خودروسازی؛ رویا یا کابوس؟ چرا صنعت خودرو به بلای جان مردم تبدیل شده است؟

از سقوط ۳۶ درصدی تولید تا خودروهای چندمیلیاردی؛ چرا مردم باید هزینه ناکارآمدی و زیان خودروسازان را بپردازند؟

صنعت خودرو که قرار بود نمادی از خودکفایی باشد، امروز به کلافی سردرگم و منبعی برای تحمیل بار سنگین اقتصادی و جانی به مردم تبدیل شده است. چرا این صنعت، با وجود دسترسی به نیروی کار ارزان و حمایت‌های بی‌دریغ، هر روز بیشتر در باتلاق بحران فرو می‌رود؟

آمارهای رسمی گویای واقعیتی تلخ هستند. در شهریورماه ۱۴۰۵، تولید خودروهای سواری در ایران به ۲۹۶ هزار و ۴۰۹ دستگاه رسید. این رقم در مقایسه با ۴۶۱ هزار و ۹۹۱ دستگاه در مدت مشابه سال ۱۴۰۴، از کاهش چشمگیر ۳۶ درصدی تولید در این بخش خبر می‌دهد.

چرا تولید خودرو سقوط می‌کند، اما قیمت‌ها همچنان سر به فلک می‌کشند؟

این سقوط آزاد تولید در حالی رخ می‌دهد که نیاز بازار همچنان بالاست و مردم در انتظار خودروهای باکیفیت و با قیمت مناسب هستند. اما وقتی صادرات و تولید خودرو در دست سپاه باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟

برای نمونه، در اردیبهشت امسال، سایت حکومتی جماران نوشت که قیمت کارخانه‌ای پیکاپ جی ۹ حدود ۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان بوده، اما قیمت آن در بازار به حدود ۶ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان رسیده است.

چرا قیمت خودرو از کارخانه تا دست خریدار حدود ۱۵۰ درصد افزایش پیدا می‌کند؟ این افزایش قیمت بی‌رویه و خارج از هر منطق اقتصادی چگونه در ایران، بدون هیچ مشکلی، به مردم تحمیل می‌شود؟

در واقع، نتیجه این سیاست چپاولگرانه، آن هم در شرایطی که مردم با فقر و تورم شتابان مواجه هستند، چیزی جز تعمیق بحران نیست. نتیجه قیمت‌های غیرمنطقی این است که صنعتی که باید موتور محرکه اقتصاد باشد، در رکود تولید غرق شده است.

نکته بسیار تلخ ماجرا اینجاست که در صنعتی با چنین قیمت‌های فروش بالا و کیفیت پایین، دستمزد کارگران و کارکنان خط تولید به‌هیچ‌عنوان با استانداردهای جهانی و حتی نیازهای معیشتی داخل کشور همخوانی ندارد. در کشورهای پیشرفته، دستمزد کارگران ماهر صنعت خودرو بخش قابل‌توجهی از هزینه‌های تولید را تشکیل می‌دهد و رفاه نسبی آنان را تأمین می‌کند؛ اما در ایران، سهم دستمزدها به شکلی باورنکردنی پایین است.

خودروهای بی‌کیفیت چه هزینه‌ای به جان و جیب مردم تحمیل می‌کنند؟

صنعت خودرو بار سنگین مالی و اجتماعی بر جامعه تحمیل کرده است. خرید خودروهای بی‌کیفیت با قیمت‌های گزاف، هزینه مالی بالایی به مردم تحمیل می‌کند. از طرف دیگر، کیفیت پایین این خودروها هر تصادفی را به یک فاجعه تبدیل می‌کند.

بخش دیگری از این بحران به آلودگی هوا مربوط است. خودروهای داخلی با مصرف سوخت بالا، آلودگی زیادی ایجاد می‌کنند؛ به‌ویژه در کلان‌شهرها. این خودروها همچنین مصرف سرانه بنزین را افزایش داده‌اند.

از سوی دیگر، حق انتخاب از مردم سلب شده است؛ زیرا واردات خودرو نیز در قبضه همین خودروسازان قرار دارد. در نتیجه، مردم عملاً میان نداشتن خودرو و خرید خودروی گران‌قیمت و بی‌کیفیت داخلی بر سر دوراهی قرار گرفته‌اند.

حالا خودروسازان با وجود چنین وضعیت فاجعه‌باری، تازه با زیان‌دهی نیز مواجه شده‌اند. در این رابطه، ویدیویی را ببینیم.

چرا بدهی خودروسازان باید از جیب مردم پرداخت شود؟

در بخشی از این ویدیو گفته می‌شود:

«باید کل خودرو را یکجا ببینیم. بخش خصوصی برود. چرا؟ برای اینکه همین الان خودرو در ایران ۲۰۰ هزار میلیارد تومان کِشِ بدهی دارد. بدهی‌اش را از کجا می‌دهد؟ بدهی‌اش را از کجا می‌دهد؟ از جیب مردم! مجلس می‌آید، ما مجبوریم یک امتیاز به آن بدهیم.

مجبوریم واردات را قطع کنیم؛ هزار بلا سر مردم بیاوریم تا این آقا سر پا بایستد و بدهی‌هایش را بدهد.»

بله، این وضعیت صنعت خودرو و خودروسازان داخلی است؛ صنعتی که در عمل به محملی برای چپاول و غارت مردم تبدیل شده است. در این ساختار، پول و درآمد حاصل از فروش خودرو به جیب صاحبان قدرت می‌رود و مردم ایران باید زیان و ضرر آن را بپردازند.

در چنین شرایطی، این صنعت چه منفعتی برای مردم دارد؟