌فایده» می‌داند.