ورود به بزرگ‌ترین بحران انرژی تاریخ؛ چرا جهان دیگر به دوران نفت و گاز ارزان بازنمی‌گردد؟

خلاصه گزارشی براساس مصاحبه با فاتح بیرول، رئیس آژانس بین المللی انرژی

۱. تأخیر در زنجیره تأمین و شوک فیزیکی:

به دلیل بازه زمانی یک‌ونیم ماهه انتقال نفت از خلیج فارس به بازار جهانی، اثرات واقعی بسته بودن تنگه هرمز تازه در حال ظهور است. حتی با بازگشایی فوری، جایگزینی مخازن خالی ماه ها طول می‌کشد و قیمت‌ها به سطح قبل باز نخواهند گشت.

۲. بحران غیرقابل جبران گاز (LNG):

برخلاف نفت، گاز قطر که ۲۰ درصد عرضه جهانی را تأمین می‌کرد، مسیر جایگزین زمینی ندارد. اعتماد جهانی به گاز مایع به عنوان یک سوخت مطمئن سلب شده و کمبود آن به دلیل وابستگی شدید صنایع، جدی‌تر از نفت است.

۳. تخریب زیرساخت‌های کلیدی:

مشکل تنها اختلال در تردد نیست، بلکه انهدام تأسیسات است. حملات به مراکز مهمی مانند «راس لفان» قطر و پالایشگاه‌های منطقه، خساراتی وارد کرده که تعمیر آن‌ها به دلیل تکنولوژی پیچیده و سفارشی، بین ۳ تا ۵ سال زمان می‌برد.

۴. جابه‌جایی اولویت‌های مالی:

بودجه‌ای که قرار بود صرف توسعه تولید و انرژی‌های نو شود، اکنون باید صرف بازسازی خرابی‌ها و تقویت دفاع نظامی شود. همچنین دولت‌ها به دلیل تورم بالا و بدهی‌های پیشین، توان مالی کمتری برای حمایت از مصرف‌کنندگان و اعطای یارانه انرژی دارند.

۵. تخلیه ذخایر استراتژیک:

کشورهای غربی برای مهار قیمت، بخش بزرگی از ذخایر راهبردی خود را به بازار تزریق کرده‌اند. این ذخایر نهایتاً تا ۵ ماه دوام می‌آورند و اجبار دولت‌ها به خرید مجدد نفت برای پر کردن این مخازن، تقاضا را بالا نگه داشته و مانع کاهش قیمت می‌شود.

۶. «حق بیمه ریسک» دائمی:

حتی پس از جنگ، خاورمیانه دیگر به عنوان منبع پایدار شناخته نمی‌شود. هزینه‌های بیمه، حمل‌ونقل و ناامنی در گلوگاه‌هایی مثل دریای سرخ و تنگه هرمز، به صورت یک هزینه دائمی روی قیمت انرژی باقی خواهد ماند.

جهان در حال ورود به بزرگ‌ترین بحران انرژی تاریخ است که پیامد آن تورم مزمن، سهمیه‌بندی سوخت و کاهش سطح رفاه عمومی تا پایان سال ۲۰۲۶ و پس از آن خواهد بود.