خوراک، درآمد خانوار را می‌بلعد؛ چرا سفره کارگران هر روز کوچک‌تر می‌شود؟

تورم خوراکی‌ها به بیش از ۱۲۱ درصد رسیده و نزدیک به ۷۸ درصد حداقل دستمزد یک خانوار چهارنفره صرف تأمین غذا می‌شود؛ وقتی افزایش حقوق هم نمی‌تواند سفره کارگران را نجات دهد، حاصل این فشار اقتصادی به جیب چه کسانی می‌رود؟

وقتی از تورم صحبت می‌کنیم، باید به پیامدهای آن در زندگی مردم نگاه کنیم. اکنون بانک مرکزی و مرکز آمار رژیم که معمولاً نرخ‌هایی پایین‌تر از واقعیت اعلام می‌کنند، تورم را بیش از ۷۰ درصد عنوان می‌کنند. در این گزارش می‌خواهیم نگاهی به تأثیر تورم بر مواد خوراکی و اقلام حیاتی زندگی مردم داشته باشیم.

طبق داده‌های مرکز آمار ایران، تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها در شهریور ۱۴۰۵ به ۱۲۱.۸ درصد رسید. در چنین شرایطی، نزدیک به ۷۸ درصد حداقل حقوق یک خانوار چهارنفره صرف خرید مواد غذایی می‌شود.

افزایش ۸۰ درصدی دستمزد؛ چرا سهم خوراک از درآمد بیشتر شده است؟

در تصویری که روزنامه حکومتی دنیای اقتصاد بر مبنای داده‌های رسمی رژیم ترسیم کرده، مقایسه‌ای میان دو سال از تورم خوراکی‌ها و تأثیر آن بر هزینه‌کرد خانوارها ارائه شده است.

بر اساس این داده‌ها، دستمزد یک کارگر متأهل دارای دو فرزند در سال گذشته ۱۶ میلیون و ۶۹ هزار تومان بوده و هزینه خوراکی‌ها ۶۳ درصد از درآمد این کارگر را می‌بلعیده است.

اما امسال، در شهریورماه، همین کارگر متأهل با دو فرزند، با وجود درآمد ماهانه ۲۹ میلیون و ۶۴۷ هزار تومانی، باید ۷۸ درصد درآمدش را صرف هزینه خوراک کند؛ آن هم با احتساب کالابرگ.

معنای این ارقام روشن است: با اینکه ظاهراً درآمد این کارگر بیش از ۸۰ درصد افزایش یافته، هزینه خوراکی‌ها سهم بیشتری از درآمدش را می‌بلعد. سهم هزینه خوراک از درآمد او نسبت به سال قبل ۱۵ واحد درصد افزایش پیدا کرده است.

در نظر بگیرید که بر اساس معیار مطرح‌شده در این گزارش، در استانداردهای بین‌المللی، سهم سبد خوراکی خانوار چهارنفره نباید بیشتر از ۳۰ درصد درآمد یک فرد شاغل باشد. حالا این سهم در ایران به حدود ۷۸ درصد رسیده است؛ وضعیتی که نشان می‌دهد بخش بزرگی از درآمد خانوار، پیش از تأمین سایر نیازهای ضروری، صرف غذا می‌شود.

کالابرگ یک‌میلیونی چقدر از فشار معیشتی را کم می‌کند؟

روزنامه حکومتی دنیای اقتصاد یک نمودار قابل‌توجه دیگر هم دارد و آن، کاهش شدید ارزش کالابرگ در ۹ ماه اخیر است.

از دی ۱۴۰۴ که طرح کالابرگ را راه‌اندازی کردند، میزان پوشش سبد غذایی خانوار با این اعتبار کاهش یافته است. در آن زمان، کالابرگ حدود ۲۸ درصد از سبد غذایی خانوار را پوشش می‌داد؛ اما در شهریور امسال، کالابرگ یک‌میلیون‌تومانی تنها ۱۷ درصد از هزینه‌های خوراکی یک خانوار حداقل‌بگیر را تأمین می‌کند.

به این ترتیب، حتی کمک‌هزینه‌ای که قرار بود بخشی از فشار معیشتی را کاهش دهد، در برابر افزایش قیمت مواد غذایی قدرت پوشش کمتری پیدا کرده است.

پولی که از سفره کارگران کم می‌شود، به جیب چه کسانی می‌رود؟

سؤال اساسی این است: کارگر کار می‌کند، تجربه و کارآمدی‌اش هم بیشتر می‌شود، اما ظرف تنها ۹ ماه نزدیک به ۶۰ درصد قدرت خریدش را از دست می‌دهد. علت چیست؟

این حجم عظیم پولی که از جیب ۱۴ میلیون کارگر ایرانی کم شده، به جیب چه کسانی رفته است؟ اگر سفره کارگران و زحمتکشان میهن کوچک و کوچک‌تر شده، سفره چه کسانی بزرگ و بزرگ‌تر شده است؟ آیا جز ولی‌فقیه و پاسداران و آخوندهای اطراف او و فرزندانشان، کسان دیگری از این وضعیت سود می‌برند؟

این پرسش‌ها در شرایطی مطرح می‌شوند که افزایش دستمزد، در برابر جهش قیمت مواد غذایی، نتوانسته قدرت خرید کارگران را حفظ کند. وقتی بخش عمده درآمد خانوار صرف خوراک می‌شود، هزینه مسکن، درمان، آموزش و دیگر نیازهای ضروری نیز فشار بیشتری بر زندگی مردم وارد می‌کند.