چرا بزرگ‌ترین صندوق بیمه‌ کشور با بحران نقدینگی روبه‌رو شده است؟

در این گزارش می‌خواهیم به این موضوع بپردازیم و بررسی کنیم که چرا بزرگ‌ترین صندوق بیمه‌ای کشور این روزها زیر فشار نقدینگی قرار گرفته و این مسئله چه پیامدهایی برای بازنشستگان دارد و ریشه این مشکلات کجاست.

سازمان تأمین اجتماعی رسماً اعلام کرده است که بیش از ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر مستمری‌بگیر را پوشش می‌دهد. یعنی تصمیمات امروز این سازمان درباره منابع مالی، زندگی میلیون‌ها خانواده را به طور مستقیم تحت تأثیر قرار می‌دهد.

مصطفی سالاری، مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی، می‌گوید که حتی اگر بتوانیم در بهترین حالت تمامی حق بیمه‌های جاری را وصول کنیم، باز هم دست‌کم ماهانه ۱۷ هزار میلیارد تومان برای پرداخت حقوق مستمری‌بگیران کسری داریم.

مرکز پژوهش‌های مجلس رژیم و گزارش‌های رسمی نشان می‌دهند که رشد کمک‌های بودجه‌ای به صندوق‌ها و استفاده از روش‌های پرداخت غیردائمی، مانند اوراق و واگذاری‌ها، خطرات بلندمدتی ایجاد کرده‌اند.

خبرگزاری حکومتی تسنیم به نقل از مرکز پژوهش‌های مجلس می‌نویسد که کمک‌های بودجه‌ای به صندوق‌ها در یک دوره به صدها همت رسیده است.

اما زندگی بازنشستگان چگونه می‌گذرد؟

چرا اعتراض بازنشستگان به رویدادی تکراری تبدیل شده است؟

اعتراض‌های بازنشستگان در شهرهای مختلف به تصویری تکراری در هر هفته تبدیل شده است.

بازنشستگان مخابرات، بازنشستگان تأمین اجتماعی و سایر صندوق‌ها در چند سال گذشته بارها تجمع کرده‌اند و خواستار پرداخت معوقات و متناسب‌سازی واقعی حقوق خود شده‌اند.

افزایش بیکاری چه اثری بر بحران صندوق تأمین اجتماعی دارد؟

اما چشم‌انداز چیست؟

رئیس سازمان تأمین اجتماعی گفته است که از ابتدای اسفند تا پایان خرداد، ۲۹۰ هزار نفر متقاضی بیمه بیکاری بوده‌اند که ۲۵۰ هزار نفر بیشتر از روال معمول ماهانه است.

این یعنی با رکود تورمی و تعطیلی صنایع و کارخانه‌ها، نه‌تنها چشم‌اندازی برای حل مشکلات صندوق وجود ندارد، بلکه هر روز بیش از دو هزار نفر به جمع بیکاران و متقاضیان خدمات این سازمان اضافه می‌شوند.

حالا این سازمان کمبود نقدینگی خود را چگونه جبران می‌کند؟

اولین و اصلی‌ترین راه، استفاده از خطوط اعتباری بانک مرکزی است؛ یعنی استقراض و دریافت پول از بانک مرکزی؛ کاری که به افزایش پایه پولی، تشدید تورم و گسترش فقر منجر می‌شود.

از سوی دیگر، روش‌هایی مانند اوراق گام، توکن‌سازی مطالبات یا واگذاری اموال نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این شیوه‌ها در عمل شبیه به عقب انداختن بحرانی هستند که هر بار با شدت بیشتری بازمی‌گردد و هیچ‌کدام درمان ریشه‌ای مشکل محسوب نمی‌شوند.

فروش دارایی‌های آینده برای حل مشکلات امروز؟

کارشناسان حوزه تأمین اجتماعی، استفاده از سرمایه‌ها و دارایی‌های این سازمان برای پوشش مشکلات جاری را به فروش سرمایه نسل‌های آینده برای حل مشکلات امروز تشبیه کرده‌اند.

به بیان دیگر، مشکلات آینده انباشته می‌شود تا حداقل نیازهای امروز تأمین گردد.

اما چشم‌انداز پیش‌رو چیست؟

بحران‌های سازمان تأمین اجتماعی نه‌تنها در حال کاهش و حل شدن نیست، بلکه روندی فزاینده پیدا کرده‌اند.

خط فقر که در تابستان ۱۴۰۵ از ۹۰ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان عبور کرده، فاصله قابل توجهی با دریافتی مستمری‌بگیران دارد.

در مقابل، مستمری‌بگیران تأمین اجتماعی ماهانه حدود ۱۵ تا ۱۶ میلیون تومان دریافت می‌کنند.

آیا دوران بازنشستگی در حال تبدیل شدن به یک رؤیای دست‌نیافتنی است؟

این وضعیت به معنای خداحافظی تدریجی با مفهوم بازنشستگی است.

افرادی که به سن بازنشستگی می‌رسند، نه‌تنها امکان یک زندگی آرام و بدون اشتغال را ندارند، بلکه بسیاری از آنها ناچارند همزمان دو شغل داشته باشند تا بتوانند بخشی از هزینه‌های معیشت خود را تأمین کنند.

در چنین شرایطی، حقوق بازنشستگی حتی کفاف نیمی از هزینه‌های برآوردشده بر اساس خط فقر را نیز نمی‌دهد.

این همان معنایی است که از آن با عنوان «خداحافظی با بازنشستگی» یاد می‌شود.