مرزهای رنج؛ از کولبران تا دستفروشان؛ چرا نان در ایران با جان گره خورده است؟
۱۴۰۵/۸/۵
از کوهستان‌های مرزی تا خیابان‌های تهران؛ چرا کولبران، سوخت‌بران و دستفروشان برای تأمین معاش با خطر مرگ و نابودی سرمایه روبه‌رو هستند؟
گفتگو با صلاح عبدالله نژاد
در آخرین گزارش مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در مورد وضعیت حقوق بشر در ایران، که چند روز قبل منتشر شد، آمده است: «کشتار غیرقضایی گزارش‌شده کولبران کرد و سوخت‌بران بلوچ کماکان مایه نگرانی است. در یک نمونه، نیروهای مرزی از فاصله نزدیک و بدون هشدار قبلی آتش گشودند. در یکی از این موارد، مقام‌ها به خانواده قربانی اطلاع دادند که او هنگام عبور از زمین‌های کوهستانی مرزی سقوط کرده است؛ روایتی که توسط پزشکی قانونی، مبنی بر اصابت گلوله به سر وی، رد شد.»
اما دیروز شاهد بودیم که روزنامه حکومتی «شرق» درباره رسمی‌شدن کولبری سخن گفته بود.
در گفت‌وگوی امروزمان می‌خواهیم به سراغ یکی از تلخ‌ترین واقعیت‌های معیشتی در استان‌های مرزی، از کردستان و آذربایجان و کرمانشاه تا حاشیه خلیج فارس و بلوچستان، و همچنین کلان‌شهرهای ایران برویم؛ وضعیتی که در آن نان با جان گره خورده است. از خطرات مرگبار کولبری در مرزهای کردستان و سوخت‌بری در بلوچستان تا سرکوب دردناک دستفروشان در تهران؛ پدیده‌هایی که گویای فشارهای معیشتی و بحران‌های ساختاری هستند. در همین رابطه، همراه هستیم با آقای صلاح عبدالله‌نژاد.
آیا رسمی‌شدن کولبری مشکل مرزنشینان را حل می‌کند؟
پرسش: در سال‌های اخیر بحث‌هایی درباره ساماندهی یا رسمی‌کردن کولبران مطرح شده است. اساساً چه اتفاقی افتاده که چنین بحث‌هایی به میان آمده و موضوع از چه قرار است؟
صلاح عبدالله‌نژاد:
در مناطق مرزی کردستان، آذربایجان غربی و کرمانشاه، هنوز برای بخشی از مردم نان با جان گره خورده است. سال‌هاست درباره کولبری صحبت و وعده شنیده می‌شود، اما وضعیت تغییری نکرده است.
روزنامه حکومتی «شرق» دیروز نوشته بود که خبرهایی مانند آغاز پوشش بیمه‌ای ۱۸ هزار کولبر در تیر ۱۳۹۶، هرچند ظاهری خوشایند داشت، نشان‌دهنده درک‌نکردن درست موضوع است؛ چرا که کولبری اساساً شغل محسوب نمی‌شود و حمل وسایلی مانند یخچال و لباسشویی بر پشت انسان در کوه‌ها، کاری دور از شأن انسانی است. حتی همین را هم به آن‌ها روا نمی‌دانند. این اتفاق، یکی از نشانه‌ها و دلایل ضدبشری‌بودن رژیم است.
اگر رژیم به‌جای به‌رسمیت‌شناختن کولبری به‌عنوان شغل، مناطق مرزی واجد شرایط را منطقه آزاد اعلام کند و تجارت مرزی قانونی راه بیندازد، کولبری به صفر می‌رسد و می‌توان به این معضل پایان داد.
دکتر مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، در گزارشی به تاریخ ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱ مهر ۱۴۰۵) تصریح کرده است که کولبران کرد و سوخت‌بران بلوچ از محروم‌ترین اقشار اقتصادی هستند که برای تأمین معاش چاره‌ای جز این کار ندارند و از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون، دست‌کم ۱۲ کولبر بر اثر شلیک نیروهای مرزبانی یا سپاه پاسداران جان باخته‌اند.
چرا کولبران برای تأمین نان شب، جان خود را به خطر می‌اندازند؟
این شهروندان و کولبران چگونه امرار معاش می‌کنند و با چه خطرات مشخصی در مسیرهای مرزی مواجه هستند؟
صلاح عبدالله‌نژاد:
میان کولبران، افراد تحصیل‌کرده، دارای مدرک لیسانس و فوق‌لیسانس و حتی ورزشکاران قهرمان حضور دارند که به دلیل فقر و نبود فرصت شغلی پایدار، ناچار به انتخاب این مسیر پرخطر شده‌اند.
کولبران علاوه بر خطر تیراندازی مستقیم، با خطراتی چون سقوط از ارتفاعات مرزی به دلیل سنگینی بار، سرما و یخبندان و انفجار مین مواجه‌اند؛ چنان‌که گزارش‌های میدانی از مرگ جوانانی مانند کامیار به دلیل لغزش پا در کوهستان حکایت دارد.
بر اساس گزارش تازه «کولبرنیوز» در نیمه نخست سال ۱۴۰۵، دست‌کم ۲۰ کولبر و کاسبکار مرزی کشته یا زخمی شده‌اند که ۱۸ مورد آن مستقیماً ناشی از تیراندازی نیروهای نظامی بوده است. همچنین مجمع عمومی سازمان ملل در سند رسمی شماره A/81/371، در تاریخ ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، اعلام کرده است که سیاست‌های اقتصادی و امنیتی، این اقشار را در معرض آسیب‌های شدید قرار داده است.
مقام‌های رژیم هیچ آمار رسمی جامعی از مرگ کولبران و سوخت‌بران منتشر نمی‌کنند و بار شمارش قربانیان بر دوش خانواده‌ها و مردم قرار دارد.
از سوخت‌بران بلوچستان تا دستفروشان تهران؛ چرا بحران معیشت گسترده‌تر می‌شود؟
این وضعیت بحرانی معیشتی در سایر نقاط مرزی کشور، از جمله در میان سوخت‌بران بلوچستان و لنج‌بران جنوب، به چه صورت است؟
صلاح عبدالله‌نژاد:
کارشناسان سازمان ملل متحد در بیانیه ژنو در تاریخ ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ تأکید کرده‌اند که سوخت‌بران بلوچ نیز با الگویی مشابه از حملات و تیراندازی‌های مرگبار مواجه‌اند و بین ژانویه تا اوت ۲۰۲۶، دست‌کم ۱۳ سوخت‌بر در اثر تعقیب‌وگریز و تیراندازی نیروهای نظامی کشته شده‌اند.
در گزارش رسمی مجمع عمومی سازمان ملل، سند A/81/371، در سپتامبر ۲۰۲۶ اشاره شده است که در مناطق جنوبی کشور، بسیاری از مردم محروم هستند و معیشت روزانه آن‌ها به صید و دریا وابسته است؛ مردمی که در این زمینه نیز با اقدامات سرکوبگرانه رژیم مواجه هستند.
استان‌هایی مانند سیستان و بلوچستان، خوزستان و هرمزگان که از پیش با تبعیض، توسعه نامتوازن و چالش‌های زیست‌محیطی دست‌وپنجه نرم می‌کردند، اکنون بیشترین آسیب را از بحران‌های معیشتی و امنیتی متحمل شده‌اند.
علاوه بر مناطق مرزی، در کلان‌شهرهایی نظیر تهران نیز شاهد فشارهای معیشتی بر اقشار ضعیف هستیم. وضعیت دستفروشان چگونه است و چه بازتاب‌هایی داشته است؟
صلاح عبدالله‌نژاد:
بر اساس گزارش وب‌سایت خبری «یوروسیز» در تاریخ ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ (۴ آبان ۱۴۰۵)، در تاریخ ۱۸ اکتبر، مأموران شهرداری با استفاده از ماشین‌آلات سنگین و لودر، محصولات و غرفه‌های دستفروشان نیازمند را در میدان مرکزی میوه و تره‌بار تهران نابود کردند که به درگیری‌های خشمگینانه‌ای انجامید.
اجناس نابودشده متعلق به کسانی بود که تمام شب را برای فروش بیدار مانده بودند و ارزش بارهای آن‌ها بین ۵۰ تا ۶۰ میلیون تومان برآورد شده است. این اقدام به معنای ازدست‌رفتن سرمایه خرید، حمل‌ونقل و تنها منبع درآمد خانواده‌های آسیب‌پذیر است.
در پاسخ به این سرکوب خشونت‌آمیز و نابودی معیشت دستفروشان، کانون‌های شورشی در تاریخ ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ دست به ۱۰ عملیات اعتراضی در تهران و ۶ شهر دیگر، از جمله تبریز، مشهد، شهریار، مسجدسلیمان، ایرانشهر و نظرآباد، زدند که طی آن نهادهای وابسته و نمادهای حاکمیتی هدف قرار گرفتند.
همان‌گونه که کارشناسان و فعالان اجتماعی تأکید کرده‌اند، برخورد قهری با دستفروشان و مرزنشینان راه‌حل نیست؛ بلکه ریشه این بحران در حاکمیت آخوندی است.
لطفاً به اشتراک بگذارید:
نظر و پیشنهاد شما
برای بهبود وب‌سایت سیمای آزادی، دیدگاه و پیشنهاد خود را با ما در میان بگذارید.
خبرهای مرتبط
