سقوط آزاد دانشگاههای ایران؛ وقتی علم قربانی ایدئولوژی و سرکوب میشود
۱۴۰۵/۶/۲
دانشگاههای ایران در رتبهبندیهای جهانی عقب میروند؛ مشکل واقعاً کمبود بودجه است یا حکومتی که برای علم و نخبهها اولویتی قائل نیست؟
گفتگو با پروفسور حسین سعیدیان
رسانههای حکومتی اذعان کردند که بر اساس رتبهبندیهای معتبر بینالمللی از جمله شانگهای ۲۰۲۶ و کیواس ۲۰۲۷، دانشگاههای ایران با یک افت دستهجمعی، ریزش سنگین و عقبگرد ساختاری مواجه شدند. برای واکاوی این موضوع همراه هستیم با آقای پرفسور حسین سعیدیان، دکترا در علوم کامپیوتر، مدیر بخش انفورماتیک در دانشگاه کانزاس، عضو شورای ملی مقاومت ایران.
آقای دکتر، برخی درون رژیم گفتند که علت این افت علمی، کمبود بودجه هست. نظر شما چیه در رابطه با این اظهارنظر؟
بله ببینید، این حرف که افت رتبه علمی دانشگاههای ایران فقط به خاطر کمبود بودجه هستش، بیشتر یکجور سادهسازی مسئله هستش تا یک تحلیل واقعی. همانطور که شما هم اشاره کردید، خود رسانههای حکومتی هم چند وقت پیش مجبور شدند اقرار کنند تو گزارشهاشون؛ مثلاً هم تو شرق بود و هم هم تو سازندگی و بقیهشون. دیدم که تو رتبهبندی شانگهای ۲۰۲۶ و کیواس ۲۰۲۷ که شما به هردوشون اشاره کردید، تقریباً همه دانشگاههای ایران سقوط آزاد دارند.
دانشگاه تهران فکر کنم ۴۵ رتبه پایین آمده بود. شریف و امیرکبیر و دانشگاه تبریز و شیراز و بقیهشون هم همینطور آقای صمیمی. در حالی که عربستان سعودی دانشگاه ملک فهد رو رسیده به رتبه ۶۳ دنیا و یا مثلاً امارات دانشگاه خلیفه رو گذاشته زیر ۱۵۰. ترکیه هم فکر کنم حدود ۲۰ ۲۵ تا دانشگاه تو فهرست داره و کشور خودمون ایران با ۱۱ تا دانشگاه داره نه تنها عقب میمونه آقای صمیمی، بلکه فاصلهش با همسایهها داره خیلی خیلی بیشتر میشه.
حالا میگن اینا بودجه کمه. خب، سوال اینجاست آقای صمیمی، بودجهای که مثلاً برای بشار اسد گذاشتن، بودجه حزبالله، بودجه نیروهای نیابتی و تروریستی تو منطقه، بودجه برای برنامههای موشکی و پروژههای ضدایرانی هستهای بدون مشکلی میلیاردها دلار و یورو جور میشه؛ چرا برای آزمایشگاهها و پژوهش و اینترنت و اینجور مواقع جور نمیشه؟
این نشون میده که مسئله اولویتهاست، نه کمبود پول. حالا به مسئله خود پول هم بعداً اشاره میکنیم. رژیم هر جا که برای بقای خودش، برای پروژههای ایدئولوژیکیش لازم باشه پول پیدا میکنه و دانشگاه و علم و اینترنت و اینا مطلقاً و رفاه مردم ایران مطلقاً براش اولویت ندارند. یا یک بار دیگه آقای صمیمی که همین جا راجع بهشون قبلاً صحبت کردیم، درست؟
مثل مثلاً اینترنت و ارتباط با دنیای علم. وقتی استادان و دانشجویان عملاً یکسوم سال، برای همین مثلاً مثال بزنم همین سال ۲۰۲۶ میلادی، یکسوم سال را به خاطر قطعی و محدودیتهای شدید اینترنت از دست میدن و فرصت صدها پروژه علمی و چاپ مقاله را در این مدت از ازشون گرفته میشه، این دیگه با پول درستشدنی نیست. علم امروزه مثل یک شبکه هستش. وقتی کانالهای ارتباط رو ببندن، دیگه تو بهترین آزمایشگاه هم که یک نفر باشه، دیگه نمیتونن رقابت بکنن آقای صمیمی. بعدش هم همینطور که میدونیم فضای داخل دانشگاه هستش، شوراهای صنفی دانشجویان عملاً دارن خفه میکنن، آییننامههای جدید، ممنوعیت فعالیت، کمیتههای انضباطی، ممنوعالورودیها، لغو ابلاغ نویسندگان، دستگیری و زندان و شکنجه دانشجویان.
دو تا همونطور که میدونید چندین نفر از دانشجویان نخبه از جمله آقای مرادی و آقای یونسی که از دانشجویان واقعاً نخبه و درجهیک ایران بودن الان زندانی هستن. دانشگاه هم که اصلاً استقلال ندارند و همهچی از شورای عالی انقلاب انقلاب به اصطلاح فرهنگیشون و وزارتخانهها دیکته میشه. تو چنین فضایی آقای صمیمی، تو چنین فضایی استاد باانگیزه، استاد خلاق، دانشجوی باانگیزه، دیگه فکر مهاجرت میکنن یا یا دلسرد میشن. و پول ریختن به ساختاری که ساختاری که زیر کنترل، کنترل نظام سیاسی کشوره، ساختاری که امنیتی هستش، پول ریختن تو همچین ساختاری واقعاً اتلاف منابع هستش.
پادوهای رژیم هم دوست دارن بگن که تحریمها تأثیر داشته، ولی واقعیت اینه که رژیم خودش انتخاب کرده منابع کشور رو کجا خرج بکنه و درها رو به روی جهان چقدر باز بگذاره. رقبای منطقهای هم تو همین دنیا دارن زندگی میکنن، ولی مدلهاشون فرق میکنه، مدلهاشون بازتره، نخبهها رو جذب میکنن، فضای روانی امنتری میسازن برای دانشجوهاشون. تا وقتی نگاه به دانشگاه، آقای صمیمی، تا وقتی که نگاه به دانشگاه به یک نگاه، به یک نهاد بوروکراتیک و امنیتی باشه و نه یک موجود زنده که باید مستقل باشه و باید متصل به شبکه جهانی باشه، بودجه هم هر چقدر هم باشه معجزه نمیکنه. مسئله اصلی آقای صمیمی، سیاسی و ساختاریه و بعد مالی.
بله خیلی متشکرم. حالا این روند که ادامه داره بالاخره به لحاظ صرف آموزشی هم که شده، چشمانداز بهبودش به چه صورته؟
بودجه بیشتر، نجاتبخش دانشگاه نیست؛ وقتی اینترنت و آزادی علمی قربانی کنترل امنیتیاند
چشمانداز بهبود. ببینید اگر بخواهیم همانطور که شما هم اشاره کردید صرفاً از زاویه آموزشی و علمی نگاه بکنیم و فعلاً مسائل سیاسی و بزرگتر رو کنار بگذاریم، چشمانداز بهبود این روند نزولی خیلی واقعاً دارک یا تیره هستش. واقعبینانه بخوام عرض کنم خدمتتون آقای صمیمی، با همین ساختار فعلی احتمال بازگشت جدی وجود نداره و بیشتر شبیه ادامه همون سقوط آزاده. خود رسانههای حکومتی هم تو گزارشهاشون، همانطور که اشاره کردم مثلاً تو سازندگی، اقرار کردند که تو این ردهبندیها تقریباً همه دانشگاههای ایران افت سنگین داشتن.
همانطور که گفتم تهران دانشگاه تهران ۴۵ رتبه پایینتر اومده و تبریز و اصفهان و دانشگاه آزاد هم همینطور. در حالی که عربستان و امارات و ترکیه فاصلهها رو دارن بیشتر میکنن. این دیگه یک یک نوسان موقت نیست، یک روند ساختاری هستش، یک روندیه که دیگه واقعاً نهادینه شده که از سالها پیش شروع شده و داره عمیقتر میشه.
حالا سوال اینه که آیا فقط با چند تا بخشنامه و یا افزایش بودجه ریالی میشه اینو برگردوند؟ جوابش طبیعتاً منفیه آقای صمیمی؛ چون مشکل اصلی آموزشی ریشهش تو ساختاره، تو تو بافت دانشگاه هستش. دانشگاه تو ایران هنوز یک نهاد مستقل علمی نیست. همهچیز از بالا دیکته میشه؛ از سرفصل دروس گرفته تا آییننامه ارتقا و حتی اینکه شوراهای صنفی دانشجویان حق دخالت تو کدوم موضوع رو داره یا یا نداره.
گزارشهای خودشون هم که بخونید، مثلاً خودشون اصطلاحی که استفاده میکنن آقای صمیمی اصطلاح خودشونه، میگن محیط دانشگاه پادگانی شده. نتیجهش این میشه که مغزها فرار بکنن و یا اونایی که میمونن دلسرد بشن که دیگه واقعاً توان پژوهش ندارن و تموم اینا به اصطلاح معیارهایی هستن برای رتبهبندی دانشگاهها. لذا اگر بخواهیم صادق باشیم، تا وقتی که نگاه کنترلمحور و ایدئولوژیکی، ایدئولوژیکی به دانشگاه عوض نشه، تا وقتی که دانشجو و استاد به عنوان شریک دیده نشن و دانشگاه از حالت بوروکراتیک و امنیتی و منزوی در دنیا نیاد، چشمانداز آموزشی هم بهبود پایدار نخواهد داشت
لطفاً به اشتراک بگذارید:
خبرهای مرتبط
