فرهنگنامه آزادی ـ جهانگیرخان قشقایی و فرانتس فانون

جهانگیرخان قشقایی؛ فیلسوف و حکیم معاصر ایران

تاریخ تولد - ۱۲۴۳ هجری خورشیدی در روستای دهاقان اصفهان

تاریخ وفات - شهریور سال ۱۲۸۹هجری خورشیدی

جهانگیرخان قشقایی از فرزندان دلیر ایل قشقایی و از بزرگ‌ترین حکما و فلاسفه معاصر ایران بود. او تا میانسالی زندگی عشایری و آزاده خود را داشت، اما پس از عزیمت به اصفهان برای تحصیل، به یکی از بزرگ‌ترین مدرسان فلسفه مبدل شد. نکته برجسته در زندگی او این است که با وجود تدریس در حوزه، هرگز لباس و کلاه ایلاتی خود را با عبا و عمامه عوض نکرد؛ زیرا عمامه را در آن زمان نماد هم‌رنگ شدن با «آخوندهای حکومتی» و درباری می‌دانست.

جهانگیرخان استقلال اندیشه را بر هر چیز مقدم می‌شمرد و صراحتاً با قشری‌گری، جهل‌پرستی و سوءاستفاده از مذهب توسط آخوندهای مرتجع که متحد دیکتاتوری شاهان بودند، مرزبندی داشت و کانون درس او، کانون پرورش روحیه انتقادی و ایستادگی بود.

جمله زیر به جهانگیرخان منسوب است:

«بزرگ‌ترین گناه اندیشه، کرنش در برابر سلطان ستمگر و تزویر آخوندِ جیره‌خوار است. روحی که از زنجیر اوهام و ترس آزاد نشود، هرگز طعم ایمان و آزادی را نخواهد چشید؛ پس آزاده زندگی کن و بندهٔ مخلوق مشو.»

وی در اصفهان وفات نمود و مزارش در تخت فولاد اصفهان می‌باشد.

فرانتس فانون – نویسنده و نظریه‌پرداز انقلاب

تاریخ تولد: ۲۰ژوئیه ۱۹۲۵‌میلادی (برابر با ۷‌مرداد‌۱۳۰۴ هجری خورشیدی)

تاریخ وفات: ۶ دسامبر‌۱۹۶۱ میلادی (برابر با ۱۵ آذر‌۱۳۴۰ هجری خورشیدی) در مریلند آمریکا (به دلیل بیماری سرطان خون در سن ۳۶ سالگی)

فرانتس فانون، روان‌پزشک، نویسنده و نظریه‌پرداز بزرگ مبارزات انقلابی و ضد‌استعماری بود. او که در جزیره مارتینیک متولد شده بود، در جریان جنگ الجزایر به جبهه آزادی‌بخش ملی این کشور پیوست و قلم و دانش خود را وقف مبارزه با فاشیسم و اشغالگری کرد.

کتاب‌های شاهکار فرانتس فانون، «دوزخیان زمین» و «پوست سیاه، صورتک‌های سفید»، مانیفستِ عصیان و خیزش مردمی علیه دیکتاتوری‌ها و سیستم‌های سرکوبگر در سراسر جهان است.

او با تحلیل‌های عمیق خود در کتاب «دوزخیان زمین»، نشان داد که راه رهایی ملتها از چنگال فاشیسم و استبداد، از مسیر ایستادگی قاطع و سازش‌ناپذیری می‌گذرد.

جمله زیر خلاصه‌یی از دیدگاه فرانتس فانون در فصل «در باره خشونت» در کتاب دوزخیان زمین است: «وقتی ملتی تصمیم می‌گیرد که آزاد باشد، تمام ابزارهای سرکوب و جنایات ضدبشری رژیم‌های حاکم، در برابر اراده و فدای حداکثرِ آن ملت رنگ می‌بازد. فرجام نبرد میان زنجیر و انسان، همیشه پیروزی انسان است.»